Cánh cửa trường công lập trở nên 'chật hẹp' với nguyện vọng vào lớp 10

Học sinh Trường Trung học Cơ sở Cầu Giấy trong chương trình giao lưu “Cùng CGERs chinh phục trường chuyên” nhằm tiếp thêm động lực, truyền cảm hứng trước thềm kỳ thi vào lớp 10 và các trường trung học phổ thông chuyên.

Nguyện vọng vào lớp 10 khi cánh cửa công lập trở nên "chật hẹp", cũng là lúc những câu chuyện về sự hối tiếc và những ngã rẽ bắt đầu được nhìn nhận lại. Đằng sau những con số áp lực ấy là những gia đình đang âm thầm bước qua những ngã rẽ không định trước.

Câu chuyện của người mẹ từng có con trượt nguyện vọng vào lớp 10 trường gần nhà

Chị lặng lẽ lướt qua những dòng tin tức về kỳ thi vào lớp 10 năm nay. Lòng người mẹ lại trào dâng một cảm xúc khó tả. Cũng bằng thời gian này năm ngoái, căn nhà chị lúc nào cũng trong trạng thái căng cứ vì lo.

Cô con gái lớn dồn sức học đến quên ăn quên ngủ, còn vợ chồng chị thì dồn sức chăm lo, gồng mình theo từng nhịp ôn thi của con.

Chị nhớ như in khoảnh khắc đặt bút ký vào 3 nguyện vọng cho con: Hoài Đức A, Hoài Đức B và một trường "chống trượt" cách nhà hơn 10km. Nguyện vọng 3 ấy chị đặt "cho có", bởi trong thâm tâm, chị chưa bao giờ chuẩn bị tâm thế cho một cuộc hành trình xa đến thế.

Nhưng, ngày nhận kết quả, con chị thiếu 0,5 điểm để đỗ vào ngôi trường gần nhà. Một con số nhỏ nhoi nhưng đủ để xoay chuyển toàn bộ dự định của gia đình.

Con đỗ nguyện vọng 3. Tình thương của người mẹ trực trào khi nghĩ đến cảnh con gái nhỏ phải vượt hơn 20km mỗi ngày trên những chuyến xe buýt suốt 3 năm học.

Đó không chỉ là nỗi lo về quãng đường địa lý, mà là nỗi lo về một "tương lai xa vời vợi" khi con không đi đúng lộ trình định sẵn.

Chị rối bời, từng nghĩ đến việc tìm một ngã rẽ khác cho con - một ngôi trường nghề hay trung tâm giáo dục thường xuyên. Nhưng lòng chị khi ấy đầy rẫy sự sợ hãi được "mặc định" sẵn: Sợ môi trường ấy con dễ "sa ngã", sợ con mất đi cơ hội học đại học, sợ tấm bằng của con sau này không đủ "ấm thân"...

Một năm học sắp trôi qua, cô con gái nhỏ của chị vẫn kiên trì trên những chuyến xe buýt mỗi ngày.

Còn chị - người mẹ với tình thương con vô bờ bến vẫn nguyên nỗi niềm và sự tự vấn của người mẹ về những "ngã rẽ" mà chị từng không đủ niềm tin để lựa chọn.

Liệu có thể giảm áp lực nguyện vọng vào lớp 10 từ những ngã rẽ khác?

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 tại Hà Nội từ lâu đã không còn đơn thuần là một cuộc kiểm tra kiến thức, mà đã trở thành một "ngưỡng cửa phân luồng" khắc nghiệt, biến một cột mốc học tập thành cuộc đua.

Với hàng chục nghìn học sinh bị loại khỏi hệ thống công lập mỗi năm, kỳ thi vào lớp 10 này đang bộc lộ rõ áp lực của quá trình đô thị hóa nhanh và sự quá tải hạ tầng giáo dục, đặt lên vai những học sinh 15 tuổi một áp lực thi vào lớp 10 quá lớn.

Câu chuyện của người mẹ Hà Nội không phải là cá biệt. Nó là hình ảnh phản chiếu của hàng ngàn phụ huynh Hà Nội hiện nay - những người đang coi lớp 10 là "trận đánh cuối cùng".

Nỗi sợ của người mẹ cũng chính là nỗi sợ chung của chính chúng ta: Sợ con thua thiệt, sợ con vất vả, và sợ cả những định kiến về những lối đi không mang tên "công lập top đầu".

Nhưng, nhìn vào hình ảnh cô bé kiên trì trên chuyến xe buýt suốt một năm qua, chúng ta nhận ra những bài học giá trị.

Đó trước hết là bài học về sự trưởng thành từ thực tế thay vì điểm số. Việc trượt nguyện vọng mong muốn không phải là dấu chấm hết. 10km mỗi ngày trên xe buýt đã dạy cô bé trong câu chuyện cách tự lập và bản lĩnh đối mặt với thực tế.

Thực tế, con trẻ luôn có khả năng thích nghi đáng kinh ngạc; đôi khi chính sự lo âu thái quá của cha mẹ mới là rào cản ngăn con khôn lớn.

Bài học thứ hai nằm ở việc thay đổi tư duy về phân luồng giáo dục. Trong bối cảnh hệ thống trường công lập đang quá tải, việc chủ động tìm hiểu các mô hình trường nghề hay trung tâm giáo dục thường xuyên là một hướng đi thực tế.

Chúng ta và các con cần hiểu rằng, giá trị của việc học nằm ở nỗ lực cá nhân chứ không chỉ nằm ở tấm bảng hiệu của ngôi trường. Việc hướng tới phổ cập trung học phổ thông và giảm nhẹ áp lực thi cử chính là giải pháp căn cơ để trả lại ý nghĩa đích thực cho việc học.

Và, bài học thứ ba - sau mỗi mùa thi, tài sản quý giá nhất mà các con nhận được không phải là tấm giấy báo đỗ, mà là sự đồng cảm của gia đình khi đối mặt với thất bại. Đừng để những con số của điểm chuẩn lớp 10 làm rạn nứt sự kết nối thiêng liêng giữa cha mẹ và con cái.

Khi hệ thống nguyện vọng vào lớp 10 đã khóa lại, điều quan trọng nhất lúc này là sự chuẩn bị tâm lý vững vàng. Thay vì mải mê so sánh tỉ lệ chọi lớp 10, phụ huynh hãy dành thời gian để lắng nghe và định hướng cùng con.

Mọi lộ trình đều có thể dẫn tới thành công, miễn là con vẫn nhận thấy sự tin yêu từ cha mẹ. Bởi lẽ, mỗi đứa trẻ đều có một hành trình riêng, dù là ở ngôi trường cạnh nhà hay bắt đầu từ một lựa chọn mang tên "ngã rẽ".

Chỉ còn hơn 1 tháng nữa, các con sẽ bước vào cuộc thi chuyển cấp quan trọng. Chính vì vậy, thay vì quá lo âu, sự thấu hiểu và đồng hành của phụ huynh lúc này chính là sức mạnh lớn nhất giúp con tự tin bước vào kỳ thi lớp 10 sắp tới.

Hồng Phong