Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực IX: 70 năm hành trình giữ lửa nguồn lực chiến lược

Khởi nguồn truyền thống giữa khói lửa chiến tranh

Ngày 7/8/1956, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 997/TTg thành lập Cục Quản lý Dự trữ vật tư của Nhà nước - mốc lịch sử đánh dấu sự ra đời của ngành Dự trữ Nhà nước (DTNN) Việt Nam. Cùng thời điểm đó, Ban Đại diện vật tư dự trữ Quảng Bình (D161) được thành lập, chính là tiền thân của Chi cục DTNN khu vực IX ngày nay.

Đại hội Đảng bộ Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực IX nhiệm kỳ 2025 - 2030: “Đoàn kết - Trách nhiệm - Đổi mới - Phát triển”. Ảnh: Hà Trang

Những ngày đầu thành lập, gian khó chồng chất gian khó. Kho tàng chủ yếu tận dụng từ các công trình cũ hoặc dựng tạm bằng tranh tre, vách nứa; trang thiết bị gần như chưa có, phương tiện vận chuyển chủ yếu dựa vào sức người; hồ sơ, sổ sách được ghi chép thủ công. Đội ngũ cán bộ phần lớn là bộ đội xuất ngũ, cán bộ kháng chiến và những người được điều động từ các cơ quan địa phương.

Dù thiếu thốn đủ bề, một hệ thống kho dự trữ với tổng sức chứa hàng ngàn tấn vẫn nhanh chóng được dựng lên trên khắp các vùng trọng điểm: từ kho Cây Thị, Nậm Chu (Tuyên Hóa); Tam Đa, Phù Lưu, Quảng Thạch (Quảng Trạch); Khương Sơn, Tây - Hòa, Chánh Hòa (Bố Trạch) đến Lương Ninh, Vạn Ninh (Quảng Ninh); Tiệm Rượu, Sơn Thủy, Trường Thủy (Lệ Thủy)...

Từ thập niên 1960, Quảng Bình trở thành “tuyến lửa” ác liệt. Bom đạn cày xới các tuyến giao thông, bến cảng, kho tàng. Cán bộ D161 vừa phải bám kho, vừa tổ chức sơ tán, phân tán hàng hóa để bảo vệ tuyệt đối an toàn nguồn lực quốc gia. Nguồn lương thực, vật tư dự trữ không chỉ nuôi quân đánh thắng các chiến dịch lớn như Xuân Bồ, Chấp Lễ - Hạ Cờ, Nam Đông - Đường 74..., mà còn theo chân các đoàn dân công hỏa tuyến sang tận nước bạn Lào và Campuchia, thắt chặt mối tình hữu nghị quốc tế cao đẹp.

Kiện toàn tổ chức và bản lĩnh qua từng thời kỳ

Từ đầu thập niên 1960, Quảng Bình trở thành “tuyến lửa” của cả nước. Hệ thống giao thông, bến cảng, cầu cống và các kho tàng liên tục bị đánh phá. Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ của Ban D161 không chỉ là bảo quản hàng hóa, mà còn phải tổ chức sơ tán, phân tán kho tàng, bảo vệ tuyệt đối an toàn nguồn hàng dự trữ quốc gia - nguồn lực đặc biệt quan trọng phục vụ tiền tuyến và hậu phương.

Đại thắng mùa Xuân 1975 mở ra thời kỳ mới. Lực lượng DTNN chuyển mình từ nhiệm vụ phục vụ chiến tranh sang phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng thời bình.

Trải qua nhiều lần thay đổi địa giới hành chính và mô hình quản lý, đơn vị đã liên tục hoàn thiện tổ chức qua các tên gọi.

Năm 1976, cùng với việc hợp nhất 3 tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên thành tỉnh Bình Trị Thiên, tổ chức DTNN trên địa bàn cũng được kiện toàn theo mô hình quản lý mới. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính, mà còn là bước mở rộng về quy mô quản lý, phạm vi hoạt động và trách nhiệm của đơn vị đối với một địa bàn rộng lớn, có vị trí đặc biệt quan trọng ở khu vực Bắc Trung Bộ.

Ngày 7/4/1984 là một dấu mốc quan trọng với việc Ban 51 được đổi tên thành Tổng kho A39, trực thuộc Cục Quản lý Dự trữ vật tư Nhà nước. Sự thay đổi về tên gọi phản ánh quá trình kiện toàn tổ chức, đồng thời đánh dấu bước phát triển mới về chức năng, nhiệm vụ và quy mô hoạt động của đơn vị. Bên cạnh việc quản lý lương thực, đơn vị tiếp nhận thêm nhiều mặt hàng dự trữ khác theo phân công của Nhà nước, góp phần nâng cao năng lực bảo đảm nguồn lực chiến lược phục vụ phát triển đất nước.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng năm 1986 đã mở ra công cuộc đổi mới toàn diện đất nước. Trong dòng chảy ấy, ngành DTNN cũng từng bước đổi mới tư duy quản lý, hoàn thiện cơ chế hoạt động, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực dự trữ quốc gia.

Đoàn kiểm tra mùa xuân của Tổng cục DTNN tới kiểm tra Vùng kho an toàn - xanh - sạch - đẹp tại Chi cục DTNN Đồng Hới, Cục DTNN khu vực Bình Trị Thiên, năm 2023. Ảnh: Đức Minh

Theo yêu cầu quản lý của từng thời kỳ, đơn vị lần lượt mang tên: D161 - Ban 51 - Tổng kho A39 - Chi cục Dự trữ Bình Trị Thiên - Chi cục IV. Sau đó tiếp tục được kiện toàn theo hệ thống tổ chức của Cục Dự trữ Quốc gia, đổi thành Chi cục Dự trữ Bình Trị Thiên, rồi Cục DTNN khu vực Bình Trị Thiên và nay là Chi cục DTNN khu vực IX.

Mặc dù tên gọi có nhiều lần thay đổi theo từng giai đoạn lịch sử, nhưng mục tiêu xuyên suốt của đơn vị vẫn là quản lý an toàn tuyệt đối hàng dự trữ quốc gia, bảo đảm sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của Đảng và Nhà nước trong mọi tình huống.

Từ những kho tạm thời chiến, đơn vị đã tự lực, tự cường cải tạo, nâng cấp hệ thống kho tàng theo hướng kiên cố, hiện đại. Các quy chuẩn về kiểm tra chất lượng, phòng chống cháy nổ, an toàn kho tàng và quản lý tài chính dần được chuẩn hóa, tạo nền móng vững chắc cho bước tiến vào thế kỷ XXI.

Hiện đại hóa và những dấu ấn nổi bật (2021 - 2025)

Bước sang giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đặc biệt là sau khi Luật Dự trữ Quốc gia năm 2012 có hiệu lực, Chi cục DTNN khu vực IX đã chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình “quản lý an toàn” sang “quản trị hiện đại”, lấy chất lượng, hiệu quả và khả năng sẵn sàng đáp ứng các tình huống khẩn cấp làm mục tiêu xuyên suốt.

Đơn vị đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong điều hành, quản lý kho tàng, quản lý tài chính, kế toán và lưu trữ hồ sơ.

Hệ thống kho tàng của Chi cục DTNN khu vực IX mang một diện mạo mới so với trước. Ảnh: Đức Minh

Hệ thống kho dự trữ từng bước được cải tạo, nâng cấp; các quy trình bảo quản thóc, gạo và vật tư dự trữ quốc gia được thực hiện nghiêm theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Nhiều giải pháp kỹ thuật tiên tiến được áp dụng nhằm kiểm soát chất lượng hàng hóa, hạn chế hao hụt tự nhiên, kéo dài thời gian bảo quản và bảo đảm hàng dự trữ luôn trong trạng thái sẵn sàng xuất cấp.

Hòa trong dòng chảy phát triển của đất nước, kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống ngành Dự trữ Nhà nước là một dấu mốc đáng tự hào, là nền tảng để Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực IX tiếp tục vững bước trên chặng đường mới, cùng toàn ngành Dự trữ Nhà nước xây dựng một hệ thống dự trữ hiện đại, chuyên nghiệp, chủ động và hiệu quả; luôn xứng đáng là nguồn lực Dự trữ quốc gia - Dự trữ chiến lược tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Nằm trên địa bàn “khúc ruột miền Trung” - nơi thường xuyên hứng chịu thiên tai, bão lũ cực đoan, Chi cục luôn duy trì trạng thái ứng trực phản ứng nhanh 24/7. Giai đoạn 2021 - 2025 chứng kiến những con số ấn tượng, khẳng định năng lực tổ chức vượt trội của đơn vị:

Mặc dù chịu tác động của đại dịch Covid-19, biến đổi khí hậu và nhiều diễn biến bất thường của thiên tai, đơn vị vẫn hoàn thành toàn diện các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao. Trong giai đoạn này, Chi cục đã tổ chức nhập kho hơn 84,6 triệu kg lương thực, gồm 17,6 triệu kg thóc và 67 triệu kg gạo, bảo đảm 100% kế hoạch được giao, chất lượng hàng hóa đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Công tác bảo quản lương thực, thiết bị, vật tư được các thủ kho của Chi cục DTNN khu vực IX thực hiện nghiêm theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Ảnh: Đức Minh

Cùng với công tác tạo nguồn, Chi cục đã thực hiện xuất bán luân phiên hơn 43 triệu kg lương thực dự trữ quốc gia, góp phần duy trì chất lượng hàng dự trữ quốc gia và bảo đảm vòng quay hàng dự trữ theo đúng quy định của Nhà nước. Đây là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng chuyên môn, các điểm kho và các đơn vị liên quan, đồng thời thể hiện năng lực tổ chức thực hiện ngày càng chuyên nghiệp của Chi cục.

Chi cục DTNN khu vực IX xuất cấp hàng triệu tấn gạo và hàng chục nghìn thiết bị, vật tư dự trữ quốc gia hỗ trợ người dân lúc khó khăn. Ảnh: Hà Trang

Đặc biệt, với phương châm “ở đâu Nhân dân cần, ở đó có hàng dự trữ quốc gia”, Chi cục đã tổ chức xuất cấp gần 18,9 triệu kg gạo và muối phục vụ cứu trợ, hỗ trợ học sinh vùng đặc biệt khó khăn, cứu đói giáp hạt và khắc phục hậu quả thiên tai theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Mỗi chuyến hàng được xuất cấp đúng thời điểm không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với nhân dân, góp phần ổn định đời sống, củng cố niềm tin của người dân vào các chính sách an sinh xã hội.

Không chỉ quản lý lương thực, Chi cục còn thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý và xuất cấp các mặt hàng vật tư, thiết bị phục vụ phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn.

Chỉ tính riêng giai đoạn 2021 - 2025, đơn vị đã xuất cấp 19.700 áo phao cứu sinh, 27.000 phao tròn cứu sinh, 600 bè nhẹ cứu sinh, 115 bộ nhà bạt cứu sinh, 3 xuồng cao tốc, 22 máy bơm chữa cháy, 15 máy phát điện và 10 bộ thiết bị phóng dây cứu hộ cùng nhiều chủng loại vật tư khác theo quyết định của cấp có thẩm quyền. Những con số đó phản ánh quy mô ngày càng lớn của nhiệm vụ dự trữ quốc gia trong điều kiện biến đổi khí hậu và thiên tai diễn biến phức tạp, đồng thời khẳng định vai trò của Chi cục là một mắt xích quan trọng trong hệ thống bảo đảm nguồn lực ứng phó khẩn cấp của Nhà nước.

Mỗi hạt gạo, mỗi chiếc áo phao được xuất cấp kịp thời xuyên đêm đến vùng lũ chính là minh chứng sinh động nhất cho bản chất nhân văn của chính sách dự trữ quốc gia.

Con người - Nền tảng làm nên di sản vô hình

Đằng sau những con số chính là sự hy sinh thầm lặng của vô số thế hệ cán bộ, công chức qua 70 năm. Những cán bộ đầu tiên của Ban Đại diện vật tư dự trữ Quảng Bình (D161) bước vào công việc trong điều kiện vô cùng thiếu thốn. Không có kho tàng kiên cố, không có máy móc hiện đại, không có phương tiện vận tải chuyên dùng. Hồ sơ được ghi bằng tay; việc tính toán chủ yếu thực hiện bằng máy tính cơ; phương tiện làm việc quý giá nhất khi ấy là một chiếc máy đánh chữ và vài dụng cụ văn phòng đơn sơ.

Thế nhưng, chính trong hoàn cảnh ấy đã hình thành nên tác phong cẩn trọng, chính xác và ý thức trách nhiệm rất cao - những phẩm chất vẫn được gìn giữ trong ngành DTNN đến hôm nay.

Lịch sử Chi cục mãi ghi danh những cán bộ đã anh dũng hy sinh khi làm nhiệm vụ bảo vệ kho tàng trong chiến tranh. Thời bình, dù không còn tiếng bom đạn, nhưng người cán bộ dự trữ lại phải đối mặt với áp lực thời tiết cực đoan, yêu cầu bảo quản khắt khe và công việc xuất cấp đột xuất không kể ngày nghỉ, lễ tết.

Di sản quý giá nhất mà các thế hệ đi trước trao lại cho hôm nay không chỉ là hệ thống kho tàng khang trang, mà là lòng trung thành, sự tận tụy, tinh thần đoàn kết và ý thức kỷ luật thép.

Chính những nỗ lực bền bỉ đó đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba; Cờ thi đua của Chính phủ, cùng nhiều Bằng khen và danh hiệu thi đua xuất sắc khác.

Vững bước vào kỷ nguyên mới

Năm 2026, hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống ngành DTNN, Chi cục DTNN khu vực IX bước vào giai đoạn phát triển mới với những thời cơ và thách thức chiến lược.

Ban Chấp hành Đảng bộ Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực IX, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Ảnh: Hà Giang

Sự ra đời của Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15 cùng tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đã mở rộng sứ mệnh của ngành DTNN: không chỉ dừng lại ở phòng chống thiên tai, quốc phòng, an ninh, mà còn vươn tầm phục vụ an ninh phi truyền thống, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và điều tiết kinh tế vĩ mô.

Hướng tới mục tiêu hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu quả và bền vững đến năm 2030, Chi cục DTNN khu vực IX quyết tâm: Đổi mới quản trị: đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và ứng dụng công nghệ bảo quản tiên tiến; Nâng cao nhân lực: xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng vừa chuyên”, thành thạo công nghệ, giữ vững bản lĩnh chính trị và đạo đức liêm chính; Sẵn sàng nguồn lực: nâng cấp hệ thống kho tàng, bảo đảm nguồn hàng dự trữ luôn có chất lượng tốt nhất, sẵn sàng ứng phó hiệu quả trong mọi tình huống khẩn cấp.

Viết tiếp hành trình 70 năm vẻ vang, Chi cục DTNN khu vực IX cam kết luôn nỗ lực hết mình, xứng đáng là “kho báu” chiến lược tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân trên dải đất miền Trung./.

Nguyễn Văn Diện - Phó Chi cục trưởng Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực IX