'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' là mệnh lệnh từ trái tim (*)

Đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ - Ảnh: T.Đ

- Kính thưa các đồng chí lãnh đạo ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương;

- Kính thưa các Mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, các đại biểu thương binh, bệnh binh, thân nhân các gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng;

- Thưa các đồng chí cán bộ, chiến sĩ các Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ;

- Thưa các đồng chí đại biểu, khách quý, thưa toàn thể đồng bào, đồng chí và chiến sĩ cả nước!

Hôm nay, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị-nơi ghi dấu sự hy sinh oanh liệt của hàng nghìn anh hùng liệt sĩ, chúng ta cùng có mặt tại đây, kính cẩn, trang trọng tổ chức lễ phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Đây là sự kiện có ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn đặc biệt sâu sắc; là hoạt động thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027)-một dấu mốc thiêng liêng để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta khẳng định và không ngừng phát huy đạo lý, trách nhiệm và tình cảm sâu nặng đối với các anh hùng liệt sĩ và gia đình có công với cách mạng.

Đồng thời, đây cũng là dịp để chúng ta nhìn lại một cách thẳng thắn, đầy đủ và có trách nhiệm về những việc đã làm được, những việc chưa làm được cùng những nhiệm vụ còn đang đặt ra phía trước với quê hương, đất nước với gia đình và người thân các anh hùng liệt sĩ chưa tìm kiếm, quy tập được và chưa xác định được danh tính hài cốt liệt sĩ.

Thưa các đồng chí!

Trong các cuộc chiến tranh ái quốc vĩ đại của dân tộc, hàng triệu người con ưu tú đã chiến đấu và hy sinh anh dũng vì độc lập, tự do của Tổ quốc, góp phần làm nên nền hòa bình, độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc của Nhân dân và sự phát triển của đất nước hôm nay. Từ đó, Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta luôn xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đồng thời là trách nhiệm thiêng liêng, thể hiện đạo lý và lương tri của dân tộc.

Trong những năm qua, với sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước; sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương và lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, công tác này đã đạt được nhiều kết quả đáng trân trọng. Đặc biệt, trong giai đoạn 2021-2025, toàn quốc đã tìm kiếm và quy tập được gần 7.000 hài cốt liệt sĩ. Đã tiếp nhận gần 13.500 mẫu (gồm mẫu hài cốt và mẫu thân nhân), qua đó, đã xác định được danh tính cho trên 100 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và trên 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; đã tổ chức thu nhận gần 60.000 mẫu sinh phẩm để xây dựng ngân hàng Gen thân nhân liệt sĩ. Những kết quả đó không chỉ có ý nghĩa về số lượng, mà quan trọng hơn là giá trị tinh thần, góp phần làm vơi đi nỗi đau của các gia đình, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng và chế độ ta.

Tuy nhiên, chúng ta nhận thấy rõ: Khối lượng công việc còn lại là rất lớn. Hiện nay, vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300 nghìn mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính.

Trong khi đó, điều kiện thực hiện ngày càng rất khó khăn: Thông tin ngày càng ít, nhân chứng lịch sử ngày càng giảm, địa hình, địa bàn thay đổi lớn theo thời gian. Nếu không hành động khẩn trương, quyết liệt và có cách làm phù hợp hơn, khoa học, tỉ mỉ, công phu, kiên trì và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, các lực lượng và Nhân dân thì cơ hội tìm kiếm, quy tập liệt sĩ sẽ dần mất đi. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện, đổi mới phương pháp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và tăng cường kỷ luật, kỷ cương cùng tinh thần làm việc quyết tâm, nỗ lực vượt bậc trong triển khai thực hiện.

Thưa các đồng chí!

Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn, mà trước hết và trên hết là sự thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là trách nhiệm chính trị thiêng liêng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta; là sự tri ân đối với những người đã hiến dâng trọn đời mình cho Tổ quốc. Hơn thế nữa, đây còn là mệnh lệnh từ trái tim-một mệnh lệnh thôi thúc chúng ta không được phép chậm trễ, không được phép bằng lòng với những gì đã đạt được, mà phải quyết tâm, quyết liệt hơn rất nhiều để đưa các anh hùng, liệt sĩ trở về với đất mẹ, với gia đình, với tên tuổi của mình.

Trong bối cảnh thời gian không chờ đợi, điều kiện ngày càng khó khăn, nhiệm vụ ngày càng nặng nề, chúng ta càng phải thống nhất nhận thức và hành động với quyết tâm chính trị cao nhất, để đến dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027), chúng ta có những kết quả cụ thể, đó là: Phấn đấu tìm kiếm, quy tập được 7.000 hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính được khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; đây là kết quả sinh động nhất thể hiện đầy đủ trách nhiệm và sự tri ân của Đảng, Nhà nước, Nhân dân và mỗi chúng ta-những thành viên Ban Chỉ đạo các cấp.

Các nhiệm vụ, giải pháp và phân công đã được xác định rõ trong Kế hoạch số 27 của Ban Chỉ đạo quốc gia. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là các bộ, ngành, địa phương phải tổ chức thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và có trách nhiệm, trong đó, tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, cần xác định rõ đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, được đặt trong chương trình công tác trọng tâm của cả hệ thống chính trị, nhất là các thành viên trong Ban Chỉ đạo các cấp từ Trung ương đến địa phương cần được lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên và liên tục; gắn với trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện.

Từng bộ, ngành, địa phương cần khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, sát với chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tiễn của từng đơn vị; xác định rõ nội dung công việc theo từng tháng, từng tuần, từng địa bàn; phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân; bảo đảm thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ”. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong quá trình triển khai, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ và hiệu quả. Chúng ta phấn đấu sơ kết chiến dịch với kết quả cụ thể vào tháng 11/2026 và tổng kết chiến dịch đúng vào dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027).

Thứ hai, cần thiết lập cơ chế theo dõi, kiểm tra, giám sát tiến độ một cách chặt chẽ, thực chất. Việc tổ chức thực hiện phải gắn với cơ chế kiểm soát tiến độ rõ ràng, có công cụ theo dõi cụ thể và có đánh giá định kỳ hàng tháng của cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia.

Thực hiện nghiêm chế độ báo cáo: Báo cáo hàng tháng ở cấp địa phương và ở cấp quốc gia; đồng thời thực hiện báo cáo kịp thời khi phát sinh khó khăn, vướng mắc hoặc những vấn đề vượt thẩm quyền. Nội dung báo cáo phải có số liệu cụ thể, phản ánh đúng tình hình thực hiện; chỉ rõ nguyên nhân của những nội dung chậm tiến độ (nếu có); đề xuất giải pháp xử lý khả thi, kịp thời cho Ban Chỉ đạo quốc gia.

Cùng với đó, cần tăng cường công tác kiểm tra, đôn đốc; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; không để các tồn tại kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ chung của chiến dịch.

Thứ ba, đổi mới phương pháp thực hiện theo hướng ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ.

Cần tập trung xây dựng, chuẩn hóa và số hóa cơ sở dữ liệu; bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng bản đồ số trong xác định khu vực tìm kiếm; ứng dụng công nghệ sinh học, đặc biệt là mở rộng giám định ADN; nâng cao năng lực các cơ sở giám định; rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao độ chính xác trong xác định danh tính.

Thứ tư, phát huy vai trò của các lực lượng và huy động sự tham gia của toàn xã hội. Lực lượng quân đội tiếp tục là nòng cốt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, nhất là trong khoanh vùng, xác định địa bàn trọng điểm, tổ chức lực lượng chuyên sâu để thực hiện; đồng thời cần huy động sự tham gia tích cực của các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức chính trị-xã hội, các nhà khoa học, các tổ chức, doanh nghiệp và Nhân dân, nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp cho nhiệm vụ quan trọng và ý nghĩa này.

Đặc biệt, cần coi trọng việc tiếp nhận, xác minh thông tin từ các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử; đây là nguồn thông tin quý giá, có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định khu vực tìm kiếm và hỗ trợ xác định danh tính.

Song song với đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội; tạo sự lan tỏa trách nhiệm trong toàn xã hội để mỗi người dân Việt Nam góp một thông tin, một ký ức và hành động để cùng nhau gọi tên các liệt sĩ hi sinh vì nghĩa tình dân tộc.

Thứ năm, cần tăng cường hợp tác quốc tế, nhất là với các nước bạn Lào và Campuchia; đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế trong trao đổi thông tin, hỗ trợ kỹ thuật, công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm. Việc hợp tác quốc tế cần được triển khai chủ động, hiệu quả, phù hợp với các quy định và thông lệ quốc tế.

Thứ sáu, quan tâm đầy đủ chế độ, chính sách và bảo đảm điều kiện làm việc, trang thiết bị, phương tiện đối với cơ quan, đơn vị, cá nhân, tổ chức trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ khẩn trương ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm điều kiện, nguồn lực cho nhiệm vụ quan trọng này; đồng thời, kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc.

Trung ương ưu tiên bố trí đầy đủ kinh phí, bảo đảm cho lực lượng nòng cốt thực hiện hoạt động tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; đồng thời đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội hóa từ các tổ chức, nhà hảo tâm. Các địa phương chủ động phối hợp, hỗ trợ, bảo đảm các điều kiện cần thiết và tổ chức thực hiện đồng bộ theo kế hoạch chung.

Các đại biểu tham dự lễ phát động - Ảnh: T.Đ

Thưa các đồng chí và đồng bào!

Trước yêu cầu và trách nhiệm to lớn đó, chúng ta không thể triển khai theo cách làm thông thường, mà phải là một chiến dịch cao điểm, sâu rộng, với khí thế mới, quyết tâm mới, cách làm mới, tạo chuyển biến rõ rệt, thực chất trong thời gian ngắn.

Tôi kêu gọi toàn thể các bộ, ngành, địa phương, các lực lượng vũ trang, các tổ chức chính trị-xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân cả nước hãy hành động với trách nhiệm cao nhất, với tình cảm sâu sắc nhất, với quyết tâm mạnh mẽ nhất; cùng chung tay thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng này-phấn đấu cao nhất đạt được mục tiêu của chiến dịch và rút ngắn thời gian chờ đợi của các gia đình liệt sĩ.

Từ Quảng Trị-mảnh đất kiên cường, anh dũng trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, nơi đã chứng kiến những mất mát, hy sinh to lớn của dân tộc, với hàng vạn liệt sĩ đã ngã xuống, trong đó còn nhiều trường hợp đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt hoặc chưa xác định được danh tính-chúng ta càng thấm thía hơn trách nhiệm của mình hôm nay. Từ nơi đây, tôi đề nghị Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân tỉnh Quảng Trị tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, tinh thần kiên cường, chủ động, trách nhiệm và ý thức nêu gương, chủ động, tích cực hơn nữa trong việc cung cấp thông tin, phối hợp triển khai và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trên địa bàn, góp phần hoàn thành mục tiêu của chiến dịch.

Và với tinh thần đó, thay mặt Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia, tôi chính thức phát động:

“Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Tôi tin tưởng rằng, với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, với tinh thần trách nhiệm cao, sự phối hợp chặt chẽ và hành động bằng trái tim, trí tuệ, công nghệ, kinh nghiệm thực tiễn, sự kiên trì, bền bỉ vượt qua mọi khó khăn, hiểm nguy trong tổ chức thực hiện, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” nhất định thắng lợi.

Xin kính chúc các Mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, các đại biểu cùng toàn thể các đồng chí và Nhân dân sức khỏe, hạnh phúc, thành công!

Xin trân trọng cảm ơn!

------------------------------------------------------------

(*) Đầu đề do tòa soạn rút ý từ bài phát biểu