Cảnh sắc Quế Lâm hòa cùng văn hóa Việt qua nét bút Ly Giang

Triển lãm thu hút đông đảo công chúng thưởng lãm - Ảnh: BTC.

Trong không gian trưng bày tại Trung tâm Triển lãm Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam (Hà Nội), những mảng sơn thủy phương Đông hiện lên trong bút pháp thủy mặc đậm nhạt, tái hiện cảnh sắc Quế Lâm với núi đá vôi, sông nước và làng quê, đồng thời đan xen những hình ảnh quen thuộc của Việt Nam như chùa Một Cột, phong cảnh và đời sống đương đại.

Gặp gỡ của hai nền mỹ thuật

Triển lãm “Đồng nguồn sơn thủy - Cộng sinh văn minh”, quy tụ hơn 90 tác phẩm của nghệ sĩ Trung Quốc và Việt Nam. Sự kiện do Học viện Nghệ thuật Quảng Tây, Hội Xúc tiến trường phái hội họa Ly Giang và Hội Mỹ thuật Việt Nam phối hợp tổ chức, đồng thời là điểm dừng tại Việt Nam trong hành trình lưu động qua Malaysia, Thái Lan và Lào.

Theo Ban tổ chức, Ly Giang khởi nguồn từ cảnh sắc Quế Lâm với núi đá vôi trùng điệp, sông nước uốn lượn và làng mạc xen giữa thiên nhiên. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở tái hiện phong cảnh, trường phái này không khác nhiều sơn thủy truyền thống.

Bản sắc của Ly Giang nằm ở việc mở rộng ngôn ngữ thủy mặc, đưa đời sống và nhịp chuyển động đương đại vào trong cấu trúc hội họa.

Các họa sĩ Ly Giang, theo cách họ tự định vị luôn kiên trì nguyên tắc “kế thừa trên nền đổi mới”, không đoạn tuyệt với di sản Trung Quốc họa nhưng cũng không đóng khung trong những mô hình biểu đạt cũ. Chính sự dung hòa này giúp trường phái hình thành một diện mạo vừa mang tính bản địa, vừa có khả năng đối thoại rộng hơn với mỹ thuật khu vực.

Tại triển lãm ở Hà Nội, 92 tác phẩm được giới thiệu gồm 73 tác phẩm của trường phái hội họa Ly Giang và 19 tác phẩm của các họa sĩ Việt Nam. Các tác phẩm trải rộng trên nhiều thể loại như sơn thủy, hoa điểu, nhân vật và đời sống đương đại. Trong đó, phần lớn tranh của Ly Giang tiếp tục khai thác hình ảnh Quế Lâm và dòng Ly Giang với những lớp núi non, sông nước, làng quê...

Đặc biệt trong không gian triển lãm, hình ảnh Việt Nam không xuất hiện như một đối tượng quan sát bên lề, mà trở thành một phần của mạch cảm hứng sáng tác. Một số tác phẩm của họa sĩ Trung Quốc khắc họa cảnh quan Việt Nam, trong đó có những hình ảnh mang tính biểu tượng kiến trúc như chùa Một Cột, cùng các lát cắt về đời sống con người.

Bên cạnh đó là các tác phẩm của họa sĩ Việt Nam, tạo nên sự song hành trong cách nhìn và cách thể hiện, dù xuất phát từ hai nền mỹ thuật khác nhau.

Sự hiện diện đan xen này khiến triển lãm không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu tác phẩm, mà mở ra một không gian nơi các ngôn ngữ hội họa có thể soi chiếu lẫn nhau. Sơn thủy không còn là chủ đề thuần túy của một nền mỹ thuật, mà trở thành điểm gặp gỡ của nhiều cách cảm nhận về thiên nhiên và con người trong khu vực.

Một số tác phẩm trường phái hội họa Ly Giang trưng bày tại triển lãm.

Nghệ thuật là “ngôn ngữ chung vượt qua biên giới”

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam cho rằng, sau thành công của dự án giao lưu âm nhạc năm 2025 giữa Học viện Nghệ thuật Quảng Tây và Hội Nhạc sĩ Việt Nam, việc tiếp tục mở rộng sang lĩnh vực mỹ thuật trong năm 2026 cho thấy sự nối dài của các hoạt động giao lưu văn hóa giữa hai bên.

Triển lãm lần này là minh chứng sinh động cho sự hiểu biết và gắn kết giữa nghệ sĩ hai nước, đồng thời mở ra cơ hội để công chúng Việt Nam tiếp cận trực tiếp với một dòng chảy nghệ thuật đương đại của Trung Quốc.

Bà Mai Thị Ngọc Oanh - Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam nhận xét các tác phẩm trưng bày thể hiện sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại trong hội họa Việt Nam và Trung Quốc, đặc biệt là giá trị của dòng tranh thủy mặc phương Đông.

“Mỗi tác phẩm không chỉ phản ánh thiên nhiên và con người, mà còn gửi gắm khát vọng về hòa bình, hữu nghị và phát triển, qua đó cho thấy nghệ thuật vẫn giữ vai trò như một ngôn ngữ cảm xúc chung vượt qua biên giới”, bà Oanh cho hay.

Ông Vi Tuấn Bình - Hiệu trưởng Học viện Nghệ thuật Quảng Tây cho biết, trường phái hội họa Ly Giang là một trường phái đương đại tiêu biểu của Trung Quốc, trường phái này kiên trì con đường kế thừa và đổi mới, qua đó tạo nên phong cách mang bản sắc riêng. Những năm gần đây, Ly Giang đã tích cực tham gia các hoạt động giao lưu quốc tế, trong đó có các triển lãm lưu động tại nhiều quốc gia ASEAN.

Họa sĩ Trịnh Chấn Minh vẽ chân dung Lê Hiền Trang - lưu học sinh Việt Nam tại Trung Quốc.

Bà Tôn Sướng - Phu nhân Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam, nhìn nhận các tác phẩm tại triển lãm thể hiện sinh động bề dày văn hóa và sức sống đương đại của nghệ thuật Trung Quốc họa. Theo bà, triển lãm không chỉ giúp công chúng Việt Nam tiếp cận gần hơn với mỹ thuật đương đại Trung Quốc, mà còn góp phần tạo dựng nền tảng để nghệ sĩ hai nước trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau trong quá trình sáng tác.

Ban tổ chức triển lãm “Đồng nguồn sơn thủy – Cộng sinh văn minh” nhấn mạnh, đây không chỉ là một hoạt động trưng bày mỹ thuật, mà còn là một mắt xích trong chuỗi giao lưu văn hóa giữa Trung Quốc và các nước ASEAN.

Việc lựa chọn Hà Nội làm điểm dừng tiếp theo sau Malaysia, Thái Lan và Lào cho thấy vai trò của Việt Nam như một không gian kết nối trong dòng chảy nghệ thuật khu vực.

Từ Quế Lâm đến Hà Nội, từ những dãy núi đá vôi và dòng Ly Giang đến những biểu tượng văn hóa Việt Nam, hành trình của trường phái hội họa Ly Giang không chỉ là sự di chuyển của tác phẩm nghệ thuật, mà còn là sự mở rộng của một cách nhìn về thế giới.

Ở đó, sơn thủy không chỉ để ngắm nhìn, mà trở thành ngôn ngữ để con người kể cho nhau nghe những câu chuyện về con người, thiên nhiên và nền văn hóa đặc trưng.

Trường phái hội họa Ly Giang lấy tên từ dòng sông Ly Giang nổi tiếng của Quế Lâm, vùng đất được xem là biểu tượng của cảnh quan sơn thủy phương Nam Trung Quốc. Theo giới thiệu của đại diện Học viện Nghệ thuật Quảng Tây, trường phái này hình thành từ đội ngũ giảng viên của học viện cùng các họa sĩ tiêu biểu của địa phương, trên nền tảng kế thừa truyền thống Trung Quốc họa nhưng đồng thời tìm kiếm sự đổi mới trong biểu đạt nghệ thuật.

Trần Hòa