Chiến dịch 500 ngày đêm - Viết tiếp hành trình tri ân • Kỳ 1: Mệnh lệnh từ trái tim

Ban chỉ đạo tỉnh dâng hoa tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ phường Tô Hiệu.

Nhiệm vụ chính trị đặc biệt

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, trên dải đất Việt Nam những nỗi đau vẫn còn hiện hữu. Nhiều người con ưu tú của dân tộc đã ngã xuống trong cuộc chiến đấu giành tự do, độc lập và thống nhất đất nước vẫn chưa tìm được phần mộ, nhiều liệt sĩ chưa xác định được danh tính... Nhiều năm qua, Đảng, Nhà nước luôn xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đồng thời là trách nhiệm thiêng liêng, thể hiện đạo lý và sự biết ơn công lao to lớn của cha ông ngã xuống, vì độc lập, tự do của dân tộc.

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã phát động Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, diễn ra từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027. Chiến dịch đặt mục tiêu tạo bước đột phá trong công tác tìm kiếm, quy tập, lấy mẫu và giám định ADN, góp phần trả lại tên cho hàng nghìn liệt sĩ còn chưa xác định được danh tính trên phạm vi cả nước.

Thắp hương tưởng nhớ các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Mộc Châu.

Sơn La tỉnh biên giới thuộc vùng Tây Bắc của Tổ quốc, là địa bàn trọng điểm chiến lược về quốc phòng - an ninh, đối ngoại và kinh tế. Trải qua các cuộc chiến tranh, Sơn La vừa là tiền tuyến, vừa là hậu phương lớn chi viện sức người, sức của cho chiến trường. Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh có 14 nghĩa trang liệt sĩ với 1.956 mộ. Qua khảo sát, có 579 mộ chưa xác định được thông tin, 419 có một phần thông tin cần được lấy mẫu để giám định ADN. Đây được đánh giá là khối lượng công việc rất lớn, trải rộng trên phạm vi toàn tỉnh, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa lực lượng quân sự, công an, nội vụ, y tế, chính quyền cơ sở cùng các cơ quan chuyên môn về giám định ADN.

Thấm nhuần đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc, các cấp, các ngành, địa phương trong tỉnh luôn xác định việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm chính trị và là mệnh lệnh từ trái tim đối với những người đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức triển khai đồng bộ, toàn diện với quyết tâm chính trị cao, đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Ban Chỉ đạo tỉnh họp triển khai nhiệm vụ.

Ngay sau khi Ban Chỉ đạo quốc gia, Bộ Quốc phòng ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, chương trình, Kế hoạch hoạt động năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, kế hoạch phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", Ban Chỉ đạo tỉnh Sơn La đã tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc các chủ trương, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo quốc gia, Bộ Quốc phòng, chủ động xây dựng và ban hành hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo. Đồng thời, chủ động xây dựng và ban hành hệ thống các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và lấy mẫu xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh bảo đảm đầy đủ, chặt chẽ, đồng bộ, sát với tình hình thực tiễn địa phương.

Đồng chí Nguyễn Minh Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban chỉ đạo, cho biết: Chiến dịch 500 ngày đêm là nhiệm vụ quan trọng, cần thực hiện bằng trái tim, thể hiện trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Thực hiện công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Ban Chỉ đạo tỉnh đã thành lập 1 Tổ khảo sát, xác minh và chỉ đạo 75 xã, phường thành lập 75 Tổ khảo sát, xác minh thông tin về mộ liệt sĩ. Chiến dịch không chỉ nhằm hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Gọi tên "những vì sao" đất nước

Chiến dịch 500 ngày đêm mang giá trị nhân văn cũng như ý nghĩa chính trị rất lớn. Sự kiện này thể hiện sự tri ân và quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với sự hi sinh của các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì sự độc lập, tự do của Tổ quốc. Sau hơn 4 tháng tích cực triển khai, Sơn La đã đạt nhiều kết quả quan trọng, nhiều nhiệm vụ hoàn thành trước kế hoạch đề ra; tiếp thêm niềm tin cho hành trình tri ân những người đã anh dũng hi sinh vì Tổ quốc.

Tìm kiếm mộ liệt sĩ tại xã Chiềng Mai.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, còn gặp nhiều khó khăn, như: Chiến tranh đã lùi xa nhiều năm, địa hình, địa vật trên thực địa có nhiều thay đổi do tác động của thiên nhiên, quá trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng công trình, quy hoạch dân cư, sản xuất nông lâm nghiệp; nhiều khu vực chôn cất ban đầu không còn dấu tích, gây khó khăn cho công tác khoanh vùng, xác định vị trí tìm kiếm. Phần lớn nhân chứng trực tiếp tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu hoặc biết thông tin về nơi an táng liệt sĩ nay tuổi cao, sức khỏe giảm sút, trí nhớ hạn chế; nhiều nhân chứng đã từ trần hoặc di chuyển nơi cư trú, làm cho việc thu thập, kiểm chứng thông tin gặp nhiều khó khăn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Ban Chỉ đạo tỉnh đã tiếp nhận 11 thông tin về mộ liệt sĩ, đã tiến hành khảo sát, xác minh 7 thông tin, trong đó có 5 thông tin chính xác. Tổ chức huy động 152 lượt người tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, với diện tích tìm kiếm khoanh vùng hơn 1.100 m², khối lượng đào bới 150 m³. Với sự nỗ lực, quyết tâm của các lực lượng, toàn tỉnh đã tìm kiếm, quy tập, tổ chức truy điệu, an táng 5 hài cốt liệt sĩ.

Lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ phường Tô Hiệu

Bằng tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm và sự đồng lòng của người “lính Cụ Hồ”, luôn xác định phải nỗ lực hết mình, kiên trì, cẩn trọng trong từng phần việc để sớm đưa các liệt sĩ trở về với đất mẹ và gia đình. Trung tá Lò Văn Hưng, Trợ lý Chính sách, Phòng Chính trị Bộ CHQS tỉnh, cho biết: Tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm là niềm vinh dự lớn lao, đồng thời cũng là trách nhiệm hết sức nặng nề đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ. Đối với tôi, mỗi hài cốt được tìm thấy không chỉ là kết quả của sự cố gắng mà còn là sự an ủi đối với thân nhân liệt sĩ, góp phần thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.

Triển khai công tác lấy mẫu để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Giai đoạn 1, tỉnh Sơn La có 579 mộ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu. Trải qua thời gian dài chôn cất, hài cốt bị phân hủy hoặc bị tác động bởi điều kiện thổ nhưỡng, độ ẩm, và axit trong đất. Điều này làm cho việc tách chiết ADN rất khó khăn, nhiều hài cốt không đủ tiêu chuẩn để lấy mẫu phân tích. Ban Chỉ đạo tỉnh đã xây dựng kế hoạch, thành lập đội lấy mẫu, bàn giao, số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ, gồm 24 đồng chí; tổ chức làm trước tại nghĩa trang phường Tô Hiệu để rút kinh nghiệm và triển khai thống nhất trên địa bàn tỉnh.

Số hóa thông tin phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ phường Tô Hiệu.

Thượng tá Cầm Xuân Trung, Chỉ huy trưởng, Ban CHQS phường Tô Hiệu, cho biết: Đơn vị đã phối hợp với Ban Chỉ đạo tỉnh lấy mẫu 115 mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ phường, trong đó có 85 mộ lấy được mẫu phẩm; 30 mộ không lấy được mẫu phẩm. Việc tổ chức lẫy mẫu giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được chuẩn bị chu đáo. Các mẫu sinh phẩm được bảo quản, bàn giao cho cơ quan chức năng theo đúng quy trình kỹ thuật để phục vụ công tác giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ. Thông tin về phần mộ liệt sĩ, mẫu sinh phẩm, quá trình tổ chức lẫy mẫu đều được số hóa bảo đảm tính chính xác.

Trực tiếp thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu giám định ADN, Thượng úy Phùng Anh Quân, nhân viên Quân y, Ban Quân y, phòng Hậu Cần - Kỹ thuật, Bộ CHQS tỉnh, xúc động: Khi được thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu phục vụ cho công tác giám định, xác định danh tính liệt sĩ, tôi cảm thấy rất là xúc động, trân trọng, hồi hộp khi được trực tiếp tham gia lấy mẫu từ phần mộ của các liệt sĩ. Mỗi lần lấy được mẫu, tôi cũng như đồng đội đều vỡ òa và tin là sau mỗi mẫu ADN là một hi vọng để sớm “trả lại tên”, đưa các liệt sĩ trở về với người thân.

Dâng hương các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ phường Mộc Châu.

Tại Nghĩa trang liệt sĩ phường Mộc Châu, có 194 mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính cần được lấy mẫu giám định ADN. UNBD phường Mộc Châu đã phân công các lực lượng phối hợp với Ban Chỉ đạo của tỉnh để lấy mẫu giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ. Mọi công tác chuẩn bị chu đáo, thực hiện đảm bảo đúng quy trình, tiến độ.

Bà Nguyễn Thị Hoa, Chủ tịch UBND phường Mộc Châu, thông tin: Đối với chúng tôi, việc lấy mẫu ADN xác định danh tính liệt sĩ, ngoài ý nghĩa để tìm thân nhân cho các liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ cũng biết chính xác ngôi mộ của cha ông mình ở đâu, thì đây cũng là dịp để chúng tôi tuyên truyền với toàn thể nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, để các em tự hào với truyền thống của dân tộc, cũng như phấn đấu cố gắng xứng đáng với sự hi sinh của lớp lớp cha ông đi trước.

Thực hiện quy trình số hóa thông tin phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Mai Sơn.

Với những nỗ lực, quyết tâm của các lực lượng, địa phương, đến ngày 5/7/2026, tỉnh Sơn La đã hoàn thành lấy mẫu giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ tại 7/7 nghĩa trang liệt sĩ của tỉnh. Tổng số mộ khai quật lấy mẫu 579/579, trong đó, số mẫu đủ điều kiện 346/579 chiếm 60%, số mộ không lấy được mẫu 233/579 chiếm 40%. Quá trình thực hành lấy mẫu bảo đảm chặt chẽ, nghiêm túc, an toàn, không để xảy ra sai sót.

Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là hành trình nhiều gian khó, với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, Sơn La quyết tâm triển khai hiệu quả Chiến dịch 500 ngày đêm. Đó không chỉ là hành trình tìm kiếm các anh hùng liệt sĩ mà còn là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, thể hiện lòng biết ơn sâu nặng của Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân đối với những người đã hiến dâng thân mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

(Còn nữa)

Việt Anh - Hồng Nhẫn