“Cây sáng kiến” trong phòng xét nghiệm

Càng làm nghề, càng ham học

Thầy thuốc Ưu tú, Tiến sĩ, bác sĩ Dương Thị Hiển, sinh năm 1976, hiện là Trưởng Khoa Vi sinh - Sinh hóa - Huyết học, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh. Ấn tượng của mọi người về chị là sự chỉn chu, quyết đoán, say mê với công việc.

Bác sĩ Dương Thị Hiển.

Sinh ra và lớn lên ở vùng quê Yên Thế giàu truyền thống, từ nhỏ, cô bé Dương Thị Hiển đã tò mò với những kiến thức liên quan đến sức khỏe. Một lần bị rắn cắn, những điều đọc được trong sách giúp Hiển chủ động xử lý tình huống. Có lẽ từ đó, những câu hỏi về sức khỏe và cách con người ứng phó với bệnh tật càng trở nên gần gũi với cô học trò nhỏ tuổi.

Tốt nghiệp ngành Bác sĩ đa khoa, Trường Đại học Y Thái Nguyên năm 1999, bác sĩ trẻ Dương Thị Hiển từng mong muốn làm công tác lâm sàng. Tuy nhiên, bối cảnh tuyển dụng nhân lực y tế khi đó đưa chị rẽ sang lĩnh vực y tế dự phòng, dần mở ra một góc nhìn khác về nghề y. Nếu y học lâm sàng đặt người bác sĩ trước người bệnh thì y tế dự phòng lại bắt đầu từ những câu hỏi rộng hơn: Căn nguyên của bệnh là gì? Nguy cơ xuất hiện ở đâu? Làm thế nào để phát hiện sớm và ngăn chặn bệnh trước khi lan rộng? Những câu hỏi ấy đã đưa chị đến với nghiên cứu khoa học và gắn bó ngày càng sâu với công việc xét nghiệm.

Nhiều năm làm việc trong phòng xét nghiệm, bác sĩ Dương Thị Hiển hiểu rằng đây là công việc đòi hỏi sự chính xác cao độ. Chị chia sẻ: “Một kết quả xét nghiệm chính xác không chỉ phụ thuộc vào máy móc. Đó là kết quả của cả quy trình nghiêm ngặt, từ lấy mẫu, bảo quản, thực hiện xét nghiệm đến kiểm soát sau xét nghiệm. Chỉ cần một mắt xích không bảo đảm, kết quả cuối cùng có thể bị ảnh hưởng. Do đó, dù thiết bị hiện đại đến đâu, người làm chuyên môn vẫn là yếu tố quyết định bởi phải thực sự hiểu, làm chủ và vận hành được kỹ thuật”.

Chuyên tâm với những mẫu bệnh phẩm trong phòng xét nghiệm, bác sĩ Dương Thị Hiển đã góp phần khẳng định, kiểm chứng các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, sởi, cúm, viêm não virus, Covid-19... Có những thời điểm dịch bệnh đặt ra yêu cầu cấp bách, người làm chuyên môn không thể chỉ trông chờ vào những điều kiện sẵn có. Trong giai đoạn dịch Covid-19 căng thẳng, khi thiếu môi trường bảo quản virus, chị chủ động nghiên cứu, nâng công suất pha chế thành công môi trường bảo quản, giúp tiết kiệm chi phí và đáp ứng nhanh yêu cầu phòng, chống dịch.

“Cây sáng kiến” ngành Y

Bác sĩ Dương Thị Hiển từng dành nhiều tâm huyết nghiên cứu căn nguyên virus gây hội chứng não cấp, phân tích thông tin, số liệu trong 17 năm liên tục tại tỉnh Bắc Giang (cũ). Đây cũng là nguồn dữ liệu nền tảng cho luận án Tiến sĩ mà chị dày công nghiên cứu, tổng hợp giai đoạn 2021-2023. Những kết quả thu được góp phần nâng cao năng lực xét nghiệm, đồng thời cung cấp thêm cơ sở để ngành Y tế giám sát và phòng bệnh.

Bác sĩ Dương Thị Hiển (bên ngoài) cùng đồng nghiệp trong phòng xét nghiệm.

“Không phải lúc nào nghiên cứu cũng mang lại câu trả lời ngay. Có những vấn đề phải đọc rất nhiều, thử thêm, kiểm chứng rồi làm đi, làm lại. Nếu không đủ kiên trì thì rất dễ bỏ cuộc” - bác sĩ Hiển tâm sự.

Từ năm 2016 đến 2024, chị làm chủ nhiệm 12 đề tài, sáng kiến kỹ thuật cấp cơ sở và làm thư ký 2 đề tài cấp tỉnh. Chị được trao 4 Bằng Lao động sáng tạo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và 3 lần đoạt giải tại các cuộc thi sáng tạo kỹ thuật toàn quốc.

Từ năm 2016 đến 2024, bác sĩ Hiển làm chủ nhiệm 12 đề tài, sáng kiến kỹ thuật cấp cơ sở và làm thư ký 2 đề tài cấp tỉnh, được ghi nhận qua 4 Bằng Lao động sáng tạo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và 3 lần đoạt giải tại các cuộc thi sáng tạo kỹ thuật toàn quốc.

Từng công bố 19 bài báo khoa học trong nước và quốc tế, Tiến sĩ Hiển cho rằng, nghiên cứu trước hết phải bắt nguồn từ thực tiễn và hướng đến giải quyết những vấn đề cụ thể của ngành, địa phương, qua đó mang lại lợi ích cho sức khỏe cộng đồng. Với chị, giải thưởng là sự ghi nhận, còn giá trị của một đề tài nằm ở khả năng ứng dụng và hiệu quả thực tế.

Điều đáng nói, những kết quả nghiên cứu ấy không dừng lại trên giấy. Nhiều kỹ thuật xét nghiệm được đưa vào ứng dụng, trong đó có các kỹ thuật cao như sinh học phân tử, miễn dịch, LC-MS/MS, ICP-MS, AAS... Qua đó, năng lực xét nghiệm và quản lý chất lượng phòng xét nghiệm từng bước được nâng lên.

Làm khoa học vốn cần sự kiên trì. Với phụ nữ, hành trình ấy còn đòi hỏi sự sắp xếp để cân bằng giữa công việc chuyên môn và thiên chức của người vợ, người mẹ trong gia đình. Nhưng nhìn vào chặng đường đã qua của bác sĩ Dương Thị Hiển, điều nổi bật là cách chị vượt qua khó khăn, thách thức. Chị tranh thủ học, tự tìm tài liệu, tích lũy kinh nghiệm từ công việc và không ngại bắt đầu lại khi cần.

Chị không xem việc học hỏi không ngừng hay nghiên cứu là điều gì quá đặc biệt. Với chị, đó là một yêu cầu rất tự nhiên của nghề nghiệp, bởi khoa học luôn vận động, một kỹ thuật hôm nay còn mới, ngày mai có thể đã được thay thế; một phương pháp đang phù hợp có thể cần điều chỉnh khi thực tiễn thay đổi. Người làm nghề phải không ngừng học để theo kịp những đổi thay ấy.

Năm 2020, Tiến sĩ, bác sĩ Dương Thị Hiển được phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú. Những nỗ lực bền bỉ trong công tác chuyên môn, nghiên cứu khoa học và cống hiến cho ngành Y tế tiếp tục được ghi nhận khi chị được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba năm 2025.

Phía sau những danh hiệu, phần thưởng và những công trình khoa học, điều làm nên dấu ấn của người phụ nữ khoác blouse trắng ấy có lẽ giản dị hơn nhiều. Đó là thái độ nghiêm túc với nghề, tinh thần học hỏi không ngừng với mong muốn mỗi kết quả nghiên cứu đều có thể góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe, giúp người dân phòng bệnh hiệu quả.

Bài, ảnh: Huệ Nguyễn