Cảnh báo ung thư phổi do thuốc lá: Đừng đánh đổi sức khỏe bằng một điếu thuốc

Tại Bệnh viện Ung bướu Thanh Hóa, nhiều bệnh nhân ung thư phổi có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, phần lớn chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn.

Cái giá của thói quen hút thuốc

Hơn 30 năm hút thuốc lá, ông Ngô Văn Vấn, ở xã Định Hòa, luôn cho rằng những cơn ho hay cảm giác khó thở chỉ là biểu hiện của tuổi tác. Chỉ đến khi ho kéo dài, đau tức ngực và sụt cân nhanh, ông mới đến bệnh viện thăm khám. Kết quả chẩn đoán là ung thư phổi.

Ông Vấn chia sẻ: "Ban đầu tôi chỉ hút thuốc khi giao tiếp với bạn bè, rồi dần thành thói quen trong công việc. Càng lớn tuổi càng ho nhiều, tức ngực nhưng vẫn nghĩ không sao. Đến khi đi khám thì bác sĩ kết luận bị ung thư phổi. Quá trình điều trị rất vất vả và tốn kém. Nếu biết hậu quả như hôm nay thì tôi đã không bao giờ hút thuốc. Tôi chỉ mong mọi người đừng chủ quan như tôi, hãy tránh xa thuốc lá để bảo vệ sức khỏe".

Câu chuyện của ông Vấn không phải trường hợp cá biệt. Tại các cơ sở điều trị ung bướu, nhiều bệnh nhân ung thư phổi đều có điểm chung là tiền sử hút thuốc lá nhiều năm. Đáng tiếc, phần lớn chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn.

Theo các chuyên gia y tế, mỗi hơi thuốc hít vào đều đưa các chất độc xâm nhập trực tiếp vào đường hô hấp, phá hủy niêm mạc bảo vệ phổi, làm biến đổi tế bào và hình thành các khối u ác tính theo thời gian. Ung thư phổi đặc biệt nguy hiểm bởi diễn biến âm thầm. Giai đoạn đầu, người bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ xuất hiện các dấu hiệu như ho kéo dài, đau tức ngực, khó thở, khàn tiếng, sụt cân... dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường. Khi triệu chứng trở nên rõ rệt thì khối u thường đã phát triển hoặc di căn, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn, chi phí lớn và tiên lượng sống giảm đáng kể.

Không chỉ người hút thuốc, những người thường xuyên hít phải khói thuốc cũng đối mặt với nguy cơ cao. Khói thuốc phát tán trong không khí, bám trên quần áo, đồ dùng và tồn tại trong môi trường xung quanh. Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Đáng lo ngại hơn, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang được nhiều thanh thiếu niên lựa chọn vì cho rằng “ít độc hại hơn” thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định đây là quan niệm sai lầm. Những sản phẩm này vẫn chứa nicotine - chất gây nghiện mạnh - cùng nhiều hóa chất có thể gây tổn thương phổi, tim mạch và hệ thần kinh. Việc sử dụng lâu dài không chỉ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp mà còn dẫn đến lệ thuộc nicotine và có thể chuyển sang hút thuốc lá truyền thống.

Chủ động bảo vệ lá phổi

Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Ngọc Hùng, Phó Trưởng khoa Trị xạ và Y học hạt nhân, Bệnh viện Ung bướu Thanh Hóa, thực tế điều trị cho thấy phần lớn bệnh nhân ung thư phổi đều có tiền sử hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc trong thời gian dài. "Nhiều người chủ quan với các dấu hiệu ban đầu như ho kéo dài, đau tức ngực, khó thở nên chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã ở giai đoạn III hoặc IV. Khi đó, khối u đã lan rộng hoặc di căn, việc điều trị rất khó khăn, tốn kém và hiệu quả giảm nhiều", bác sĩ Nguyễn Ngọc Hùng cho biết.

Theo bác sĩ Hùng, trong khói thuốc lá có hơn 7.000 hóa chất, trong đó nhiều chất là tác nhân gây ung thư đã được xác định. Vì vậy, không hút thuốc, tránh tiếp xúc với khói thuốc và không sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa ung thư phổi.

Các chuyên gia y tế khẳng định, bỏ thuốc lá ở bất kỳ thời điểm nào cũng mang lại lợi ích cho sức khỏe. Sau khi ngừng hút thuốc, chức năng hô hấp dần được cải thiện, nguy cơ mắc các bệnh tim mạch giảm xuống. Sau nhiều năm cai thuốc, nguy cơ mắc ung thư phổi cũng giảm đáng kể so với những người tiếp tục hút thuốc. Bên cạnh việc từ bỏ thuốc lá, mỗi người cần hạn chế tối đa tiếp xúc với khói thuốc trong gia đình, nơi làm việc và các địa điểm công cộng. Đối với những người có nguy cơ cao như hút thuốc lâu năm, thường xuyên hít phải khói thuốc hoặc có bệnh lý hô hấp, việc khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ung thư phổi có ý nghĩa quan trọng, giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.

Những năm qua, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Thanh Hóa được triển khai đồng bộ thông qua nhiều hoạt động truyền thông, xây dựng môi trường không khói thuốc tại cơ quan, trường học, cơ sở y tế và nơi công cộng. Cùng với đó, lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử trái phép nhằm hạn chế nguồn cung và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, các giải pháp sẽ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi mỗi người dân chủ động thay đổi nhận thức và hành động.

Một điếu thuốc không chỉ làm tổn hại sức khỏe của người hút mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến những người xung quanh. Từ bỏ thuốc lá không đơn thuần là từ bỏ một thói quen có hại, mà còn là lựa chọn bảo vệ sự sống, gìn giữ hạnh phúc gia đình và góp phần xây dựng một môi trường sống văn minh, an toàn, không khói thuốc.

Tô Hà