Cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, quy định kinh doanh

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh trả lời câu hỏi của các phóng viên tại buổi họp báo. Ảnh: TTXVN

Tối 4/5, tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, trả lời câu hỏi của phóng viên TTXVN liên quan đến việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh theo Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, ngày 14/4, Thường trực Chính phủ có thông báo chỉ đạo các bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện rà soát, bảo đảm cấp bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý, cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính của năm 2026 so với năm 2024, phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Thực hiện kết luận của Thường trực Chính phủ, Bộ Tư pháp cùng các bộ, ngành đã triển khai quyết liệt và đến ngày 26/4, đã đề xuất phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Chính phủ.

Về giải pháp thực hiện các phương án này, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho hay, Bộ Tư pháp đã trình Chính phủ theo hướng với những phương án cần điều chỉnh các nghị định, áp dụng khoản 2, Điều 14 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (một nghị định sửa nhiều nghị định theo trình tự rút gọn). Với các phương án cần phải sửa luật thì áp dụng cơ chế đặc biệt tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội.

Ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết theo khoản 2 Điều 14 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đến thời điểm này, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 nghị quyết theo Nghị quyết số 206/2025/QH15, ngày mai (5/5) sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua.

Nhấn mạnh “15 ngày đêm thần tốc xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm thủ tục hành chính”, các bộ làm không kể ngày đêm, ngày nghỉ, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh chia sẻ, đây là sự nỗ lực rất lớn, quyết tâm hành động rất mạnh mẽ, quyết liệt theo đúng tinh thần của Thủ tướng Chính phủ.

Thông tin cụ thể về các phương án, ông cho biết, tổng số thủ tục hành chính cấp Trung ương thực hiện còn 1.570 thủ tục, chiếm 27,31%, vượt chỉ tiêu Chính phủ quy định. Đối với ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Phụ lục IV Luật Đầu tư năm 2025, hiện có 198 ngành nghề. Các bộ, cơ quan đã đề nghị cắt giảm 60 ngành nghề, đạt 30,3%.

Các bộ, cơ quan dự kiến đề xuất cắt giảm 1.723 điều kiện kinh doanh không cần thiết; bãi bỏ 680 thủ tục, đơn giản hóa 521 thủ tục; tiếp tục đề xuất cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm là 51.419 ngày/97.020 ngày, đạt 52,9%; tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí tuân thủ thủ tục thêm khoảng 23 nghìn tỷ đồng/năm.

Để bảo đảm việc cắt giảm thực chất, tránh “mọc” thêm các thủ tục, quy định mới, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, khi thẩm định các nghị quyết, Bộ Tư pháp đều yêu cầu các bộ, ngành đồng thời với việc cắt giảm, bãi bỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh phải có giải pháp thay thế “để bảo đảm cắt giảm, đơn giản hóa khả thi, chứ không chỉ trên số liệu, hình thức”.

Đối với chùm 8 nghị quyết đã ban hành và 3 nghị quyết dự kiến ban hành trước 10/5, ông cho hay được xây dựng theo hướng thay đổi tư duy từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Cùng với các quy định pháp luật để thực thi phương án cải cách thủ tục hành chính, các bộ, ngành phải quy định cụ thể về tiêu chuẩn, quy chuẩn đầu tư kinh doanh dịch vụ. Khi người dân và doanh nghiệp hội đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đó sẽ tự quyết định đầu tư kinh doanh, không phải qua thủ tục cấp phép mà chỉ cần thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo của người dân, doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước sẽ hậu kiểm.

Nêu cụ thể về đề xuất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc đưa giải pháp để thực hiện hậu kiểm, ông Tịnh dẫn chứng, Bộ này yêu cầu các chủ thể thực hiện đầu tư sản xuất kinh doanh theo thủ tục mới cần phải tự thông tin trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc cấp tỉnh, các sở. Sau khi thông tin đầy đủ, được thực hiện các hoạt động đầu tư sản xuất, kinh doanh dịch vụ. Thời điểm đó các cơ quan nhà nước sẽ thực thi trách nhiệm hậu kiểm.

Để thực hiện cơ chế mới này, doanh nghiệp hoặc người dân tham gia đầu tư kinh doanh cũng phải tăng cường trách nhiệm thực thi, tuân thủ pháp luật.

“Đây là yêu cầu hai chiều. Chúng ta cắt giảm, đơn giản hóa, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng yêu cầu thực thi pháp luật cũng phải tốt hơn, chặt chẽ hơn”, ông Tịnh nói.

Ông cũng cho rằng, để tăng cường trách nhiệm thực thi cũng phải có chế tài. Chủ thể đăng ký thông báo hoạt động phải trung thực, đầu tư kinh doanh ngành nghề nào phải bảo đảm đủ điều kiện của ngành nghề đó. Nếu không đủ, khi hậu kiểm, cơ quan quản lý nhà nước sẽ xử phạt vi phạm hành chính và thu hồi chứng chỉ nghề, cấm cá nhân, tổ chức đó vĩnh viễn không được kinh doanh trong lĩnh vực này.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh việc cơ quan nhà nước phải tăng cường trình độ công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý hiệu quả. Bộ Tư pháp tới đây sẽ triển khai xây dựng một hệ thống thông tin kiểm soát thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát thủ tục hành chính để bảo đảm tính hiệu quả.

“Với tinh thần đấy, chúng tôi cho rằng việc ‘mọc lại’ các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, tăng thêm chi phí cho doanh nghiệp sẽ không xảy ra”, ông Tịnh khẳng định.

Đề cập đến việc gỡ điểm nghẽn pháp luật, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh thông tin, từ năm 2025 thực hiện mục tiêu cơ bản hoàn thành tháo gỡ những điểm nghẽn về pháp luật theo Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, Bộ Tư pháp đã chủ trì cùng với các bộ, ngành, địa phương và báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật 787 phản ánh, kiến nghị được xác định là điểm nghẽn pháp luật. Trên cơ sở đó, các bộ, ngành đã báo cáo Chính phủ theo thẩm quyền và trình Quốc hội xử lý 469 nội dung điểm nghẽn. Còn lại 317 nội dung, từ đầu năm 2026 đến nay đã xử lý được 159 nội dung.

Ông nêu lên một loạt vấn đề cần thực hiện thời gian tới như tập trung xử lý 158 nội dung điểm nghẽn do Ban Chỉ đạo Trung ương đã xác định; nghiên cứu đánh giá và đề xuất phương án ban hành các nghị quyết về các cơ chế đặc thù, đặc biệt để xử lý điểm nghẽn pháp luật; phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo Kết luận số 18-KL/TW; tăng cường kỷ cương xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, không để nợ đọng văn bản hướng dẫn thi hành của Chính phủ; thực hiện tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật…

Cũng liên quan đến cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong đã thông tin thêm về những đề xuất mới đây của Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV, Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ). Ông cho biết, ngày 2/5, Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ trưởng 4 Bộ: Công an, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thực chất trong cắt giảm các thủ tục, quy định trong lĩnh vực: phòng cháy chữa cháy, thành lập và hoạt động khu công nghiệp, cụm công nghiệp, đánh giá tác động môi trường và cấp phép xây dựng. Bộ Tư pháp tập hợp để báo cáo Thủ tướng vào ngày 12/5.

Chu Thanh Vân/vnanet.vn