'Chỉ biết nhảy múa, đánh lộn': Robot hình người của Trung Quốc đang lâm vào ngõ cụt?

Nhảy múa và đấu võ là ứng dụng phổ biến nhất của robot hình người hiện nay. Ảnh: QQnews.

Sản lượng robot hình người còn hạn chế

Theo dữ liệu của công ty nghiên cứu thị trường và tư vấn công nghệ toàn cầu Omdia, năm 2025, ba doanh nghiệp dẫn đầu về sản lượng robot hình người lần lượt là: AgiBot (Zhiyuan), Unitree và UBTech, với sản lượng tương ứng là 5.168, 4.200 và 1.000 chiếc.

Ngoài ra, công ty nghiên cứu thị trường quốc tế Counterpoint cũng công bố số liệu cho thấy AgiBot, Unitree và UBTech chiếm ba vị trí dẫn đầu về thị phần robot hình người, lần lượt là 30,4%, 26,4% và 5,2%.

Hai bảng xếp hạng tuy khác nhau về phương pháp thống kê, nhưng thứ tự top 3 gần như trùng khớp.

Thống kê số lượng robot hình người xuất xưởng tính theo nhà cung cấp năm 2024 và 2025. Nguồn: Omdia,

Trong bối cảnh đó, Unitree nhấn mạnh rằng sản lượng robot hình người thực tế năm 2025 của hãng vượt 5.500, cho rằng các số liệu bên ngoài thống kê là không chính xác, nhấn mạnh: “Unitree mới là số một về sản lượng robot hình người”.

Nếu không xét đến khác biệt về cách thống kê, ba doanh nghiệp dẫn đầu trong năm 2025 có tổng sản lượng hơn 10.000 chiếc, so với chưa tới 2.000 chiếc năm 2024 – mức tăng trưởng rất lớn. Nhưng đằng sau sự tăng trưởng này là một con số then chốt khác: năm 2025, Trung Quốc có hơn 140 doanh nghiệp sản xuất robot hình người, tung ra hơn 330 mẫu sản phẩm.

Đặt hai nhóm dữ liệu cạnh nhau, dù là 5.000 hay 4.000 chiếc, thì thực tế đa số doanh nghiệp vẫn chưa có được năng lực sản xuất thực chất, ngành robot hình người vẫn đang dò dẫm tiến bước.

Thị phần robot hình người năm 2025 tính theo nhà cung cấp. Nguồn: Omdia,

Robot chỉ biết làm trò, nhảy múa?

“Đến năm 2026 mà robot hình người vẫn chỉ nhảy múa, làm trò thì kết cục chỉ có thể là ngõ cụt”, một nhà đầu tư đã đưa ra nhận định khá cực đoan về hiện trạng ứng dụng robot hình người.

Nhận xét này tuy gay gắt, nhưng có vẻ đúng. Năm 2013, Boston Dynamics dựa trên robot hình người PETMAN để phát triển robot Atlas cho dự án DARPA. Khi đó, quản lý dự án Gill Pratt mô tả nguyên mẫu Atlas: “Giống như một đứa trẻ 1 tuổi gần như chưa biết đi, ngã rất nhiều lần – đó chính là trạng thái hiện tại của chúng tôi”.

Từ 2013 đến 2026, sau hơn 10 năm, hình dạng, khớp, vật liệu và “bộ não” của robot không ngừng tiến hóa: từ một “cục sắt” run rẩy đi bộ, nay đã trở thành những “ngôi sao” có thể nhảy múa, biểu diễn võ thuật.

Vấn đề là, trong mắt công chúng, robot hình người chỉ dùng làm trò, chứ không làm được các việc nghiêm túc. Vậy, còn bao lâu nữa robot hình người mới có thể ứng dụng trên quy mô lớn? Ngoài nhảy múa, đánh võ, chúng còn có thể làm gì? Hiện vẫn chưa có câu trả lời chuẩn.

Gala Tết Bính Ngọ năm nay sẽ là cuộc cạnh tranh của nhiều sản phẩm robot hình người. Ảnh: QQnews.

Một số cư dân mạng bình luận: “Robot chỉ biết uốn éo múa may, sao không ra đường làm robot vệ sinh môi trường?”, “Có thể làm robot leo nhanh lên độ cao hàng chục mét, đấu nối nguồn nước và vòi phun, chữa cháy dập lửa trên cao không?”.

Câu trả lời là: "có thể". Trước đây không lâu, tại triển lãm của Học viện Cứu hỏa – Cứu nạn Trung Quốc, đã xuất hiện robot chó bốn chân được cải tiến đặc biệt dùng cho nhiệm vụ này.

Ông Trương Vũ Giai, phụ trách thị trường và hệ sinh thái của Công ty công nghệ AI GALAXEA Bắc Kinh, cho rằng nhảy múa cũng là một kịch bản ứng dụng: “Ở giai đoạn hiện nay, robot có khả năng biểu diễn, người dùng hạ nguồn thấy mới mẻ – đó là lựa chọn của thị trường”.

Ông Vương Vinh Tiến của Xyuan Capital cũng đồng tình: “Thương mại hóa robot hình người phải bắt đầu từ các kịch bản tương đối đơn giản, và giải trí là một trong số đó”.

Sản phẩm của Unitree Robotics ngày càng phong phú. Ảnh: QQnews.

Robot nhảy múa không đồng nghĩa với ngõ cụt, nhưng nếu mãi dừng ở đó thì không tránh khỏi tranh cãi. Tuy vậy, ngành cũng đang phát ra những tín hiệu mới: Tết Nguyên đán trên CCTV năm nay, ngoài các màn “đại loạn đấu” quen thuộc, robot hình người có thể còn xuất hiện với vai trò phục vụ tại chỗ.

Ông Trương Vũ Giai nói: “Robot có thể làm việc thực sự vẫn đang trong giai đoạn phát triển, chưa đến điểm bùng nổ ‘ngầu’ và ‘xịn sò’”.

Ngay trên trang chính thức, Unitree Robotics cũng ghi rõ: hiện robot hình người toàn cầu vẫn đang ở giai đoạn thăm dò sớm, người dùng cá nhân trước khi mua cần hiểu rõ các hạn chế của chúng.

Thực tế, robot hình người đang được bán theo mô hình hàng điện tử tiêu dùng – có cửa hàng online, offline – nhưng phần lớn người dùng phổ thông đều trải qua quá trình: kỳ vọng cao rồi nhanh chóng bỏ xó.

Nguyên nhân cốt lõi là: trải nghiệm sáng tạo đòi hỏi phát triển thứ cấp, mà đây lại là rào cản người tiêu dùng đại chúng hiện chưa thể vượt qua.

Robot 4 chân cứu hỏa biểu diễn. Ảnh: QQnews.

Chất lượng còn hạn chế

Sản phẩm hiện vẫn chưa thể đạt tới mức “mở hộp là dùng ngay”, khiến robot hình người chưa thể phổ cập như smartphone hay kính thông minh.

Một chuyên gia robot lâu năm cho biết, POC (xác thực khái niệm sản phẩm) bao gồm: xác minh năng lực robot, thu thập dữ liệu theo kịch bản, huấn luyện lại mô hình và tối ưu kỹ thuật đơn giản, nhanh cũng vài tuần, chậm thì một đến hai tháng.

Nếu dữ liệu của mô hình nền đủ toàn diện, thời gian triển khai có thể rút ngắn. Nhưng một yếu tố then chốt khác là độ ổn định phần cứng kém - vấn đề phổ biến hiện nay.

Tại “Ngày hội Trí tuệ 2025”, Viện trưởng Viện nghiên cứu Trí Nguyên Vương Trọng Viễn cho biết: đội của ông mua 10 robot hình người, chỉ sau 1–2 tháng đã hỏng 5 chiếc. “Độ ổn định phần cứng vẫn ở cấp độ nghiên cứu, có robot phải bật quạt bên cạnh như “bảo mẫu chăm sóc”.

Rào cản phát triển thứ cấp và độ ổn định sản phẩm khiến robot hình người khó “plug-and-play” (bật nguồn là hoạt động). Nhưng một số hướng mới đang xuất hiện, như thư viện Agent cho thiết bị thông minh, hay trợ lý Clawedbot – có khả năng tự học và tự phát triển kỹ năng mới. Nếu các năng lực này được áp dụng cho robot hình người, ngưỡng phát triển thứ cấp có thể giảm đáng kể.

Trước khi các vấn đề này được giải quyết triệt để, khách hàng chính của robot hình người vẫn là các nhà phát triển, như viện nghiên cứu, trường đại học, trung tâm đổi mới, các tập đoàn internet và startup.

CEO Tesla Elon Musk chi 20 tỷ USD nhằm tới mục tiêu sản xuất 1 triệu robot/năm. Ảnh: Thepaper.

Mốc 1 triệu chiếc/năm còn rất xa vời

Elon Musk từng đặt mục tiêu sản xuất 1 triệu robot Optimus mỗi năm, thậm chí còn gắn con số này với điều kiện mở khóa “gói lương nghìn tỷ USD”. Nhưng theo dữ liệu Omdia, Optimus hiện chỉ có 150 chiếc, cho thấy khoảng cách khổng lồ giữa tham vọng và thực tế.

Ở góc độ này, các đối thủ Trung Quốc với hơn 5.000 chiếc lại đang đi trước. Tuy vậy, CEO Phó Thịnh của OrionStar, Cheetah Mobile không lạc quan: “Robot hình người hoàn chỉnh còn xa lắm, ít nhất phải 5 năm nữa”.

Nhiều chuyên gia cho rằng, từ 10.000 đến 100.000 tới 1.000.000 chiếc, mấu chốt nằm ở khả năng liên tục đổi mới thế hệ, giảm chi phí và nâng cao hiệu năng – điều mà ngành ô tô điện có ưu thế.

Robot hình người có thể mở rộng sản xuất nhanh vì chủ yếu là lắp ráp, không giống nhà máy bán dẫn cần 2–3 năm xây dựng. Nhưng điều kiện tiên quyết vẫn là: có nhu cầu thật, giải quyết được vấn đề thật và đủ độ ổn định.

Theo Creaders, QQnews

Thu Thủy