Châu Á giải quyết khủng hoảng nhiên liệu bằng kinh nghiệm thời Covid

Một tàu chở dầu đi ngang qua Nhà hát Opera Sydney, Australia. Nguồn: Reuters.

Làm việc tại nhà được tính tới

Châu Á đang ở tuyến đầu của cuộc khủng hoảng nhiên liệu, mua hơn 80% lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz, nơi gần như bị Iran phong tỏa hoàn toàn kể từ khi chiến tranh nổ ra vào ngày 28/2.

Hiện chưa có quốc gia nào trong khu vực thực thi các biện pháp làm việc tại nhà, nhưng một số quốc gia cho biết họ đang xem xét các biện pháp này.

"Tôi nghĩ đó là một ý tưởng hay", Bộ trưởng Năng lượng Hàn Quốc Kim Sung-whan cho biết hôm 25/3 khi được hỏi về khuyến nghị của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) về việc người dân nên làm việc tại nhà.

IEA (cơ quan đã nhất trí giải phóng kỷ lục khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược để đối phó với cuộc khủng hoảng) đã đưa ra các đề xuất để giảm bớt áp lực giá dầu như làm việc tại nhà và tránh đi lại bằng đường hàng không. Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol đã nhắc lại những lời kêu gọi đó tại một hội nghị ở Sydney vào tuần này.

"Đã có những thử nghiệm thực tế, chẳng hạn như sau cuộc xung đột Ukraine, các nước châu Âu đã áp dụng những biện pháp này, và điều đó đã được các chính phủ châu Âu công bố. Điều đó đã giúp họ vượt qua những thời điểm khó khăn khi không có năng lượng từ Nga", ông Birol nói.

Ngày 24/3, Hàn Quốc đã phát động một chiến dịch công cộng kêu gọi người dân giảm thời gian tắm, sạc điện thoại vào ban ngày và hút bụi vào cuối tuần. "Chúng tôi sẽ tham khảo ý kiến với các bộ liên quan và tích cực xem xét các biện pháp làm việc tại nhà", Bộ trưởng Năng lượng Kim Sung-whan cho biết.

Philippines, quốc gia phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ Trung Đông cho nhu cầu năng lượng, đã rút ngắn tuần làm việc tại một số văn phòng của chính phủ vào đầu tháng này. Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia và cho rằng, cuộc xung đột gây ra "mối nguy hiểm cận kề" đối với nguồn cung năng lượng của đất nước.

Pakistan đã đóng cửa trường học trong hai tuần và cho biết nhân viên văn phòng sẽ làm việc tại nhà nhiều hơn. Quốc đảo Sri Lanka đã tuyên bố ngày thứ Tư hàng tuần là ngày nghỉ lễ để giúp tiết kiệm nguồn cung nhiên liệu.

Singapore đã kêu gọi người dân và doanh nghiệp chuyển sang sử dụng các thiết bị tiết kiệm năng lượng, sử dụng xe điện và điều chỉnh nhiệt độ điều hòa cao hơn.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đã ra lệnh cho các quan chức tạm dừng các chuyến công tác nước ngoài, đặt nhiệt độ điều hòa trên 25 độ C, tránh mặc vest và cà vạt, sử dụng cầu thang bộ thay vì thang máy và làm việc tại nhà.

Biển báo 'Hỏng' được hiển thị trên các cột bơm nhiên liệu trống tại một trạm xăng Ampol ở Sydney, Australia sau khi hết nhiên liệu. Nguồn: Reuters.

Giảm thiểu chi phí sinh hoạt

Một số quốc gia đã chuyển sang các biện pháp kích thích kinh tế khi giá nhiên liệu tăng cao ảnh hưởng đến ngân sách hộ gia đình.

Chính phủ Nhật Bản hôm 24/3 cho biết, họ có kế hoạch sử dụng 800 tỷ yên (5 tỷ USD) từ quỹ dự trữ để tài trợ cho các khoản trợ cấp nhằm giữ giá xăng ở mức trung bình khoảng 170 yên/lít. Biện pháp này sẽ tiêu tốn tới 300 tỷ yên mỗi tháng.

Cùng ngày, New Zealand tuyên bố sẽ hỗ trợ tài chính tạm thời 50 đô la New Zealand (29,30 USD) mỗi tuần từ tháng Tư cho các gia đình có thu nhập thấp. "Chúng tôi biết những gia đình này sẽ bị ảnh hưởng đặc biệt nặng nề bởi cú sốc giá nhiên liệu toàn cầu. Chúng tôi đang mang đến cho họ sự cứu trợ kịp thời", Bộ trưởng Tài chính New Zealand Nicola Willis cho biết.

Tại nước láng giềng Australia, hàng trăm trạm xăng đang cạn kiệt do mua sắm hoảng loạn và tình trạng thiếu hụt, điều này đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến các khu vực vùng sâu vùng xa của lục địa rộng lớn này.

Chính phủ trung tả đã đưa ra dự luật tại quốc hội để tăng gấp đôi hình phạt đối với hành vi tăng giá nhiên liệu quá mức.

Một số quốc gia châu Á cũng đã giải phóng xăng và dầu diesel từ kho dự trữ trong nước và tạm thời nới lỏng các tiêu chuẩn chất lượng xăng và dầu diesel để tăng nguồn cung.

Tiến thoái lưỡng nan về chính sách tài chính

Tuy nhiên, sự tương phản rõ rệt với đại dịch là các ngân hàng trung ương không vội vàng cắt giảm lãi suất. Trên thực tế, họ đang xem xét việc tăng lãi suất.

Trong thời kỳ đại dịch, nhu cầu sụt giảm mạnh khi nhiều nền kinh tế về cơ bản bị đóng cửa vì lý do sức khỏe, vì vậy các nhà hoạch định chính sách đã phản ứng bằng các biện pháp kích thích kinh tế quy mô lớn.

Hiện tại, Ngân hàng Dự trữ Australia (RBA) đã tăng lãi suất hai lần trong năm nay. Họ viện dẫn rủi ro năng lượng là một rủi ro trọng yếu đối với lạm phát và là lý do để tăng lãi suất lên mức cao nhất trong 10 tháng.

Các nhà đầu tư dự đoán, Nhật Bản, Anh và châu Âu đều sẽ tăng lãi suất trong những tháng tới và áp lực lên các nền kinh tế châu Á có thể còn gay gắt hơn khi tiền tệ của họ giảm giá so với đồng USD.

"Các ngân hàng trung ương phải đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan kinh điển trong chính sách khi giá dầu tăng vọt - lạm phát tăng nhưng tăng trưởng có thể suy yếu. Phản ứng đúng đắn phụ thuộc rất nhiều vào lý do tại sao giá dầu tăng, cú sốc này kéo dài bao lâu và liệu kỳ vọng lạm phát có bị ảnh hưởng hay không", bà Jennifer McKeown, nhà kinh tế trưởng toàn cầu tại Capital Economics, cho biết trong một ghi chú.

Mai Phương