Chiến lược của y tế TP.HCM để người dân không cần vào nội đô khám bệnh

Sau khi mở rộng không gian phát triển, TP.HCM đứng trước yêu cầu phải tổ chức lại hệ thống y tế phù hợp với quy mô của một siêu đô thị. Nếu trước đây việc tập trung các bệnh viện tuyến cuối tại khu vực nội đô là lựa chọn phù hợp với điều kiện lịch sử, thì nay khoảng cách địa lý đã trở thành một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.

Theo PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, trong một đô thị có diện tích và dân số lớn, chất lượng của hệ thống y tế không chỉ được đo bằng trình độ chuyên môn mà còn ở khả năng giúp người dân tiếp cận dịch vụ trong khoảng cách hợp lý.

Đây là lý do TP.HCM lựa chọn phát triển hệ thống y tế theo hướng đa cực, thay cho mô hình tập trung nguồn lực vào một khu vực duy nhất.

Mỗi cực là một hệ sinh thái y tế hoàn chỉnh

Theo định hướng mới, đa cực không đồng nghĩa với việc xây dựng những bệnh viện giống nhau ở tất cả khu vực hay chia đều bác sĩ, trang thiết bị và nguồn lực đầu tư. Mục tiêu là phân bố năng lực hợp lý để mỗi khu vực đều có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngay tại địa phương.

Các cực y tế trước hết phải bảo đảm đầy đủ những chuyên khoa nền tảng như cấp cứu, hồi sức, nội khoa, ngoại khoa, sản, nhi, gây mê hồi sức, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm. Đây là điều kiện để người dân được cấp cứu và điều trị kịp thời mà không cần di chuyển vào trung tâm đối với đa số bệnh lý thường gặp.

Trên nền tảng đó, mỗi cực sẽ phát triển thêm những chuyên khoa mũi nhọn phù hợp với lợi thế riêng, như tim mạch, ung bướu, nhãn khoa, răng hàm mặt, y học cổ truyền hay phục hồi chức năng. Cách tổ chức này vừa bảo đảm năng lực chăm sóc sức khỏe toàn diện, vừa tạo nên bản sắc chuyên môn cho từng khu vực.

PGS Thượng cho hay một cực phát triển không chỉ là một bệnh viện lớn, mà là cả một hệ sinh thái y tế được tổ chức đồng bộ từ y tế cơ sở đến bệnh viện khu vực, bệnh viện chuyên sâu, hệ thống cấp cứu ngoài bệnh viện và hạ tầng số.

PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM. Ảnh: Long Hiếu.

Trong mô hình này, trạm y tế cùng Đội chăm sóc sức khỏe liên tục đóng vai trò quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời; hệ thống cấp cứu tiếp cận người bệnh nhanh nhất; bệnh viện đa khoa khu vực là trung tâm điều trị; còn các bệnh viện tuyến cuối đảm nhận vai trò hạt nhân chuyên môn thông qua chuyển giao kỹ thuật, đào tạo, hội chẩn từ xa và hỗ trợ nhân lực.

Các mắt xích không hoạt động riêng lẻ mà kết nối thành một mạng lưới thống nhất. Người dân được quản lý sức khỏe ngay tại cộng đồng, điều trị ở cơ sở phù hợp với tình trạng bệnh và chỉ chuyển tuyến khi cần đến kỹ thuật chuyên sâu. Sau điều trị, việc theo dõi và quản lý sức khỏe tiếp tục được thực hiện tại địa phương, tạo nên chuỗi chăm sóc liên tục thay vì chỉ tập trung vào điều trị bệnh.

"Với định hướng phát triển mới, thay vì để người bệnh phải tìm đến nơi có chuyên gia, hệ thống y tế sẽ chủ động đưa năng lực chuyên môn đến gần người dân hơn", PGS Thượng nói.

Trọng tâm của chiến lược không phải xây thêm thật nhiều bệnh viện, mà là nâng cao năng lực cho các bệnh viện cửa ngõ và bệnh viện khu vực, giúp các cơ sở này trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe của từng vùng.

Thực tế, nhiều bệnh viện đang từng bước được tăng cường năng lực nhờ sự hỗ trợ của các bệnh viện đầu ngành. Trong đó có Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Củ Chi, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn, Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu và Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa. Các đơn vị này được hỗ trợ về cấp cứu, hồi sức, tim mạch, ngoại khoa, sản - nhi, chẩn đoán hình ảnh và nhiều chuyên ngành khác thông qua chuyển giao kỹ thuật, đào tạo và luân phiên bác sĩ.

Khi năng lực chuyên môn được nâng lên, người dân sẽ có cơ hội tiếp cận dịch vụ chất lượng cao ngay tại địa phương, giảm nhu cầu chuyển tuyến không cần thiết, đồng thời giúp các bệnh viện chuyên sâu tập trung điều trị những ca bệnh phức tạp.

Mở rộng không gian phát triển của các bệnh viện tuyến cuối

Để mô hình đa cực phát huy hiệu quả, các cực y tế phải được kết nối bằng một mạng lưới chuyên môn thống nhất thay vì hoạt động độc lập.

Trong mô hình này, các bệnh viện tuyến cuối tiếp tục giữ vai trò hạt nhân về chuyên môn, hỗ trợ các bệnh viện khu vực thông qua chuyển giao kỹ thuật, đào tạo, nghiên cứu khoa học và hội chẩn từ xa. Mối quan hệ giữa các cơ sở không còn chủ yếu dựa trên phân cấp hành chính mà được xây dựng theo hướng hỗ trợ chuyên môn.

Bên cạnh đó, hạ tầng số sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc liên thông dữ liệu. Hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, hệ thống điều phối khám chữa bệnh và nền tảng hội chẩn từ xa sẽ giúp thông tin của người bệnh được chia sẻ xuyên suốt giữa các cơ sở, hạn chế chỉ định trùng lặp, rút ngắn thời gian chẩn đoán và nâng cao chất lượng điều trị.

Bác sĩ Thượng cho hay mục tiêu lâu dài là xây dựng một hệ thống y tế vận hành như "một bệnh viện không tường", trong đó khoảng cách địa lý không còn là rào cản đối với việc tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.

Bệnh viện Nhân dân Gia Định được triển khai cơ sở 2. Ảnh: Duy Hiệu.

Chiến lược đa cực cũng mở ra hướng phát triển mới cho các bệnh viện tuyến cuối. Thay vì chỉ hoạt động tại một cơ sở trong khu vực nội đô, nhiều đơn vị được định hướng phát triển theo mô hình "một bệnh viện - nhiều cơ sở", từng bước đưa các dịch vụ kỹ thuật cao đến những khu vực cửa ngõ và vùng phát triển mới.

Xu hướng này đã bắt đầu được triển khai với Cơ sở 2 của Bệnh viện Nhân dân Gia Định tại Bệnh viện Sài Gòn (cũ), định hướng phát triển thêm Cơ sở 3 tại khu vực Phú Mỹ; Bệnh viện Đa khoa Bình Dương mở rộng Cơ sở 2 tại Trung tâm Y tế Bắc Tân Uyên. Cùng với đó là kế hoạch phát triển thêm cơ sở của Bệnh viện Tâm thần, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch và nhiều bệnh viện chuyên khoa khác tại khu vực Bình Dương và Bà Rịa.

Theo định hướng của Sở Y tế TP.HCM, phát triển hệ thống y tế theo hướng đa cực không chỉ nhằm giải quyết tình trạng quá tải hay rút ngắn khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế, mà còn tạo nền tảng để hệ thống thích ứng với tốc độ đô thị hóa trong nhiều thập niên tới.

Mục tiêu cuối cùng là đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân hơn, bảo đảm mọi người dân, dù sinh sống ở trung tâm hay vùng cửa ngõ, đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng trong khoảng cách hợp lý.

Nguyễn Thuận