Chiến dịch siết nhập cư đẩy doanh nghiệp tại Mỹ vào thế tiến thoái lưỡng nan

Doanh nghiệp Mỹ bị kẹt giữa làn sóng

Người dân biểu tình phản đối ICE trên một tuyến phố của tiểu bang Maryland ngày 11/01/2026. Ảnh: Ngọc Quang, PV TTXVN tại Mỹ

Theo hãng tin AP, họ không chỉ đối mặt với áp lực dư luận yêu cầu lên tiếng phản đối các biện pháp cưỡng chế nhập cư bị cho là quá cứng rắn, mà còn trực tiếp trở thành địa điểm diễn ra các vụ bắt giữ của lực lượng liên bang.

Tại Minneapolis, nơi Bộ An ninh Nội địa Mỹ cho biết đang tiến hành chiến dịch lớn nhất từ trước đến nay, nhiều khách sạn, nhà hàng và cơ sở kinh doanh đã tạm thời đóng cửa hoặc ngừng nhận đặt chỗ giữa làn sóng biểu tình lan rộng. Căng thẳng leo thang sau khi lực lượng Biên phòng Mỹ bắn chết một người tên là Alex Pretti cuối tuần vừa rồi.

Ngay sau đó, trên 60 giám đốc điều hành các doanh nghiệp có trụ sở tại bang Minnesota, trong đó có những tên tuổi lớn như Target, Best Buy và UnitedHealth, đã ký một thư ngỏ kêu gọi giảm leo thang căng thẳng ngay lập tức và yêu cầu chính quyền các cấp phối hợp tìm giải pháp lâu dài. Tuy nhiên, bức thư không nhắc trực tiếp đến việc thực thi luật nhập cư hay các vụ bắt giữ gần đây tại doanh nghiệp.

Trước đó, các video lan truyền rộng rãi cho thấy đặc vụ liên bang bắt giữ hai nhân viên của Target tại Minnesota. Trên toàn nước Mỹ, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) cũng bắt giữ lao động thời vụ tại các bãi đỗ xe hoặc bắt nhân viên giao hàng trên đường phố. Năm ngoái, một cuộc đột kích tại nhà máy Hyundai ở bang Georgia đã dẫn đến việc 475 người bị tạm giữ.

ICE được phép làm gì trong doanh nghiệp?

Theo quy định, bất kỳ ai, bao gồm cả ICE, đều có thể vào các khu vực công cộng của doanh nghiệp như khu vực ăn uống, bãi đỗ xe mở, sảnh văn phòng hay lối đi mua sắm mà không cần trát tòa. Điều này cho phép lực lượng này tiếp cận, thẩm vấn và thậm chí bắt giữ người tại những không gian này.

Tuy nhiên, để vào các khu vực riêng như văn phòng nội bộ hay bếp, ICE phải có trát tư pháp do thẩm phán ký. Trát này khác với trát hành chính, vốn do chính nhân viên nhập cư ký.

Một bản ghi nhớ nội bộ mà hãng tin AP tiếp cận cho thấy lãnh đạo ICE cho rằng trát hành chính là đủ để đặc vụ liên bang cưỡng chế vào nhà riêng nếu đã có lệnh trục xuất cuối cùng. Các luật sư bảo vệ quyền nhập cư cảnh báo cách diễn giải này đi ngược lại tiền lệ pháp lý lâu năm và vi phạm những nguyên tắc nền tảng của Hiến pháp Mỹ.

Trong thực tế, con đường dễ nhất để ICE vào không gian riêng của doanh nghiệp mà không cần trát vẫn là sự đồng ý của chủ lao động, đôi khi chỉ bằng việc cho phép đặc vụ bước vào khu vực nhất định. Ngoài ra, ICE cũng có thể viện dẫn “tình huống khẩn cấp”, chẳng hạn đang truy đuổi nóng một cá nhân cụ thể.

Gia tăng kiểm tra và sức ép với chủ lao động

Bên cạnh các cuộc đột kích quy mô lớn, việc thực thi luật nhập cư với doanh nghiệp còn thể hiện qua các cuộc kiểm tra hồ sơ I-9 nhằm xác minh tư cách làm việc hợp pháp của người lao động. Kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ hai, các luật sư cho biết ICE ngày càng trực tiếp xuất hiện tại doanh nghiệp để kiểm tra, thay vì gửi thông báo bằng văn bản như trước.

Theo giới luật sư lao động, một số đặc vụ vẫn được trang bị đầy đủ theo kiểu quân sự khi chỉ đến để giao thông báo kiểm tra, khiến nhiều doanh nghiệp lầm tưởng rằng họ phải phản ứng ngay lập tức, dù theo luật họ có ba ngày để chuẩn bị hồ sơ.

Nếu ICE xuất hiện mà không có trát, doanh nghiệp có quyền yêu cầu họ rời đi hoặc từ chối phục vụ dựa trên chính sách nội bộ, chẳng hạn vì lo ngại an toàn. Tuy vậy, không có gì đảm bảo lực lượng nhập cư sẽ tuân thủ, đặc biệt tại các khu vực công cộng.

Tại Minneapolis cũng như Chicago và Los Angeles, một số doanh nghiệp đã treo biển phân định rõ không gian riêng tư và xây dựng quy trình ứng phó khi ICE xuất hiện. Song song đó, nhiều công ty trên toàn quốc tăng cường tự kiểm tra hồ sơ lao động và chuẩn bị kịch bản khẩn cấp.

Làn sóng phản ứng

Sự hiện diện ngày càng dày đặc và các vụ bắt giữ gây sốc của ICE tại doanh nghiệp đã thổi bùng làn sóng phản đối trong dư luận, không ít trong số đó hướng thẳng vào các công ty vì bị cho là chưa có lập trường đủ mạnh. Một số chủ doanh nghiệp nhỏ đã công khai lên tiếng về tác động tiêu cực đối với người lao động và khách hàng, trong khi nhiều tập đoàn lớn vẫn giữ im lặng.

Giới hoạt động cho biết họ đang gây sức ép để các thương hiệu lớn có lập trường rõ ràng hơn trước chiến dịch truy quét. Trong khi đó, các tổ chức công đoàn và nhóm lao động đã thẳng thắn chỉ trích những gì họ gọi là “mô hình hành xử trái pháp luật ngày càng lan rộng” của ICE, cảnh báo rằng chính sách chống nhập cư không chỉ làm tổn hại đến gia đình người lao động mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến kinh doanh.

Theo các chuyên gia pháp lý, nhiều doanh nghiệp lựa chọn trao đổi thông qua hiệp hội ngành nghề để tránh nguy cơ bị trả đũa. Tuy nhiên, họ nhấn mạnh rằng việc lên tiếng về tác động chung của các chiến dịch truy quét là cần thiết, bởi những cuộc đột kích đang góp phần gây thiếu hụt lao động, giảm lượng khách và có thể làm thay đổi cục diện kinh tế Mỹ trong dài hạn.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc