Chấm dứt thời vốn rẻ dễ dãi, 2,8 triệu tỷ đồng sẽ chảy về đâu?

Với thông điệp "nắn dòng" quyết liệt từ nhà điều hành: siết chặt đầu cơ, ưu tiên cho sản xuất và yêu cầu kỷ luật tài chính cao hơn, các doanh nghiệp sẽ phải làm gì để tiếp cận dòng vốn trong bối cảnh cuộc đua lãi suất và thanh khoản đang bước vào giai đoạn mới?

15% là "thắt chặt" hay "linh hoạt"?

So với mức tăng trưởng tín dụng ấn tượng 19,01% của năm 2025, con số định hướng 15% cho năm 2026 thoạt nhìn có vẻ là một bước lùi đáng kể. Tuy nhiên, nếu xét trên số tuyệt đối, sự chênh lệch là không quá lớn.

Cụ thể, năm 2025, hệ thống ngân hàng đã bơm ra nền kinh tế gần 2,99 triệu tỷ đồng. Với mục tiêu 15% của năm 2026, dự kiến khoảng 2,8 triệu tỷ đồng sẽ được đưa vào thị trường. Như vậy, dòng vốn tín dụng năm nay chỉ thấp hơn khoảng 190.000 tỷ đồng so với năm trước.

PGS.TS Nguyễn Văn Phương (Đại học Kinh tế - ĐHQG Hà Nội) nhận định: "Đây vẫn là lượng vốn rất lớn. Mức 15% là tương đối hợp lý, không quá chặt nhưng cũng không quá nới lỏng để đẩy rủi ro tài chính lên mức khó kiểm soát".

Với mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% trong năm 2026, dự kiến khoảng 2,8 triệu tỷ đồng sẽ được đưa vào thị trường.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích tại Yuanta Việt Nam, cho rằng nếu nhìn vào tỷ lệ tăng trưởng tín dụng cần thiết để hỗ trợ tăng trưởng GDP trên 10% (thường cần mức trên 26%), con số 15% là thấp. Tuy nhiên, lịch sử điều hành cho thấy hạn mức đầu năm thường mang tính định hướng thận trọng.

"Khi các biến số vĩ mô ổn định, NHNN thường có xu hướng nới lỏng vào nửa cuối năm", ông Minh dự báo.

Đồng quan điểm, PGS.TS Phạm Thế Anh, Trưởng khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân, khẳng định không thể gọi đây là thắt chặt tiền tệ. Với dư nợ tín dụng hiện nay đã gấp 1,5 lần GDP (khoảng 146%), việc đẩy tín dụng tăng quá nhanh sẽ gây áp lực lên lạm phát và tỷ giá.

"Tỷ lệ tăng trưởng tín dụng không phải là mục tiêu duy nhất. Khi nền kinh tế bơm tiền quá nhiều, sự ổn định an ninh tiền tệ sẽ bị đe dọa", ông Thế Anh nhấn mạnh.

Thông điệp từ NHNN và các chuyên gia đều gặp nhau ở một điểm: Năm 2026 không còn là câu chuyện "nới" hay "siết" một cách cơ học, mà là nắn dòng vốn vào đúng chỗ.

Ông Nguyễn Quang Huy (Trường ĐH Nguyễn Trãi) cho rằng định hướng 15% là bước đi chủ động để chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Dòng vốn sẽ được ưu tiên cho sản xuất kinh doanh, xuất khẩu, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và kinh tế xanh. Ngược lại, tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như bất động sản đầu cơ sẽ bị kiểm soát chặt chẽ.

Tuy nhiên, việc kiểm soát này không mang tính cực đoan. Các dự án nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ hay các dự án có pháp lý minh bạch vẫn được khuyến khích.

"Cơ quan điều hành phân biệt rõ giữa nhu cầu vốn phục vụ an sinh và nhu cầu đầu cơ", một chuyên gia phân tích.

Bối cảnh thị trường tiền tệ đầu năm 2026 cũng đang ủng hộ sự ổn định này. Sau giai đoạn căng thẳng cuối năm 2025, thanh khoản hệ thống đã dịu lại, lãi suất liên ngân hàng giảm mạnh, giúp giảm áp lực lên lãi suất cho vay.

Giảm gánh nặng cho ngân hàng, phát huy vai trò tài khóa

Một vấn đề lớn được đặt ra: Nếu tín dụng chỉ tăng 15%, làm sao đạt mục tiêu GDP tăng trưởng trên 10%? Các chuyên gia cho rằng câu trả lời nằm ở hiệu quả sử dụng vốn và sự chia sẻ gánh nặng từ chính sách tài khóa.

Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn (Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright) nhận định, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, Việt Nam cần giải bài toán hiệu quả đầu tư (hệ số ICOR) chứ không chỉ là huy động thêm vốn. Đặc biệt, khu vực doanh nghiệp nhà nước với hệ số ICOR cao (kém hiệu quả) cần được cải thiện mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, ngân hàng không thể mãi "gánh" toàn bộ nhu cầu vốn của nền kinh tế. Năm 2026 cần sự bùng nổ của thị trường trái phiếu, cổ phiếu và sự giải ngân quyết liệt, hiệu quả của dòng vốn đầu tư công để bù đắp cho phần thiếu hụt từ tăng trưởng tín dụng.

Trong bối cảnh "tiền không rẻ và cũng không quá dễ dãi", các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động thay đổi tư duy tiếp cận vốn.

Thay vì chờ đợi nới room tín dụng hay dựa vào tài sản thế chấp, doanh nghiệp cần minh bạch hóa tài chính và chuẩn hóa quản trị.

"Doanh nghiệp càng thể hiện được uy tín, dòng tiền rõ ràng và chiến lược dài hạn thì càng dễ tiếp cận dòng vốn ưu tiên trong room 15%", ông Nguyễn Quang Huy khuyến nghị.

Ngoài ra, với việc NHNN kiểm soát tốc độ tăng trưởng theo quý (quý I không quá 25% chỉ tiêu năm), doanh nghiệp cần lên kế hoạch vay vốn ngay từ đầu năm, tránh dồn toa vào cuối năm khi hạn mức đã cạn và lãi suất có thể biến động.

Tóm lại, con số 15% không phải là một "vòng kim cô" kìm hãm, mà là một sự điều chỉnh cần thiết để đưa nền kinh tế về trạng thái cân bằng. Như ví von của ông Quản Trọng Thành, Giám đốc khối nghiên cứu, Công ty Chứng khoán Maybank Việt Nam: "Việc điều hành tín dụng như chạy xe đến đích, tốc độ phải dựa trên sự tính toán hợp lý giữa nhiên liệu sẵn có và độ gồ ghề của mặt đường". Mục tiêu cuối cùng vẫn là tăng trưởng bền vững, tránh vết xe đổ của lạm phát và "bong bóng tài sản".

Huyền Anh