Chỉ số giá tiêu dùng tháng Năm tăng 0,29% chủ yếu do chi phí điện, nước và xăng

Do thời tiết nắng nóng cực đoan đã đẩy nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt lên cao, khiến giá điện sinh hoạt tăng 2,38%.. (Ảnh: TTXVN)

Theo thông tin được Cục Thống kê công bố ngày 3/6, chỉ số giá tiêu dùng tháng Năm tăng 0,29% so với tháng trước do áp lực từ giá điện, nước và vật liệu. So với cùng kỳ năm 2025, CPI đã tăng tới 5,6%, trong khi mức tăng so với thời điểm cuối năm ngoái (tháng 12/2025) là 3,61%. Tính chung trong 5 tháng của năm 2026, CPI bình quân tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là kết quả của sự cộng hưởng từ nhiều nhóm hàng hóa thiết yếu, đặc biệt là nhóm nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng cùng với nhóm giao thông, trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng tăng cao dưới áp lực của nắng nóng gay gắt.

Áp lực từ năng lượng và dịch vụ thiết yếu

Phân tích sâu hơn về diễn biến giá cả trong tháng, bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê cho biết trong tổng số 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có 10 nhóm hàng ghi nhận mức tăng giá, phản ánh áp lực lạm phát hiện hữu trên diện rộng.

Trong đó, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng là tác nhân quan trọng nhất dẫn dắt đà tăng của CPI chung khi tăng 0,96%, đóng góp 0,22 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Đi vào chi tiết, nguyên nhân khiến nhóm hàng này tăng mạnh là do thời tiết nắng nóng cực đoan đã đẩy nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt lên cao, khiến giá điện sinh hoạt tăng 2,38%. Bên cạnh đó, giá nước sinh hoạt cũng tăng 1,41%. Một điểm cần lưu ý là chỉ số giá điện và nước sinh hoạt trong tháng Năm phản ánh biến động có độ trễ một tháng, do được tính toán dựa trên doanh thu và sản lượng tiêu dùng thực tế của tháng Tư.

Ngoài yếu tố năng lượng, chi phí thuê nhà và các dịch vụ liên quan cũng không nằm ngoài xu thế tăng với mức tăng 0,71%. Các dịch vụ sửa chữa nhà ở và giá vật liệu bảo dưỡng lần lượt tăng 0,69% và 0,81%, góp phần gia tăng áp lực chi phí sinh hoạt cho người dân. Trái lại, giá gas giảm 1,50% theo xu hướng giảm của giá thế giới, giúp giảm nhẹ áp lực lên chỉ số chung khoảng 0,02 điểm phần trăm.

Xếp thứ hai về mức độ tác động trong tháng là nhóm giao thông với mức tăng 0,83%, làm CPI chung tăng 0,08 điểm phần trăm. Tác nhân chính đến từ việc chỉ số giá xăng tăng 2,12%. Đi kèm với sự tăng giá của nhiên liệu, một loạt các dịch vụ phụ trợ cũng điều chỉnh tăng, như phí học bằng lái xe tăng 0,82%, phí cầu đường tăng 0,68%, hay dịch vụ bảo dưỡng phương tiện đi lại tăng 0,59%. Dù giá xăng tăng nhưng ở chiều ngược lại, giá dầu diezen lại ghi nhận mức giảm sâu tới 16,42%, cùng với sự sụt giảm 1,47% của dịch vụ giao thông công cộng đã giúp kìm hãm bớt đà tăng mạnh của toàn nhóm ngành.

Bên cạnh đó, nhu cầu dịch vụ ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ khi bước vào mùa cao điểm du lịch. Nhóm văn hóa, giải trí và du lịch ghi nhận mức tăng 0,48%. Bà Nguyễn Thu Oanh cho biết giá dịch vụ du lịch trọn gói tăng 1,19% là do chi phí tổ chức tour, bao gồm vận chuyển và lưu trú, đều có sự biến động tăng. Đáng chú ý, du lịch trong nước tăng 1,35%, cao hơn mức tăng 0,27% của du lịch nước ngoài. Các dịch vụ đi kèm như khách sạn, nhà khách hay chụp ảnh, in tráng cũng đồng loạt tăng giá, cho thấy sức cầu lớn từ phía người tiêu dùng đối với các hoạt động giải trí.

Ngoài ra, các nhóm hàng khác như đồ uống và thuốc lá tăng 0,21% do chi phí đầu vào và phân phối bị đẩy lên cao. Nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 0,17% cũng xuất phát từ việc chi phí nguyên vật liệu, nhân công và vận chuyển gia tăng. Đặc biệt, các mặt hàng làm mát như máy điều hòa nhiệt độ tăng 0,50%, quạt điện tăng 0,35% do nhu cầu mua sắm tăng vọt trong tiết trời nắng nóng. Ngay cả nhóm thuốc và dịch vụ y tế cũng ghi nhận mức tăng 0,10%, chủ yếu do nhu cầu sử dụng các loại thuốc giảm đau, hạ sốt và thuốc điều trị đường hô hấp tăng cao dưới ảnh hưởng của thời tiết.

Nhóm giao thông với mức tăng 0,83%, làm CPI chung tăng 0,08 điểm phần trăm, tác nhân chính đến từ việc chỉ số giá xăng tăng 2,12%. (Ảnh: Phạm Tuấn Anh/TTXVN)

Nhóm thực phẩm hạ nhiệt

Điểm khác biệt rõ nét nhất trong bức tranh CPI tháng Năm là sự sụt giảm của nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống với mức giảm 0,14%, góp phần làm giảm CPI chung 0,05 điểm phần trăm. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp kiềm chế mức tăng chung của chỉ số giá tiêu dùng trong bối cảnh nhiều nhóm hàng khác đang leo thang.

Theo phân tích từ Cục Thống kê, nguyên nhân chính của sự sụt giảm này đến từ chỉ số giá lương thực giảm 0,68%. Sự dồi dào về nguồn cung nhờ lúa vụ đông xuân đang trong giai đoạn thu hoạch rầm rộ đã khiến giá gạo tẻ thường giảm 1,07%, gạo tẻ ngon giảm 0,53%. Điều này cho thấy sự ổn định của an ninh lương thực trong nước đã phát huy tác dụng điều tiết giá cả. Tương tự, nhóm thực phẩm cũng giảm 0,25%, trong đó giá thịt lợn giảm 0,82%, thủy sản tươi sống giảm 0,63% và các loại quả tươi giảm 1,41%. Sự giảm giá ở các mặt hàng thực phẩm tươi sống này đã bù đắp cho đà tăng của một số loại rau tươi (tăng 1,36%) hay các mặt hàng gia vị, sữa. Tuy nhiên, nhóm dịch vụ ăn uống ngoài gia đình vẫn duy trì đà tăng 0,36%. Giải thích về vấn đề này, cơ quan thống kê cho biết chi phí nguyên liệu đầu vào tăng, kết hợp với áp lực từ chi phí nhân công, thuê mặt bằng và chi phí vận hành đã buộc các cơ sở kinh doanh phải điều chỉnh giá bán. Trong đó, đồ ăn nhanh mang đi có mức tăng cao nhất với 0,52%, phản ánh xu hướng tiêu dùng hiện đại nhưng cũng cho thấy gánh nặng chi phí dịch vụ đang gia tăng.

Về lạm phát cơ bản, số liệu ghi nhận mức tăng 0,34% so với tháng trước và tăng 4,67% so với cùng kỳ năm trước. Tính bình quân 5 tháng, lạm phát cơ bản tăng 4,04%. Con số này thấp hơn mức tăng CPI bình quân chung (4,31%), điều này được giải thích là do các mặt hàng như xăng dầu, gas và thực phẩm (vốn có biến động mạnh và bị loại trừ khỏi rổ tính lạm phát cơ bản) đã có mức tăng cao trong thời gian qua, làm đẩy chỉ số CPI tổng thể lên phía trên.

Trên thị trường tài chính, giá vàng và USD biến động cùng chiều với thị trường quốc tế. Chỉ số giá vàng tháng Năm giảm 4,11% so với tháng Tư, do áp lực chốt lời và tâm lý thị trường thế giới dần ổn định hơn, làm giảm nhu cầu trú ẩn an toàn. Nhìn lại một năm qua, giá vàng vẫn ở mức rất cao khi tăng tới 33,87% so với cùng kỳ năm trước. Ở phía ngược lại, chỉ số giá USD tháng Năm tăng nhẹ 0,02% so với tháng Tư do nhu cầu ngoại tệ trong nước tăng nhẹ với mức giá bình quân trên thị trường tự do quanh ngưỡng 26.375 VND/USD./.

(Vietnam+)