Chỉ là tham nhũng vặt, nhưng đáng phải lo!

Tuy nhiên, nhìn từ cáo trạng của các vụ án kể trên, những vụ tham nhũng này tuy chỉ là vặt vãnh nhưng tác hại mà nó gây ra cho nền tảng luật pháp lại sâu khó lường.

Vấn đề đáng lo đầu tiên là phạm vi ảnh hưởng của tham nhũng vặt rất rộng, vì nó thường song hành với việc cung cấp các dịch vụ công phổ biến vốn gắn chặt với cuộc sống của hàng triệu người dân, chẳng hạn như dịch vụ đăng kiểm xe cơ giới; hoặc những tuân thủ gắn với hoạt động của hàng chục ngàn doanh nghiệp như trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Hơn nữa, khác với những vụ tham nhũng lớn vốn chỉ mang tính sự vụ, tham nhũng vặt diễn ra gần như hàng ngày, hàng giờ. Đây chính là chỗ để tham nhũng vặt gây ra những tác hại âm thầm nhưng đáng sợ.

Hối lộ và đưa hối lộ đều là phạm luật. Nhưng một khi những hành vi sai trái này diễn ra thường xuyên sẽ làm cho cán bộ nhà nước theo thời gian không còn xem nhận hối lộ vài trăm ngàn hay vài triệu đồng là vi phạm pháp luật nữa, nên tự nhiên luật lệ đã bị vô hiệu hóa trong thực tế và đạo đức công vụ cũng bị xói mòn. Đồng thời, niềm tin của người dân vào luật pháp cũng như chính sách của Nhà nước cũng bị bào mòn theo.

Tham nhũng vặt còn có tác động tiêu cực và lâu dài đến bộ máy của cơ quan công quyền và môi trường pháp lý của một quốc gia. Vì một khi nhiệm vụ của một cán bộ công chức không còn được dẫn dắt bởi đạo đức công vụ nữa, mà bị đồng tiền hối lộ chi phối, thì hoạt động của họ khó có thể gọi là công minh chính trực; đồng thời việc xác định đúng sai, được hay không được không còn tùy thuộc vào luật lệ, mà phụ thuộc vào sự diễn giải hay ý muốn chủ quan của một số người thì đó không còn là môi trường của thượng tôn pháp luật nữa.

Vấn đề tiếp theo, liên quan đến việc các chuyên viên, lãnh đạo đơn vị chuyên môn ở Cục An toàn thực phẩm lợi dụng luật lệ mới ban hành có nhiều nội dung mới doanh nghiệp khó đáp ứng để nhũng nhiễu buộc doanh nghiệp phải chi tiền.

Với cơ quan quản lý cấp cục trở lên, bên cạnh nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành còn có chức năng tham mưu về chính sách và tổ chức thực thi pháp luật. Chẳng hạn như Luật An toàn thực phẩm và các nghị định có liên quan, mặc dù Bộ Y tế là cơ quan được Chính phủ giao soạn thảo để trình lên, nhưng “ý chí” của Cục An toàn thực phẩm trong các văn bản luật này hẳn là không ít. Vì vậy, không loại trừ khả năng có ai đó sử dụng vai trò tham mưu để thiết kế ra các quy định, luật lệ, rồi sau đó trong vai trò thực thi pháp luật, lại dùng chính những quy định đó để nhũng nhiễu doanh nghiệp.

Một điểm đáng lo nữa là tham nhũng vặt, vì chỉ “được xem” là vặt nên việc phòng chống bị lơi lỏng. Có thể đây là lý do dẫn đến không ít cán bộ khinh nhờn pháp luật về phòng chống tham nhũng, vẫn tiếp tục nhũng nhiễu người dân và doanh nghiệp, bất kể hàng loạt vụ án tham nhũng lớn đã bị đưa ra xét xử trong những năm qua.

Kinh tế Sài Gòn