Chăm lo lương thưởng để giữ chân người lao động sau Tết

Tết không xoay quanh thưởng cao hay thấp, mà là đủ hay thiếu. Ảnh: LÊ VŨ

Những ngày đầu tháng Chạp, tại một công ty chế biến thực phẩm trong khu công nghiệp Vĩnh Lộc A, chị Phạm Thị Hiến - tổ trưởng một chuyền sản xuất dán mắt vào tờ thông báo về kế hoạch trả lương và thưởng Tết vừa được lãnh đạo doanh nghiệp ký. Không khí trong xưởng không ồn ào, nhưng ánh mắt công nhân liên tục chờ đợi thông báo từ chị.

Không chỉ năm nay, cận Tết luôn là thời điểm quan hệ lao động ở các khu công nghiệp và khu chế xuất chịu áp lực lớn nhất. Đây không chỉ là câu chuyện ổn định cuối năm, mà còn là bài toán giữ người và giữ nhịp sản xuất cho năm sau.

Khoản đầu tư giữ sản xuất thông suốt sau Tết

“Chúng tôi ưu tiên giữ người có chuyên môn tốt, chấp nhận giảm lợi nhuận những tháng cuối năm để giữ người. Nếu mất người lúc này, sau Tết tuyển lại rất mệt mỏi”, một lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất nội thất gỗ tại TPHCM nói.

Câu chuyện lặp lại ở nhiều nhà máy là giữ người quan trọng không kém giữ đơn hàng. Thưởng Tết không chỉ là phúc lợi, mà còn là chi phí chiến lược. Mức thưởng một tháng lương vẫn được nhiều doanh nghiệp coi là ngưỡng tối thiểu để tránh làn sóng nghỉ việc sau Tết.

Tiền lương và thưởng Tết đang phản ánh rõ nhất sức chịu đựng tài chính của doanh nghiệp. Với nhiều công ty, chuyện lương thưởng không đơn giản chỉ là thiện chí mà còn là bài toán dòng tiền cuối năm và khả năng xoay vòng vốn để duy trì sản xuất.

Cận Tết luôn là thời điểm quan hệ lao động ở các khu công nghiệp và khu chế xuất chịu áp lực lớn nhất. Đây không chỉ là câu chuyện ổn định cuối năm, mà còn là bài toán giữ người và giữ nhịp sản xuất cho năm sau. Thưởng Tết không chỉ là phúc lợi, mà còn là chi phí chiến lược để tránh làn sóng nghỉ việc sau Tết.

Chính vì vậy, việc TPHCM yêu cầu doanh nghiệp công khai kế hoạch chi trả lương - thưởng, thời gian nghỉ Tết trước kỳ nghỉ được giới quản lý nhân sự đánh giá là áp lực cần thiết. Minh bạch giúp công nhân bớt lo lắng, đồng thời buộc doanh nghiệp phải tính toán sớm, thay vì dồn đến sát Tết mới xử lý.

“Thông báo sớm giúp công nhân yên tâm làm việc. Chỉ cần chậm hoặc nói không rõ ràng vài tuần thôi là tin đồn bắt đầu lan ra, không khí trong xưởng nặng nề hẳn. Nhiều người mang tâm lý chán chường làm việc kém hiệu quả, thậm chí có người bắt đầu tìm chỗ khác để chuẩn bị cho năm sau”, chị Hiến chia sẻ.

Theo báo cáo về tiền lương và thưởng Tết của Sở Nội vụ TPHCM, tính đến ngày 25-12-2025, có 3.802 doanh nghiệp trên địa bàn thành phố - với tổng cộng 694.302 lao động - đã gửi báo cáo về tình hình tiền lương năm 2025 và kế hoạch thưởng cho người lao động trong dịp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Tính bình quân, mức thưởng Tết Nguyên đán năm 2026 của người lao động trên toàn địa bàn TPHCM đạt khoảng 12,02 triệu đồng mỗi người, giảm nhẹ so với mức 12,7 triệu đồng của năm trước.

Nhiều doanh nghiệp lớn trên địa bàn thành phố đã công bố chi tiết việc thực hiện chi trả lương và thưởng Tết. Pouyuen Việt Nam - doanh nghiệp ngành da giày có số lượng lao động lớn nhất trên địa bàn TPHCM - cho biết trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 sẽ chi khoảng 1.000 tỉ đồng để thưởng cho gần 41.000 người lao động. Trong bối cảnh đơn hàng và chi phí vẫn biến động, khoản chi này không chỉ mang ý nghĩa phúc lợi, mà còn phản ánh lựa chọn của doanh nghiệp trong việc giữ ổn định lực lượng lao động và nhịp sản xuất khi bước sang năm Âm lịch mới.

Ngăn điểm gấp khúc trở thành đứt gãy

Tại các khu nhà trọ ở Bình Chánh và Thủ Đức (cũ), câu chuyện Tết không xoay quanh thưởng cao hay thấp, mà là đủ hay thiếu. Giá thuê trọ, điện nước, chi phí về quê - tất cả dồn vào tháng cuối năm.

Một công nhân cơ khí cho biết tiền thưởng dự kiến chỉ bằng nửa tháng lương, nên anh quyết định ở lại làm thêm vài ngày trong Tết để kiếm thêm một khoản. Chính ở những lựa chọn rất thực tế này, vai trò của các chương trình chăm lo Tết trở nên rõ nét. Vé xe, quà Tết hay hỗ trợ tiền mặt không giải quyết được tất cả vấn đề, nhưng giúp người lao động kéo giãn áp lực tài chính trong giai đoạn ngắn hạn.

Một điểm đáng chú ý khác trong cách điều hành năm nay là sự can thiệp sớm. Các địa phương và khu công nghiệp được yêu cầu rà soát doanh nghiệp có nguy cơ nợ lương, chậm bảo hiểm, từ đó chủ động đối thoại.

Trong chuỗi hoạt động chăm lo dịp cuối năm, Liên đoàn Lao động TPHCM tổ chức các “Điểm phúc lợi đoàn viên”. Ngày 17-1-2025, tại Pouyuen Việt Nam, hơn 1.000 công nhân được phát phiếu mua hàng trị giá 150.000 đồng mỗi phiếu để mua các mặt hàng thiết yếu ngay trong khuôn viên nhà máy. Hàng hóa được bán với mức giá thấp hơn 10-50% so với thị trường, góp phần giảm áp lực chi tiêu cho người lao động trong giai đoạn giáp Tết.

Gắn bó gần 18 năm với Saigon Food, anh Bùi Văn Ân, công nhân sản xuất quê Thanh Hóa, cho biết doanh nghiệp nhiều năm nay đều bố trí xe đưa công nhân về quê ăn Tết. Có năm anh đăng ký đi theo công ty, có năm tự chủ phương tiện, nhưng việc công ty luôn chủ động phương án hỗ trợ giúp anh an tâm trong những ngày Tết đầy biến động.

Một điểm đáng chú ý khác trong cách điều hành năm nay là sự can thiệp sớm. Các địa phương và khu công nghiệp được yêu cầu rà soát doanh nghiệp có nguy cơ nợ lương, chậm bảo hiểm, từ đó chủ động đối thoại.

Với những doanh nghiệp gặp khó khăn thực sự, chính quyền địa phương trên địa bàn TPHCM đóng vai trò trung gian vừa giám sát tuân thủ pháp luật, vừa tìm cách tránh kịch bản xấu nhất là ngừng việc tập thể. Trong bối cảnh lực lượng lao động tại TPHCM phần lớn vẫn là lao động di cư, một điểm gãy nhỏ cũng có thể lan nhanh nếu không được xử lý kịp thời.

Doanh nghiệp nào giữ được lao động qua Tết sẽ có lợi thế rõ rệt trong quí 1-2026, khi nhu cầu sản xuất dần tăng trở lại. Nhiều chủ sử dụng lao động coi thưởng Tết như khoản đầu tư. Doanh nghiệp giữ được lao động sẽ nhanh chóng khôi phục sản xuất sau Tết, trong khi thiếu người khiến việc đáp ứng đơn hàng gặp nhiều trở ngại. Bên cạnh hai tháng lương trước Tết, doanh nghiệp nơi chị Phạm Thị Hiến làm việc còn thực hiện chế độ thưởng 150% định mức sản phẩm đầu xuân để khuyến khích người lao động trở lại sau Tết.

Từ góc nhìn đó, nỗ lực ổn định tiền lương và quan hệ lao động của TPHCM không chỉ mang ý nghĩa xã hội, mà còn là điều kiện để thị trường vận hành trơn tru sau kỳ nghỉ dài nhất năm.

Hoàng Minh