Chân dung 3 cán bộ Đoàn Nghệ An được trao Giải thưởng Lý Tự Trọng cấp Trung ương năm 2026

Thủ lĩnh người Thái nỗ lực bảo tồn bản sắc văn hóa

Năm nay, trong số 9 cán bộ Đoàn là người dân tộc thiểu số trên toàn quốc được Trung ương Đoàn lựa chọn trao tặng Giải thưởng Lý Tự Trọng, Nghệ An có 1 đại diện được vinh danh, đó là anh Lữ Thành Đức (SN 1990) - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Bí thư Đoàn xã Hùng Chân.

Với bà con người Thái nơi miền sơn cước này, Lữ Thành Đức không chỉ là cán bộ trẻ tận tụy, mà còn được xem như người “giữ hồn” văn hóa dân tộc mình qua chữ viết, tiếng nói và những làn điệu dân ca truyền thống.

Anh Lữ Thành Đức – Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Bí thư Đoàn xã Hùng Chân bên các nghệ nhân và các em học sinh đồng bào Thái trong một tiết học tại nhà văn hóa của địa phương. Ảnh: Thanh Quỳnh

Sinh ra và lớn lên trong không gian văn hóa đặc trưng của đồng bào Thái, Lữ Thành Đức thấu hiểu nỗi lo khi nhiều giá trị truyền thống đang dần phai nhạt trong đời sống hiện đại. Từ trăn trở ấy, Đức cùng Đoàn xã tham mưu thành lập Câu lạc bộ Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái vào năm 2022.

Trong 4 năm qua, vào mỗi thứ Ba và thứ Tư hằng tuần, tại các trường học tại địa phương, Đức cần mẫn nắn nót từng nét chữ Thái, kiên nhẫn chỉnh từng làn điệu cho các em nhỏ.

Sựtận tình ấy dần kết thành những mùa quả ngọt khi những cô, cậu học trò người Thái tiến bộ từng ngày. Ví như Vi Thị Na Ra - học sinh lớp 9A, Trường THCS Hoàn Lãm hay em Lê Đăng Khoa - lớp 9A2, Trường Phổ thông DTBT THCS Châu Phong, trước đây chưa biết viết chữ Thái, nay đã đọc thông, viết thạo. Các em còn mạnh dạn tham gia những tiết mục văn nghệ của trường, của địa phương với những điệu nhuôn, xuối mềm mại, góp phần làm rộn ràng không gian văn hóa bản làng trong mỗi dịp lễ hội.

Lữ Thành Đức trong một buổi dạy chữ Thái cho con em đồng bào địa phương. Ảnh: Thanh Quỳnh

Bên cạnh nỗ lực bảo tồn bản sắc văn hóa đồng bào Thái, trong phong trào xây dựng nông thôn mới, Đức cũng đã chủ động kêu gọi doanh nghiệp, nhà hảo tâm hỗ trợ làm nhiều công trình ý nghĩa. Như tuyến đường nội thôn tại trung tâm bản Ban với tổng nguồn lực 250 triệu đồng.

Nhiều tuyến đường nội thôn đã được trang bị hệ thống đèn chiếu sáng. Ảnh: NVCC

Dưới sự vận động, kết nối của Lữ Thành Đức, nhiều tuyến đường nội thôn đã được trang bị hệ thống đèn chiếu sáng và nâng cấp, kiến thiết tốt lên theo thời gian. Ảnh: NVCC

Đồng thời, vận động xây dựng các tuyến đường “thắp sáng đường quê” trị giá 60 triệu đồng mỗi tuyến tại bản Chiềng và bản Ban. Giờ đây, ánh điện trải dài trên các tuyến đường quê không chỉ giúp bà con đi lại thuận tiện hơn, mà còn giúp họ tin hơn vào người trẻ. Những năm qua, còn có nhiều công trình thanh niên do Đức khởi xướng đã góp phần thay đổi diện mạo quê hương.

Hoạt động chăm lo cho thiếu nhi luôn được Lữ Thành Đức quan tâm triển khai có hiệu quả. Ảnh: NVCC

Năm 2025, Lữ Thành Đức tổ chức 10 lớp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học và THCS; trao hàng chục suất quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn dịp khai giảng năm học 2025-2026. Nổi bật có mô hình “Hộp thư ý tưởng sáng tạo” do Đức triển khai tại UBND xã để lắng nghe tâm tư, đề xuất của đoàn viên, thanh niên. Ở mỗi hoạt động, Đức luôn đề cao vai trò chủ thể của người trẻ để các em được nói lên suy nghĩ, được thử sức với sáng kiến của mình.

Lữ Thành Đức (SN 1990) đã xuất sắc giành giải Nhất Hội thi Báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi cấp tỉnh năm 2024. Ảnh: Thanh Quỳnh

Với tâm niệm, vừa giữ gìn cội nguồn văn hóa, vừa khơi dậy tinh thần trách nhiệm trong thế hệ trẻ, Lữ Thành Đức đã góp phần neo giữ hồn cốt quê hương giữa nhịp sống hiện đại, vừa góp sức dựng xây diện mạo bản làng ngày một khởi sắc.

Người giáo viên giữ lửa nghề, thắp lửa phong trào

Ở Trường THPT Quỳnh Lưu 3, xã Quỳnh Anh, cô giáo Vũ Thị Hà (SN 1994) được biết đến là một giáo viên vững vàng về chuyên môn. Bên cạnh đó, cô Vũ Thị Hà còn là một Bí thư Đoàn trường năng động, nhiệt huyết với tâm niệm: Truyền đạt kiến thức song hành cùng khơi dậy lý tưởng sống đẹp cho học trò.

Cô giáo Vũ Thị Hà - Bí thư Đoàn Trường THPT Quỳnh Lưu 3 trong một buổi tuyên truyền pháp luật cùng các em học sinh. Ảnh: Thanh Quỳnh

Từ những trăn trở với thực tế giảng dạy, cô Vũ Thị Hà mạnh dạn xây dựng sáng kiến ứng dụng học liệu số trong giáo dục an toàn giao thông. Thay vì những bài học thuần lý thuyết, học sinh được tham gia các bài tập tương tác, mô phỏng tình huống giao thông gần gũi với đời sống. Qua đó, các em không chỉ hiểu quy tắc, mà còn hình thành ý thức kỷ luật, biết nhận diện nguy cơ và chủ động tuyên truyền, vận động người thân chấp hành pháp luật khi tham gia giao thông.

Hiệu quả của sáng kiến không chỉ mang lại sự hứng thú của học sinh, mà còn giúp cô Vũ Thị Hà đoạt giải Nhất Cuộc thi “An toàn giao thông cho nụ cười ngày mai” cấp quốc gia dành cho giáo viên trung học năm 2023.

Một năm sau, sáng kiến tiếp tục được công nhận là sáng kiến kinh nghiệm cấp tỉnh. Với cô Hà, đó là niềm vui lớn, là động lực để cô tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy.

Cô giáo Vũ Thị Hà vinh dự đoạt giải Nhất Cuộc thi “An toàn giao thông cho nụ cười ngày mai” cấp quốc gia dành cho giáo viên trung học. Ảnh: NVCC

Bên cạnh công tác chuyên môn, ở vai trò Bí thư Đoàn trường, cô Vũ Thị Hà cùng Ban Thường vụ Đoàn trường triển khai sâu rộng phong trào “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Hằng năm, việc viết nhật ký rèn luyện, tổ chức sinh hoạt chuyên đề, kể chuyện về Bác thu hút đông đảo học sinh tham gia.

Chỉ tính riêng năm 2025 đã có 10 thí sinh của nhà trường được lọt vào vòng bán kết cuộc thi và có một học sinh lọt vào vòng chung kết cuộc thi Tuổi trẻ học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của Đoàn cấp tỉnh. Trong 2 năm học 2024–2025 và 2025-2026, nhà trường có 8 học sinh được Tỉnh Đoàn tuyên dương danh hiệu ‘Học sinh 3 tốt’ cấp tỉnh.

Cô giáo Vũ Thị Hà - Bí thư Đoàn trường THPT Quỳnh Lưu 3, xã Quỳnh Anh (thứ 5 từ trái sang) trong một hoạt động ủng hộ bà con vùng lũ. Ảnh: NVCC

Với tinh thần sẻ chia vì cộng đồng, cô Vũ Thị Hà cũng đã phối hợp kêu gọi các doanh nghiệp, nhà hảo tâm đồng thời trích quỹ thiện nguyện Đoàn trường trao tặng hàng chục suất quà cho học sinh khó khăn, quyên góp ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng thiên tai, trực tiếp đến các điểm trường vùng cao trao tặng chăn ấm, nhu yếu phẩm. Những món quà có thể không lớn về vật chất, nhưng chứa đựng tình cảm và trách nhiệm của tuổi trẻ hướng về vùng khó.

Sau nhiều nỗ lực, cô Vũ Thị Hà được UBND tỉnh tặng Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong năm học 2024-2025; được công nhận là đảng viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2025; đạt danh hiệu Giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh cùng nhiều thành tích tiêu biểu khác. Những danh hiệu ấy là sự ghi nhận xứng đáng. Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn nhất với cô giáo Vũ Thị Hà là khi nhìn thấy học trò trưởng thành hơn mỗi ngày và biết sống có trách nhiệm, ước mơ và khát vọng cống hiến.

Đưa khoa học vào phong trào tình nguyện

Sinh năm 1992, anh Lê Minh Hoàng hiện công tác tại Khoa Kiểm soát bệnh tật, Trung tâm Y tế Nghĩa Đàn là đại diện thứ 3 của Nghệ An được tôn vinh ở giải thưởng cao quý Lý Tự Trọng 2026. Lê Minh Hoàng không chỉ là cán bộ chuyên môn năng động mà còn là Bí thư Chi đoàn giàu sáng kiến, luôn tìm cách đưa khoa học trở thành nền tảng cho hoạt động phong trào.

Anh Lê Minh Hoàng - Bí thư Chi đoàn Trung tâm Y tế Nghĩa Đàn đã triển khai 4 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở và triển khai 7 đợt cấp phát thuốc miễn phí cho 1.400 người dân trong thời gian qua. Ảnh: Thanh Quỳnh

Trên cương vị Bí thư Chi đoàn, giai đoạn 2022–2025, anh Lê Minh Hoàng đã chủ nhiệm và triển khai 4 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, tập trung vào những vấn đề sát với thanh thiếu nhi và cộng đồng. Mỗi đề tài không chỉ hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là “chìa khóa” để mở rộng các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe và tình nguyện tại địa phương.

Tiêu biểu năm 2022, anh Lê Minh Hoàng chủ nhiệm đề tài về thực trạng sức khỏe tâm thần của học sinh Trường THPT Cờ Đỏ. Trong bối cảnh áp lực học tập và những tác động của môi trường sống ngày càng phức tạp, nghiên cứu này đã cung cấp bức tranh cụ thể về những biểu hiện lo âu, căng thẳng ở lứa tuổi học đường, đồng thời, chỉ ra các yếu tố liên quan cần được quan tâm. Kết quả, đề tài được Sở Y tế Nghệ An công nhận và đăng tải trên Tạp chí Y học dự phòng, trở thành cơ sở quan trọng để chi đoàn xây dựng các buổi truyền thông kỹ năng sống, tư vấn tâm lý học đường và hoạt động đồng hành cùng học sinh.

Dưới sự vận động, kết nối của anh Lê Minh Hoàng và chi đoàn, nhiều sự hỗ trợ ý nghĩa đã được trao tặng tới người dân vùng khó. Ảnh: NVCC

Đến năm 2025, anh Lê Minh Hoàng tiếp tục chủ nhiệm đề tài khảo sát thực trạng tăng huyết áp ở người từ 18 tuổi trở lên tại xã Nghĩa Bình (cũ). Không chỉ dừng ở những con số thống kê, nghiên cứu đã góp phần cảnh báo sớm nguy cơ bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng dân cư nông thôn, từ đó làm nền tảng cho các chương trình đo huyết áp miễn phí, tư vấn thay đổi lối sống và cấp phát thuốc cho người dân. Đề tài được Sở Y tế Nghệ An công nhận theo quyết định ban hành tháng 12/2025, khẳng định tính ứng dụng và giá trị thực tiễn.

Từ nền tảng khoa học ấy, các hoạt động tình nguyện của chi đoàn không còn mang tính phong trào đơn thuần mà được tổ chức bài bản, có trọng tâm.

Anh Lê Minh Hoàng cùng đồng nghiệp và các đơn vị đồng hành triển khai nhiều hoạt động thiện nguyện ý nghĩa. Ảnh: Thanh Quỳnh - NVCC

Từ năm 2020 đến nay, anh Lê Minh Hoàng là người trực tiếp duy trì mô hình “Nồi cháo nhân ái”. Riêng năm 2025, 28 chương trình nấu cháo và 6 chương trình “Cơm 0 đồng” đã phục vụ hơn 6.500 lượt bệnh nhân điều trị nội trú. Cùng 7 đợt cấp phát thuốc miễn phí cho 1.400 người dân với tổng kinh phí hàng trăm triệu đồng. Hàng trăm suất quà, sữa và nhu yếu phẩm cũng được trao tận tay học sinh, bệnh nhi và người có hoàn cảnh khó khăn.

Với anh Hoàng, nghiên cứu khoa học không nằm trong sách vở, mà phải đi vào đời sống. Mỗi hoạt động thiện nguyện là sự tiếp nối của trách nhiệm nghề nghiệp.

Giữ hồn văn hóa nơi bản làng, đổi mới phương pháp dạy học và tổ chức phong trào Đoàn trong trường học, đưa khoa học vào hoạt động tình nguyện – 3 câu chuyện, 3 cách cống hiến khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở một điểm chung: Tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ Nghệ An với cộng đồng. Và đó cũng chính là giá trị bền vững mà Giải thưởng Lý Tự Trọng hướng tới và tôn vinh./.

Thanh Quỳnh