Cảnh giác với 'không gian ảo'

Công an thành phố tuyên truyền, phổ biến pháp luật về “Bảo vệ trẻ em và phòng chống bạo lực học đường trong môi trường số”. Ảnh: CATP

Thủ đoạn tinh vi, biến đổi phương thức

Theo ghi nhận từ thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm, các hành vi lừa đảo trên không gian mạng không chỉ gia tăng về số lượng mà còn biến đổi nhanh chóng về phương thức, thủ đoạn. Các đối tượng lợi dụng sự phát triển của công nghệ, mạng xã hội và tâm lý chủ quan, thiếu cảnh giác của một bộ phận người dân để thực hiện hành vi phạm tội.

Công an thành phố Đà Nẵng vừa khám phá thành công một chuyên án lớn, triệt xóa đường dây gồm 9 đối tượng hoạt động tại nước ngoài, sử dụng không gian mạng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Các đối tượng tạo lập các sàn đầu tư tài chính giả, ứng dụng hẹn hò, nền tảng TikTok, đồng thời chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội nhằm tiếp cận, thao túng tâm lý nạn nhân. Chỉ trong thời gian từ tháng 6/2024 đến tháng 1/2025, đường dây này đã lừa đảo hơn 800 bị hại trên cả nước, với tổng số tiền chiếm đoạt lên đến hơn 1.800 tỷ đồng.

Không chỉ dừng lại ở các vụ án lớn, trong năm 2025, Công an thành phố tiếp nhận 108 thông tin liên quan đến các hành vi sử dụng công nghệ cao để chiếm đoạt tài sản, với tổng thiệt hại ước tính hơn 200 tỷ đồng. Qua điều tra, lực lượng chức năng đã khởi tố 108 vụ với 62 bị can liên quan đến loại tội phạm này.

Theo Công an thành phố, các đối tượng thường đánh vào hai yếu tố tâm lý phổ biến là sự lo sợ và lòng tham. Có những trường hợp chúng giả danh cơ quan công an, viện kiểm sát, cán bộ Nhà nước để đe dọa, gây hoang mang. Hay các đối tượng đưa ra nhiều lời mời gọi hấp dẫn như đầu tư tài chính, tiền ảo, việc nhẹ lương cao… nhằm dụ dỗ nạn nhân.

Các phương thức, thủ đoạn phổ biến có thể kể đến như giả danh cơ quan pháp luật; lừa đầu tư tài chính, chứng khoán, tiền ảo; tuyển cộng tác viên bán hàng online nhận hoa hồng; thông báo trúng thưởng hoặc giả chuyển nhầm tiền; lập sàn giao dịch tiền ảo; giả danh “hỗ trợ lấy lại tiền bị lừa”; bẫy tình trên mạng xã hội; chiếm quyền tài khoản để mạo danh người thân; thậm chí là dàn dựng các vụ “bắt cóc online” để tống tiền.

Nâng cao “sức đề kháng” cho người dân

Trong bối cảnh mọi hoạt động từ giao dịch, kết nối đến giải trí đều diễn ra trên môi trường số, mỗi người dân không chỉ là người thụ hưởng mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia, đối mặt với các rủi ro tiềm ẩn.

Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp, Giám đốc Công an thành phố khuyến cáo mỗi người dân cần tỉnh táo trước mọi thông tin, thận trọng trong từng giao dịch và có trách nhiệm trong từng hành động trên không gian mạng. Chuyển đổi số phải đi đôi với an toàn số.

Thời gian tới, Công an thành phố sẽ tiếp tục tham mưu, phối hợp, nghiên cứu hoàn thiện cơ chế phối hợp “nóng”, khẩn cấp, trực tiếp 24/7, rút gọn quy trình, thủ tục trong việc trao đổi thông tin, xác minh, phong tỏa, tạm dừng giao dịch trong các vụ án, vụ việc có dấu hiệu tội phạm, tận dụng tối đa thời điểm “vàng”, hạn chế tối đa việc các đối tượng tẩu tán tài sản chiếm đoạt được của người dân.

Về phần mình, người dân cần đặc biệt lưu ý một số nguyên tắc quan trọng như không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP cho bất kỳ ai; không tin vào các cuộc gọi tự xưng là cơ quan nhà nước làm việc qua điện thoại; không chuyển tiền khi chưa xác minh rõ danh tính người nhận; cảnh giác với các lời mời gọi đầu tư, hay “việc nhẹ, lương cao”.

Tuyệt đối không truy cập các đường link, ứng dụng, tệp đính kèm không rõ nguồn gốc; thường xuyên cập nhật kiến thức, theo dõi các cảnh báo từ cơ quan chức năng; chủ động tố giác tội phạm khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn.

Nhằm phòng chống, ngăn chặn hiệu quả hành vi lừa đảo, phạm tội qua không gian mạng, lực lượng công an sẽ duy trì hoạt động 24/7 của Tổng đài 113 và các đơn vị trực ban hình sự, an ninh mạng để kịp thời tiếp nhận, xử lý thông tin, hỗ trợ người dân khi phát hiện dấu hiệu bị lừa đảo. Bên cạnh đó, các giải pháp về quản lý Nhà nước cũng được chú trọng, như siết chặt quản lý sim rác, tăng cường xác thực tài khoản ngân hàng, ứng dụng sinh trắc học trong giao dịch trực tuyến, góp phần hạn chế điều kiện phát sinh tội phạm.

Trong cuộc chiến với tội phạm công nghệ cao, bên cạnh vai trò nòng cốt của lực lượng chức năng, sự tham gia chủ động, tích cực của người dân chính là “lá chắn” quan trọng nhất. Khi mỗi cá nhân đều nâng cao cảnh giác, trang bị đầy đủ kỹ năng, thì không gian mạng sẽ trở thành môi trường an toàn, lành mạnh, góp phần bảo đảm an ninh trật tự và thúc đẩy phát triển bền vững xã hội trong thời đại số.

Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp, Giám đốc Công an thành phố cho biết, trước tình hình tội phạm công nghệ cao diễn biến phức tạp, Công an thành phố đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả.

Trong đó, đáng chú ý là việc tham mưu ban hành Chỉ thị số 13-CT/TU của Thành ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm an ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao trong tình hình mới.

Chỉ thị này góp phần huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị, địa phương trong công tác phòng ngừa tội phạm ngay từ cơ sở.

XUÂN HẬU