CEO PNJ: Công ty cạn tiền vì khách bán lại kim cương gấp 10 lần

Tại phiên họp ĐHĐCĐ bất thường ngày 21/10, ông Phan Quốc Công, CEO Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ), cho biết doanh nghiệp đã rơi vào tình trạng cạn kiệt thanh khoản sau làn sóng khách hàng bán lại kim cương bùng phát hồi tháng 7.

Chỉ riêng tháng 7, giá trị sản phẩm khách hàng mang bán lại đã lên tới gần 6.000 tỷ đồng, trong khi lượng khách giao dịch mỗi ngày tăng gấp 10 lần bình thường.

Lỗ 258 tỷ quý III, nợ ngân hàng 3.000 tỷ đồng

Theo ông Công, sự cố pháp lý tại Thanh Hóa vào đầu tháng 7 đã làm dấy lên lo ngại trên thị trường. Ông gọi đây là sự kiện “thiên nga đen”, có tính chất bất ngờ và ảnh hưởng sâu rộng, làm thay đổi mạnh mẽ thị trường kim cương Việt Nam.

Trước sự cố, tại ngày 30/6, PNJ vẫn có lượng tiền mặt và tiền gửi tạo thành đệm tài chính an toàn. Tuy nhiên, khi khách hàng đồng loạt bán lại sản phẩm, phần lớn tiền mặt của doanh nghiệp đã chuyển thành hàng tồn kho mua lại từ khách hàng.

Trong năm 2025, giá trị khách hàng bán lại trên toàn hệ thống PNJ vào khoảng 7.000 tỷ đồng, với tỷ lệ thu đổi thông thường khoảng 30% mỗi năm trên tổng giá trị tích lũy. Tuy nhiên, làn sóng bán lại trong tháng 7 đã vượt xa mức thông thường.

Áp lực càng lớn khi nhóm kim cương và trang sức kim cương chiếm tới 52% tổng hàng tồn kho của PNJ. Đến cuối quý III, tổng giá trị tích lũy từ các cam kết thu đổi kim cương và trang sức kim cương của doanh nghiệp vào khoảng 24.000 tỷ đồng. Riêng nhóm này có giá trị cam kết khoảng 21.000 tỷ tại ngày 30/9. Các cam kết thu đổi trước đây không có thời hạn.

Trong bối cảnh doanh thu chưa phục hồi, PNJ cũng khó bán thanh lý lượng lớn kim cương để tạo tiền mặt. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, việc bán số lượng lớn trong thời gian ngắn đòi hỏi mức chiết khấu sâu, trong khi thị trường có thể cần nhiều năm để hấp thụ hết lượng hàng.

Để ứng phó, PNJ đã điều chỉnh chính sách thu đổi, chuyển sang thanh toán trong vòng 120 ngày đối với kim cương. Với vàng trang sức, thời gian thanh toán sau đó được rút ngắn xuống T+2 và T+7.

Tuy nhiên, việc thay đổi chính sách thu đổi cũng ảnh hưởng đến sức mua và niềm tin khách hàng. Doanh thu bán lẻ giảm xuống còn chưa bằng 1/3 mức bình thường trước sự cố. Trong quý III, PNJ cắt giảm 13% chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp so với cùng kỳ nhưng vẫn lỗ 258 tỷ đồng, chưa bao gồm khoản trích lập dự phòng mới.

Về nghĩa vụ tài chính, dư nợ vay ngân hàng của PNJ hiện ở mức 3.000 tỷ đồng, đều là các khoản vay ngắn hạn có tài sản bảo đảm. Khoản phải trả khách hàng và đối tác theo lộ trình thanh toán 120 ngày là 125 tỷ đồng.

Để giải quyết khó khăn thanh khoản tạm thời, Chủ tịch HĐQT cùng các cổ đông lớn đã cho công ty vay cá nhân tổng cộng 700 tỷ đồng, được giải ngân trong hai ngày 15/9 và 25/9. PNJ đồng thời cần duy trì khoảng 100-150 tỷ đồng mỗi tháng cho các hoạt động vận hành cơ bản.

Tăng dự phòng lên 7.100 tỷ, cần huy động 8.000 tỷ đồng

Theo phương án trình cổ đông, PNJ dự kiến tăng khoản dự phòng tổn thất kế toán từ 2.300 tỷ lên khoảng 7.100 tỷ đồng. Việc điều chỉnh gắn với thay đổi giả định về tỷ lệ khách hàng thực hiện quyền thu đổi, từ 30% lên 80%.

Với riêng nhóm kim cương và trang sức kim cương có giá trị cam kết thu đổi tích lũy khoảng 21.000 tỷ đồng, nếu áp dụng tỷ lệ thực hiện 80%, giá trị thu đổi tương ứng vào khoảng 16.500 tỷ đồng theo tính toán của doanh nghiệp.

Đối với sản phẩm mới, PNJ định hướng chuyển sang thu đổi theo giá thị trường thực tế tại thời điểm giao dịch, thay vì tiếp tục cam kết tỷ lệ phần trăm cố định trên hóa đơn như trước đây.

Ông Công nhấn mạnh khoản dự phòng khoảng 7.000 tỷ là tác động kế toán, khác với nhu cầu tiền mặt 8.000 tỷ đồng mà doanh nghiệp đang đặt ra. Việc trích lập dự phòng không đồng nghĩa công ty phải chi ngay khoản tiền tương ứng, mà nhằm phản ánh rủi ro trên cơ sở tính toán.

Để khôi phục hoạt động, PNJ trình cổ đông phương án huy động 8.000 tỷ đồng. Trong đó, 4.800 tỷ đồng, tương đương 60%, dành cho chương trình chuyển đổi thu đổi sản phẩm cho khách hàng; 1.600 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động phục vụ sản xuất kinh doanh; 1.600 tỷ đồng còn lại dùng thanh toán các khoản nợ và nghĩa vụ với đối tác.

Phiên họp ĐHĐCĐ bất thường của PNJ diễn ra sáng nay. Ảnh: PNJ.

Về phương thức huy động, doanh nghiệp lựa chọn phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Theo lý giải của lãnh đạo PNJ, công ty không đủ điều kiện chào bán ra công chúng trong bối cảnh năm 2026 dự kiến thua lỗ, trong khi vay thêm ngân hàng không khả thi do lãi suất vay mới ở mức cao, có thể làm gia tăng rủi ro tài chính.

“Chúng tôi thấy rằng phát hành riêng lẻ không phải lựa chọn theo sở thích mà là con đường duy nhất mà quy định cho phép trong khung thời gian hiện nay”, ông Công nói.

Phương án huy động vốn được đặt trong kế hoạch tái cấu trúc hoạt động, xử lý áp lực thu đổi và củng cố dòng tiền của PNJ sau biến động trên thị trường kim cương. Khả năng huy động vốn và hiệu quả của chính sách thu đổi mới sẽ là những yếu tố quan trọng đối với quá trình phục hồi của doanh nghiệp.

Diệu Thanh