Chi phí leo thang theo giá dầu 'bào mòn' lợi nhuận nông dân

Chi phí thu hoạch tăng cao theo giá dầu, tạo áp lực cho nông dân. Ảnh: Trung Chánh

Ngày 7-3 vừa qua, liên Bộ Công Thương- Tài chính điều chỉnh giá bán xăng dầu với mức tăng rất mạnh. Trong đó, xăng RON 95-III tăng 4.700 đồng, lên mức 27.040 đồng/lít; xăng E5 RON 92 sau khi tăng 3.780 đồng, đạt mức 25.220 đồng/lít; các mặt hàng dầu tăng 3.830-8.490 đồng/lít, lên mức 30.230 đồng/lít đối với dầu diesel và 35.090 đồng/lít đối với dầu hỏa.

Tác động mạnh đến nông nghiệp

Trong các loại nhiên liệu nêu trên, dầu diesel là mặt hàng gắn liền với hoạt động sản xuất của ngành nông nghiệp, nhất là với chuỗi ngành hàng lúa gạo. Bởi lẽ, mọi hoạt động từ khâu làm đất, thu hoạch đến vận chuyển đều sử dụng loại nhiên liệu này để vận hành máy móc.

Thực tế, báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho thấy riêng khâu làm đất và thu hoạch lúa ở ĐBSCL, tỷ lệ cơ giới hóa đã đáp ứng gần 100% diện tích sản xuất. Nói cách khác, khoảng 1,266 triệu héc ta diện tích sản xuất lúa vụ đông xuân 2025-2026 được thực hiện bằng máy móc, thiết bị chuyên dùng.

Trong khi đó, với giá bán lẻ 30.230 đồng/lít kể từ 15 giờ ngày 7-3-2026, mỗi lít dầu diesel đã tăng thêm 10.960 đồng so với ngày 26-2-2026. Đây là “cú đấm” trực tiếp vào chi phí sản xuất của ngành lúa gạo mà người nông dân phải gánh.

Trao đổi với KTSG Online, ông Nguyễn Văn Hữu, ngụ tại xã Tân Thạnh, tỉnh Tây Ninh, một hộ dân đang thực hiện dịch vụ cắt lúa thuê, cho biết lượng nhiên liệu tiêu thụ để vận hành máy gặt đập liên hợp ít nhất 15 lít/héc ta trong điều kiện nền ruộng khô ráo, thậm chí lên đến 20 lít/héc ta khi nền đất bị sình lầy.

“Nếu lấy mốc tăng gần 11.000 đồng/lít như những ngày qua, mỗi héc ta chi phí thu hoạch sẽ tăng thêm khoảng 165.000-220.000 đồng”, ông Hữu tính toán.

Báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết vụ đông xuân 2025-2026 ở ĐBSCL đã thu hoạch được khoảng 260.000 héc ta, tức còn khoảng 1 triệu héc ta đang chờ thu hoạch. Như vậy, với chi phí tăng thêm khoảng 165.000-220.000 đồng/héc ta do giá dầu tăng, có thể ước tính riêng chi phí thu hoạch lúa tăng thêm khoảng 165-220 tỉ đồng.

Ông Nguyễn Văn Đời, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Bình Thành (tỉnh Đồng Tháp), cho biết bình thường chi phí thu hoạch, bao gồm thu gom và vận chuyển lúa tập kết lại một nơi đối với ruộng công tầm lớn (1.300m2), là 270.000-280.000 đồng. “Giá dầu mấy ngày nay tăng, chủ máy cắt có xin thêm, nhưng chưa biết bao nhiêu”, ông nói và thừa nhận, phần chi phí tăng trong hoạt động sản xuất nông nghiệp nói chung và lúa gạo nói riêng cuối cùng vẫn do nông dân gánh chịu.

Chi phí logistics vận chuyển lúa gạo về nhà máy tăng cũng dồn lên vai nông dân. Ảnh: Trung Chánh

Phí logistics cũng dồn lên nông dân, phân bón tiếp tục tăng “sốc”

Không chỉ gánh phần chi phí phát sinh ngay trên đồng ruộng, người nông dân còn gián tiếp gánh thêm phần tăng của chi phí logistics trong hoạt động vận chuyển lúa gạo từ đồng ruộng đến nhà máy.

Theo ông Đời, thương lái đã “xin” giảm 200 đồng/kg lúa, từ 6.300 đồng/kg như thỏa thuận trước đó xuống còn 6.100 đồng/kg đối với giống OM 18 và Đài Thơm 8. Đây là mức giảm nhằm bù đắp phần tăng của chi phí logistics trong bối cảnh đầu ra khá ảm đạm.

Rõ ràng, việc vận chuyển lúa gạo từ đồng ruộng đến nhà máy sấy, từ nhà máy sấy đến nhà máy xay xát và từ nhà máy xay xát đến các kho thu mua đều cần sử dụng dầu. Do đó, khi giá dầu tăng, hay nói cách khác chi phí logistics tăng, các bên trong chuỗi ngành lúa gạo đều phải tính vào giá thành sản phẩm nhằm đảm bảo hiệu quả kinh doanh. Cuối cùng, phần chi phí này lại dồn lên người nông dân thông qua việc “xin giảm giá lúa”.

Như KTSG Online đã phản ánh trước đó, vụ đông xuân 2025-2026, lợi nhuận từ hoạt động sản xuất lúa mang lại cho người nông dân vốn đã rất thấp, chỉ trên dưới 2 triệu đồng/công. Nay con số này còn thấp hơn khi giá dầu tăng “bào mòn” thêm lợi nhuận do nhiều khoản chi phí đè lên vai người nông dân cùng lúc.

Trong bối cảnh khó khăn chồng chất, giá phân bón tiếp tục tăng “nóng”, khiến viễn cảnh vụ lúa hè thu sắp tới, dù chưa xuống giống, đã tiềm ẩn nguy cơ thua lỗ.

Cụ thể, ngày 6-3, phân đạm (urê) Cà Mau được đại lý bán ra cho nông dân với giá khoảng 750.000 đồng/bao 50 kg, thì hiện đã tăng lên 840.000-850.000 đồng/bao; đạm Phú Mỹ từ 720.000 đồng tăng lên 800.000-810.000 đồng/bao 50 kg.

Như vậy, chỉ trong ba ngày qua, mỗi bao phân đạm Cà Mau tăng thêm khoảng 90.000-100.000 đồng và đạm Phú Mỹ tăng 80.000-90.000 đồng.

Còn so với thời điểm cuối tháng 2-2026, hiện đạm Cà Mau có giá bán cao hơn 150.000-160.000 đồng/bao 50 kg; đạm Phú Mỹ cao hơn 140.000-150.000 đồng/bao.

Rõ ràng, khi giá dầu tăng kéo theo chi phí cơ giới hóa thu hoạch, logistics và cả phân bón cùng leo thang. Điều này, tác động toàn bộ chuỗi ngành hàng lúa gạo, nhưng người nông dân- khâu yếu thế trong chuỗi- lại là đối tượng phải gánh chịu phần lớn…

Trung Chánh