CEO Anthropic cảnh báo 50% công việc công nghệ sẽ bị AI xóa sổ, 'cha đẻ AI' phản bác

Trên chương trình Fox & Friends First phát sóng hôm 18.4 vừ qua, CEO Anthropic Dario Amodei đưa ra cảnh báo: “50% công việc ở lĩnh vực công nghệ, luật sư mới vào nghề, chuyên gia tư vấn và chuyên gia tài chính sẽ bị xóa sổ hoàn toàn trong vòng 1 - 5 năm tới”.

Đây là một tuyên bố mạnh mẽ, nối tiếp những lập luận trong suốt vài năm qua của Dario Amodei, khẳng định xã hội đang đánh giá thấp tốc độ và quy mô của cú sốc lao động mà AI có thể gây ra.

Trở lại thời điểm cách đây gần một năm, Dario Amodei từng cảnh báo AI có thể xóa sổ tới 50% việc làm văn phòng cấp thấp trong vòng 1 - 5 năm tới.

Trong năm 2025, Dario Amodei đã nhiều lần nhấn mạnh rằng AI không chỉ thay đổi cách con người làm việc mà còn có thể làm biến dạng toàn bộ cấu trúc thị trường lao động.

Trong cuộc phỏng vấn với trang Axios vào tháng 5/2025, Giám đốc điều hành Anthropic nói rằng AI có thể “xóa sổ một nửa số việc làm văn phòng cấp thấp” và đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên tới 10 - 20% trong vài năm nếu xã hội không ứng phó kịp.

Điều đáng chú ý là Dario Amodei không mô tả về một kịch bản sa thải ồ ạt ngay lập tức, mà là quá trình âm thầm hơn nhưng không kém phần sâu rộng. Ông cho rằng xã hội đang bị “ru ngủ” bởi những câu chuyện tích cực về AI, trong khi rủi ro thực sự đang tiến đến rất nhanh.

Đến đầu năm 2026, trong bài luận dài hàng chục nghìn từ của mình, Dario Amodei tiếp tục nhấn mạnh rằng AI là “thách thức cấp độ văn minh” với nhân loại. Ông cho rằng nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, sẽ chỉ mất vài năm để AI vượt con người trong hầu hết lĩnh vực, kéo theo những biến động kinh tế sâu sắc, trong đó có sự thay đổi lớn về việc làm.

Những cảnh báo đó được ông lặp lại tại nhiều sự kiện, từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới đến các cuộc phỏng vấn, tạo nên một trong những quan điểm bi quan nhất giới lãnh đạo AI hiện nay.

Yann LeCun (phải) và Dario Amodei có quan điểm khác nhau về tác động của AI với thị trường việc làm - Ảnh: Internet

'Cha đẻ AI' phản bác CEO Anthropic

Trên chương trình Fox & Friends First phát sóng hôm 18.4, Dario Amodei nói thêm: “Chúng ta thực sự có thể đang đối mặt với vấn đề việc làm nghiêm trọng. Tôi không nghĩ chúng ta có thể ngăn chặn được sự phát triển của AI, nhưng có cơ hội để định hướng nó”.

Fox & Friends First là chương trình truyền hình tin tức buổi sáng của kênh Fox News (Mỹ).

Tuy nhiên, không phải ai trong ngành cũng đồng tình với cách nhìn này.

Trên mạng xã hội X, Yann LeCun phản bác rằng: “Amodei đã sai. Cậu ta hoàn toàn không biết gì về tác động của các cuộc cách mạng công nghệ với thị trường lao động”.

“Đừng nghe cậu ấy, cũng đừng nghe Sam Alman, Yoshua Bengio, Geoffrey Hinton hay tôi về chủ đề này. Hãy lắng nghe các nhà kinh tế đã dành cả sự nghiệp để nghiên cứu lĩnh vực đó, như Philippe Aghion và Erik Brynjolfsson”, Yann LeCun cho biết thêm.

Yann LeCun là nhà sáng lập công ty khởi nghiệp AMI Labs và cựu giám đốc khoa học AI của Meta. Ông cùng Yoshua Bengio và Geoffrey Hinton được xem là “cha đẻ của AI hiện đại”.

Trước đây, nhà khoa học máy tính người Pháp - Mỹ cho rằng lịch sử đã nhiều lần chứng minh công nghệ mới không chỉ phá hủy việc làm mà còn tạo ra những loại công việc mới. Theo ông, việc đưa ra những dự báo cực đoan có thể gây hiểu lầm.

Cuộc tranh luận này phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong chính cộng đồng AI. Ở một phía là những người như Dario Amodei, tin rằng AI đang tiến triển nhanh đến mức có thể gây ra cú sốc lớn với thị trường lao động trong thời gian rất ngắn. Ở phía còn lại là những người như Yann LeCun, cho rằng lo ngại đó bị phóng đại và không dựa trên các quy luật kinh tế dài hạn.

Nếu nhìn rộng hơn, nhiều lãnh đạo và nhà khoa học từng cảnh báo tác động của AI đến việc làm, nhưng với mức độ khác nhau. Chẳng hạn, Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI) thừa nhận AI sẽ thay thế một số công việc và thậm chí cả ngành nghề. Tuy nhiên, ông thường nhấn mạnh rằng lịch sử cho thấy công nghệ mới cũng tạo ra nhiều cơ hội mới và con người có khả năng thích nghi.

Sam Altman từng cảnh báo về hiện tượng AI washing (đổ lỗi cho AI để che giấu lý do thật), khi các công ty dùng AI để biện minh cho việc sa thải, ngay cả khi nguyên nhân thực sự là cắt giảm chi phí. Vì vậy, quan điểm của Giám đốc điều hành OpenAI được xem là trung dung hơn: AI sẽ gây gián đoạn, nhưng không nhất thiết dẫn đến một cuộc khủng hoảng việc làm toàn diện.

Trong khi đó, Yoshua Bengio lại tỏ ra lo ngại hơn. Ông cho rằng làn sóng mất việc do AI không còn là chuyện của tương lai mà đã diễn ra. Theo Yoshua Bengio, AI đặc biệt mạnh ở các công việc trí óc và theo thời gian có thể mở rộng sang hầu hết lĩnh vực. Yoshua Bengio từng cảnh báo rằng về dài hạn, hầu hết công việc đều có thể bị ảnh hưởng, khá tương đồng với quan điểm của Dario Amodei dù cách diễn đạt có phần thận trọng hơn.

Geoffrey Hinton lại nhấn mạnh đến khía cạnh xã hội của vấn đề. Ông cảnh báo AI có thể thay thế nhiều công việc trí tuệ, đặc biệt là trong nhóm nhân viên cổ cồn trắng, và dẫn đến thất nghiệp quy mô lớn.

Tuy nhiên, điều khiến Geoffrey Hinton lo lắng hơn cả là sự gia tăng bất bình đẳng, khi lợi ích kinh tế từ AI tập trung vào một số ít cá nhân và công ty. Theo ông, thế giới có thể bước vào một giai đoạn “tăng trưởng không cần lao động”, nơi kinh tế vẫn phát triển nhưng phần lớn người lao động không còn vai trò rõ ràng.

Nhân viên cổ cồn trắng là thuật ngữ chỉ nhóm lao động trí óc, làm việc văn phòng, bàn giấy hoặc quản lý.

Philippe Aghion và Erik Brynjolfsson nói gì?

Hai nhà kinh tế mà Yann LeCun nhắc tới - Philippe Aghion và Erik Brynjolfsson - lại mang đến một góc nhìn khác, ít kịch tính hơn nhưng không kém phần quan trọng. Họ không xem AI như một cú sốc ngắn hạn mà là quá trình chuyển đổi dài hạn của nền kinh tế.

Philippe Aghion - Giám đốc học thuật phòng thí nghiệm về kinh tế đổi mới tại trường kinh doanh INSEAD - cho rằng, AI là một “công nghệ mục đích chung”, tương tự điện hay Internet, có khả năng lan tỏa đến mọi ngành nghề.

Theo ông, AI không chỉ tự động hóa sản xuất mà còn tự động hóa việc tạo ra ý tưởng, từ đó thúc đẩy đổi mới và tăng trưởng. Điều này có thể dẫn đến việc mất đi một số công việc, nhưng đồng thời cũng tạo ra nhiều việc mới, đặc biệt trong các lĩnh vực có giá trị cao hơn. Quan điểm của Philippe Aghion dựa trên bằng chứng thực nghiệm cho thấy các doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới thường mở rộng quy mô và tuyển thêm nhân sự, thay vì thu hẹp.

Điểm cần nhắc đến là Philippe Aghion từng đoạt giải Nobel Kinh tế năm 2025 cùng Joel Mokyr và Peter Howitt.

Philippe Aghion (trên) và Erik Brynjolfsson (dưới) là hai nhà kinh tế nổi tiếng - Ảnh: Internet

Trong khi đó, Erik Brynjolfsson (Giáo sư Đại học Stanford ) đưa ra sự phân biệt quan trọng: AI không thay thế công việc, mà thay thế nhiệm vụ. Một nghề nghiệp thường gồm nhiều nhiệm vụ khác nhau và AI có thể tự động hóa một phần trong số đó, chứ không phải toàn bộ.

Điều đó dẫn đến một mô hình mới, nơi con người và AI kết hợp để tăng năng suất. Theo ông, trong nhiều trường hợp, AI giúp những người ít kinh nghiệm làm việc hiệu quả hơn, thay vì hoàn toàn thay thế họ. Tuy nhiên, Erik Brynjolfsson cũng thừa nhận rằng điều này có thể làm giảm nhu cầu với lao động mới vào nghề, tương tự cảnh báo của Amodei.

Dario Amodei và Yann LeCun, ai sẽ đúng?

Quan điểm của Dario Amodei và Yann LeCun phản ánh hai cách nhìn hoàn toàn khác nhau về thị trường lao động trong tương lai. Nếu các cảnh báo của Dario Amodei đúng, thế giới có thể phải đối mặt với một giai đoạn chuyển đổi đau đớn. Nhưng nếu Yann LeCun đúng, những lo ngại hiện tại có thể chỉ là một phần của chu kỳ quen thuộc trong lịch sử công nghệ.

Sơn Vân