Cape Verde: Từ quốc đảo nhỏ bé đến hiện tượng của World Cup

Người hâm mộ Cape Verde ăn mừng tại World Cup 2026. Ảnh: EPA

Câu chuyện giàu cảm xúc

Tại World Cup 2026, Cape Verde trở thành một trong những câu chuyện bất ngờ và giàu cảm xúc nhất giải đấu. Đội tuyển quốc gia của đất nước chỉ hơn 500.000 dân đã lọt vào vòng loại trực tiếp sau chuỗi trận ấn tượng, trong đó có trận hòa 0-0 trước đương kim vô địch châu Âu Tây Ban Nha. Đến vòng 1/16, Cape Verde lại có trận đấu để đời trước đương kim vô địch thế giới Argentina, khi chỉ chịu thua 3-2 sau 120 phút rượt đuổi nghẹt thở.

Cùng với thành tích ấy, thủ môn Vozinha cũng trở thành gương mặt được chú ý đặc biệt. Từ chỗ chỉ có khoảng 50.000 người theo dõi trên Instagram trước trận gặp Tây Ban Nha, anh đã trở thành một hiện tượng mạng xã hội với hơn 20 triệu người theo dõi. Nhưng thành công của Cape Verde không chỉ là một câu chuyện thể thao. Nó phản ánh hành trình dài của một quốc gia nhỏ bé nhưng nhiều lần vượt qua nghịch cảnh.

Cape Verde làquốc gia với 10 hòn đảo, trong đó 9 đảo có người sinh sống. Từ thế kỷ XV, sự xuất hiện của người Bồ Đào Nha đã biến quần đảo này thành một điểm chiến lược của Đại Tây Dương. Trên đảo Santiago, người Bồ Đào Nha lập nên Ribeira Grande, nay là Cidade Velha, một trong những khu định cư lâu đời nhất của người châu Âu ở phía nam sa mạc Sahara.

Thành phố này từng là điểm kết nối các lục địa thông qua thương mại hàng hải, di cư và cả một chương bi thương của lịch sử đó là buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương. Với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thiếu tài nguyên và thường xuyên chịu hạn hán, Cape Verde rơi vào giai đoạn suy thoái sau khi hoạt động buôn bán nô lệ chấm dứt vào giữa thế kỷ XIX. Phải đến năm 1975, quần đảo này mới giành được độc lập thông qua cuộc đấu tranh giải phóng gắn với Guinea-Bissau.

Một trong những nhân vật quan trọng của phong trào đó là ngài Amílcar Cabral. Sinh ra tại Guinea-Bissau, cha mẹ là người Cape Verde, ông trở thành một trong những nhà lãnh đạo chống thực dân có ảnh hưởng lớn nhất châu Phi. Ngài Cabral không chỉ là nhà cách mạng, mà còn là một nhà ngoại giao tài năng, người giúp phong trào giành độc lập nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ quốc tế.

Sau độc lập, Cape Verde từng bị một số chính khách và tổ chức tài chính quốc tế xem là quốc gia “không có khả năng tồn tại”, bởi quy mô quá nhỏ, tài nguyên nghèo nàn và vị trí địa lý dễ tổn thương. Tuy nhiên, 50 năm sau, đất nước này đã chứng minh điều ngược lại. Từ một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, Cape Verde đã vươn lên thành nước có thu nhập trung bình cao.

Quốc gia này thường được đánh giá cao nhờ quản trị tốt, chính trị thực dụng và các chỉ số phát triển con người tích cực. Tuổi thọ, tỉ lệ biết chữ và chất lượng phát triển xã hội của Cape Verde đều thuộc nhóm cao tại châu Phi. Tỉ lệ tử vong ở trẻ em cũng nằm trong nhóm thấp nhất châu lục. Trong bối cảnh ấy, bóng đá không phát triển tách rời đời sống xã hội. Ở Cape Verde, bóng đá là một phần của sinh hoạt thường nhật, là nơi cộng đồng tìm thấy niềm vui, danh dự và sự gắn kết. Những đầu tư vào bóng đá trẻ, phát triển tài năng và cơ sở hạ tầng thể thao đã góp phần tạo nền tảng cho thành công hiện tại.

Sự đóng góp của cộng đồng kiều bào

Một yếu tố quan trọng khác là cộng đồng kiều bào. Cape Verde là một trong những quốc gia có tỉ lệ di cư cao nhất thế giới. Cộng đồng người Cape Verde ở nước ngoài thậm chí được ví như “hòn đảo thứ 11”, bởi số người di cư được cho là còn lớn hơn dân số thường trú trong nước. Bóng đá Cape Verde cũng được hưởng lợi từ mạng lưới kiều bào ấy. Từ năm 2002, Liên đoàn Bóng đá Cape Verde đã chủ động chiêu mộ các cầu thủ trưởng thành ở nước ngoài về khoác áo đội tuyển quốc gia. Họ đến từ Bồ Đào Nha, Pháp, Hà Lan, Ireland và nhiều nơi khác.

Câu chuyện của hậu vệ Roberto Lopes, biệt danh Pico, là một ví dụ thú vị. Sinh ra ở Ireland, anh từng được HLV Rui Águas liên hệ qua LinkedIn để mời khoác áo Cape Verde. Ban đầu, Lopes phớt lờ tin nhắn vì nó được viết bằng tiếng Bồ Đào Nha và anh tưởng đó là thư rác. Về sau, anh trở thành một phần trong hành trình đặc biệt của đội tuyển. Danh sách 26 cầu thủ của Cape Verde đến từ 26 câu lạc bộ khác nhau, thuộc 14 quốc gia. Bảy người thi đấu tại Bồ Đào Nha, điều không khó hiểu khi Cape Verde từng là thuộc địa của Bồ Đào Nha cho đến năm 1975 và tiếng Bồ Đào Nha vẫn là ngôn ngữ chính thức.

Tuy nhiên, câu chuyện Cape Verde không phải là bức tranh chỉ toàn màu sáng. Quốc gia này vẫn đối mặt nhiều thách thức. Phần lớn dân số ở độ tuổi dưới 35, trong khi nhiều thanh niên gặp khó khăn vì thất nghiệp, việc làm bấp bênh và cơ hội hạn chế. Điều đó tiếp tục thúc đẩy làn sóng di cư ra nước ngoài để tìm kiếm tương lai tốt hơn.

Chính vì vậy, thành công tại World Cup 2026 càng mang ý nghĩa biểu tượng. Nó không xóa đi những khó khăn của đất nước, nhưng đem đến một khoảnh khắc đoàn kết hiếm có. Người Cape Verde trong nước và cộng đồng kiều bào ở khắp thế giới có cùng một lý do để tự hào.

Một sự trùng hợp khá thú vị, ngay sau trận đấu để đời của Vozinha và các đồng đội trước Argentina là đến ngày Quốc khánh của Cape Verde (5.7). Từ một quần đảo nhỏ từng bị nghi ngờ về khả năng tồn tại, Cape Verde đã bước ra sân khấu lớn nhất của bóng đá thế giới với niềm kiêu hãnh, bản lĩnh và một câu chuyện vượt nghịch cảnh đầy cảm hứng.

KHẢI HƯNG