Chậm rãi những vòng quay

Xích lô trên phố Huế

Bước qua tuổi 63, mỗi sáng ông Nguyễn Xuân ở phường Phú Xuân vẫn đều đặn đạp chiếc xích lô màu tím đến điểm tập kết của Nghiệp đoàn Xích lô du lịch trên đường Ông Ích Khiêm. Hơn 20 năm gắn bó với nghề, chiếc xích lô không chỉ mang lại nguồn thu nhập để ông tự lo cuộc sống, không phải phiền đến con cháu, mà còn trở thành niềm vui và một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày. Từ chiếc xích lô của ông và mẹt cá nơi chợ của vợ, vợ chồng ông đã nuôi bốn người con trưởng thành, đều tốt nghiệp đại học.

Xích lô Huế không chỉ là một phương tiện giao thông hay một nét văn hóa đặc trưng mà còn là sinh kế của hàng trăm lao động trên địa bàn. “Hiện nay, Nghiệp đoàn Xích lô Du lịch Huế còn 169 thành viên, chia làm 12 tổ hoạt động trước các điểm di tích, các khách sạn lớn. Các tổ đều có lịch chạy xe theo thứ tự phân công nên không có tình trạng giành khách, chèo kéo khách, mỗi ngày trung bình mỗi người chạy từ 1 đến 2 cuốc xe, thu nhập từ 150.000 đến 200.000 đồng, nhưng cũng có ngày vắng khách, mưa gió thì không có thu nhập. Bảng giá được Nghiệp đoàn công khai mức giá 100.000 đồng/người/xe, nhưng có nhiều khách muốn đi 2 người/xe thì 150.000 đồng cho mỗi hành trình 7 điểm quanh Đại Nội”, anh Hải, đoàn viên Nghiệp đoàn cho biết.

Theo quy định, xích lô là loại xe 3 bánh, sử dụng bằng sức người. Nếu gắn động cơ thì tốc độ cao hơn, độ an toàn thấp hơn, rất dễ xảy ra tai nạn. Đây là xe tự chế, không kiểm định, do đó tất cả xe trong Nghiệp đoàn đều là xích lô truyền thống, không gắn bình điện. Việc không chuyển đổi kết cấu xe sang xích lô điện, vừa nhằm bảo đảm an toàn giao thông vừa giữ trọn hình ảnh xích lô Huế truyền thống trong mắt khách du lịch.

Để tạo sự yên tâm cho du khách, ngoài việc gắn mã QR trên từng xe, Nghiệp đoàn thường xuyên phổ biến kiến thức về an toàn giao thông, an ninh trật tự và kỹ năng ứng xử văn hóa cho đoàn viên. Nhiều bác tài còn kiêm vai trò hướng dẫn viên, giới thiệu với du khách những nét đặc sắc về lịch sử, văn hóa và con người Huế trên suốt hành trình. Chính sự thân thiện và nhiệt tình ấy góp phần tạo nên hình ảnh đẹp của xích lô Huế trong lòng du khách.

Phần lớn đoàn viên của Nghiệp đoàn là người trung niên; lao động dưới 30 tuổi chiếm khoảng 30%. Có những gia đình hai cha con cùng gắn bó với nghề, người cha chạy xe ban ngày, người con nhận khách vào buổi tối để tăng thêm thu nhập.

"Nghề này không làm giàu được nhưng giúp chúng tôi có việc làm ổn định. Trước đây khách đông hơn, còn bây giờ nhiều người chọn đi xe công hoặc taxi. Chủ yếu chỉ những du khách muốn trải nghiệm và tham quan quanh Đại Nội mới chọn xích lô", anh Trần Văn Mùi chia sẻ.

Không chỉ phân lịch chạy xe công khai, Nghiệp đoàn còn là điểm tựa của nhiều đoàn viên. Mỗi tháng, mỗi người đóng góp 30.000 đồng vào quỹ để thăm hỏi khi ốm đau, gia đình có việc hiếu hoặc hỗ trợ những trường hợp khó khăn. Mỗi dịp thiên tai, bão lụt hay tết Nguyên đán, những phần quà từ tổ chức Công đoàn lại được san sẻ đến từng đoàn viên như một sự động viên để họ tiếp tục bám nghề.

Trên những chiếc áo đồng phục bạc màu, huy hiệu Công đoàn Việt Nam vẫn được các đoàn viên gìn giữ như một niềm tự hào. Nhờ có Nghiệp đoàn, việc chạy xe được phân lịch công khai, dân chủ; đồng thời các quy định về ứng xử, phục vụ du khách cũng được thực hiện nghiêm. Những trường hợp chèo kéo, chặt chém có thể bị đình chỉ chạy xe từ 3 đến 5 ngày, thậm chí buộc rời khỏi Nghiệp đoàn.

Giữa nhịp sống hiện đại và sự phát triển của các loại hình vận tải mới, những chiếc xích lô vẫn lặng lẽ lăn bánh trên phố Huế. Mỗi vòng quay không chỉ đưa du khách đến gần hơn với di sản, mà còn góp phần gìn giữ một nét văn hóa đặc trưng và nuôi sống những người lao động bền bỉ gắn bó với nghề...

Bài, ảnh: KHÁNH CHU