Ceuta chật vật khắc phục hậu quả sau làn sóng người di cư ồ ạt

Hàng trăm người di cư tìm cách bơi từ Maroc sang Ceuta ngày 30/7/2026. Ảnh: AA/TTXVN phát

Phần lớn trong số khoảng 60.000 người di cư đã bơi, leo trèo rồi sau đó tràn vào Ceuta (vùng lãnh thổ nhỏ của Tây Ban Nha ở Bắc Phi) trong tuần này đã quay trở lại Maroc vào ngày 2/8. Tuy nhiên, vẫn còn một số người ở lại trên các ngọn đồi quanh thành phố Ceuta. Tàu của lực lượng Vệ binh Dân sự Tây Ban Nha vẫn tiếp tục tìm kiếm các thi thể trên vùng biển gần bãi biển đô thị, nơi hàng chục nghìn người di cư đã vượt qua chỉ vài ngày trước.

Các cửa hàng tại Ceuta đã mở cửa trở lại. Người dân và du khách lại xuất hiện trên các sân hiên ngoài trời, nhà hàng và quán cà phê của Ceuta - thành phố có khoảng 84.000 dân.

Tuy nhiên, Ceuta vốn tự hào là nơi hội tụ bốn nền văn hóa vẫn đang chật vật khắc phục hậu quả của làn sóng vượt biên vừa rồi, khi người dân địa phương bất đồng về nguyên nhân dẫn đến sự việc cũng như bên nào phải chịu trách nhiệm.

Theo thông báo của giới chức Tây Ban Nha ngày 2/8, ít nhất 90 người di cư đã thiệt mạng, trong đó có những người chết đuối và những người thiệt mạng do bị giẫm đạp khi tìm cách vượt qua đê chắn sóng.

Cuộc khủng hoảng nhân đạo do dòng người đổ vào đột ngột đã làm bùng phát trở lại tranh luận về vấn đề nhập cư tại châu Âu và nhiều khu vực khác.

Anh Mohamad Abdelkader Driss, 44 tuổi, nhân viên phục vụ tại một nhà hàng trong thành phố Ceuta, nói: “Tôi cho rằng lỗi không thuộc về những thanh niên đó. Nếu mở biên giới thì đương nhiên ai cũng sẽ vào. Nhưng những thanh niên đó không có lỗi. Trách nhiệm thuộc về chính quyền”.

Một số người di cư trở về Maroc cho biết biên giới gần như đã được mở và lực lượng chức năng hầu như không có hành động ngăn chặn khi chứng kiến hàng nghìn người băng qua.

Trong tuyên bố phát trên truyền hình ngày 2/8, Bộ Nội vụ Maroc thông báo có khoảng 40.000 người hướng về Ceuta trong đợt vượt biên tuần trước. Bộ này nói rằng những người vào Ceuta đã bị đánh lừa bởi thông tin sai lệch trên mạng, các đường dây buôn người và những cách hiểu không chính xác về thông tin pháp lý và hành chính, cùng nhiều yếu tố khác.

Khi có 50.000 đến 60.000 người, chủ yếu là nam thanh niên, nhập cảnh trái phép vào Ceuta trong hai ngày 30 và 31/7, số người trong thành phố này tăng thêm hơn một nửa. Dù lấy làm tiếc về những gì đã xảy ra, anh Abdelkader cho rằng những người vượt biên nhìn chung cư xử khá ôn hòa.

Cuối tuần qua, nhiều chính trị gia chống nhập cư của Tây Ban Nha cùng các nhân vật có ảnh hưởng thuộc phe cánh hữu đã tới Ceuta, làm bùng phát các cuộc biểu tình.

Tối 1/8, ông Alvise Pérez, nghị sĩ cực hữu Tây Ban Nha tại Nghị viện châu Âu, đã kêu gọi trục xuất người di cư trong lúc phải đối mặt với đám đông người biểu tình phản đối. Cuối cùng, ông phải trú trong một quán bar khi người biểu tình đập cửa kính, rồi sau đó ông được cảnh sát hộ tống rời đi.

Ngày 2/8, lãnh đạo đảng cực hữu Vox, ông Santiago Abascal, cũng đến Ceuta và chỉ trích chính phủ Tây Ban Nha vì làn sóng người di cư.

Dù thừa nhận cộng đồng người theo Thiên Chúa giáo, Hồi giáo, Do Thái giáo và Hindu tại Ceuta từ lâu vẫn chung sống khá hòa thuận, nhưng một số người dân Ceuta cho rằng những gì diễn ra trong tuần qua đã bộc lộ nhiều vấn đề đáng lo ngại. Họ cho rằng những sự việc tương tự sẽ còn tái diễn.

Ngày 2/8, Giáo hoàng Leo XIV cho biết ông đang quan ngại theo dõi tình hình đáng báo động tại Ceuta và cầu nguyện để có thể tìm ra các giải pháp vì hòa bình, ổn định và công lý. Vấn đề di cư là một trong những ưu tiên của Giáo hoàng Leo XIV. Quan điểm này cũng được ông nhấn mạnh trong chuyến thăm gần đây tới quần đảo Canary của Tây Ban Nha, một trong những cửa ngõ chính tiếp nhận người di cư vào châu Âu.

Trong khi đó, chính quyền Tây Ban Nha đã triển khai lực lượng quân đội, cảnh sát và Vệ binh Dân sự tại các khu vực trọng yếu thuộc Ceuta trong bối cảnh cuộc khủng hoảng người di cư tiếp diễn.

Xe quân sự và các toán tuần tra xuất hiện tại các quảng trường trung tâm thành phố, gần các trạm xăng và xung quanh khu vực cảng chính. Các đơn vị tăng cường cũng đang tuần tra trên các tuyến phố chính và các đầu mối giao thông của Ceuta.

Binh sĩ và cảnh sát hiện tiến hành kiểm tra đột xuất, tiếp cận những cá nhân có biểu hiện nghi vấn, xác minh danh tính và yêu cầu xuất trình giấy tờ. Lực lượng an ninh đang tuần tra các khu vực công cộng và bảo vệ các cơ sở hạ tầng nơi có thể tập trung đông người.

Đa số các quốc gia thành viên EU ngày 1/8 đã lên tiếng kêu gọi tiến hành thảo luận khẩn cấp. Trong bức thư ngỏ, lãnh đạo 22 trong tổng số 27 quốc gia thành viên EU yêu cầu bộ trưởng nội vụ các nước trong khối khẩn trương họp trực tuyến để thống nhất biện pháp ứng phó nhanh chóng và phối hợp, cũng như ngăn chặn những vụ vượt biên không kiểm soát tiếp diễn. Bức thư nhấn mạnh các nước có trách nhiệm ngăn chặn hiệu quả và kiên quyết đấu tranh với tình trạng di cư bất hợp pháp.

Ceuta và thành phố Melilla gần đó là hai khu vực có đường biên giới trên bộ giữa châu Âu và châu Phi. Những làn sóng người di cư vào Ceuta cũng từng xảy ra khi quan hệ Tây Ban Nha - Maroc căng thẳng. Năm 2021, hơn 10.000 người đã vào vùng lãnh thổ này chỉ trong 2 ngày.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc