Cảnh báo phòng ngừa sốt xuất huyết trước nguy cơ bùng phát diện rộng

Theo số liệu mới nhất từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), tính đến ngày 31-5-2026, TP.HCM ghi nhận 17.718 ca mắc sốt xuất huyết, tăng gần 65% so với cùng kỳ năm trước và có 4 trường hợp tử vong. Số ca mắc ghi nhận tăng ở toàn bộ 168 phường, xã và đặc khu trên địa bàn.

Sốt xuất huyết gây tổn thương gan nặng ở bé 10 tuổi

BS CKII Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cho biết bệnh viện đang điều trị một ca sốt xuất huyết nặng được chuyển lên từ bệnh viện ở tỉnh An Giang. Bệnh nhi 10 tuổi, nặng 67 kg, nhập viện trong tình trạng men gan tăng rất cao, trên 6.000 đơn vị, cho thấy bệnh đã gây tổn thương gan nghiêm trọng.

Một bệnh nhi điều trị sốt xuất huyết tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố. Ảnh: BVCC

Các BS đang theo dõi sát một biến chứng được gọi là “hội chứng tăng viêm” ở bệnh nhi này, có cơ chế tương tự các phản ứng viêm toàn thân. Ngoài điều trị hỗ trợ chức năng gan, bệnh nhi được áp dụng các biện pháp chống viêm và điều trị hỗ trợ tích cực. Sau hai ngày điều trị, chỉ số men gan đã giảm từ hơn 6.000 xuống còn hơn 4.000 đơn vị, tình trạng sức khỏe bước đầu cải thiện và hiện chỉ còn thở oxy.

“Trước đây, những trường hợp men gan tăng rất cao thường có nguy cơ diễn tiến nặng, thậm chí tử vong. Hiện nay, với việc nhận diện sớm và can thiệp chống viêm kịp thời, kết quả điều trị đã khả quan hơn” - BS Tiến nói.

BS Tiến cho biết mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận khoảng 50-100 trường hợp nghi mắc sốt xuất huyết đến khám, trong đó có khoảng 3-5 ca phải nhập viện điều trị. So với cùng kỳ, số ca bệnh hiện ở mức ổn định và chưa có dấu hiệu tăng đột biến.

Trước nguy cơ sốt xuất huyết gia tăng trong mùa mưa do muỗi phát triển mạnh, BS Tiến khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh: Thường xuyên dọn dẹp các vật dụng có khả năng chứa nước như chai lọ, gáo dừa, vật phế thải; thay nước bình hoa, chén nước cúng, vệ sinh các vật chứa nước để loại bỏ lăng quăng.

“Nguyên tắc là không có vật chứa nước thì không có lăng quăng, không có lăng quăng thì không có sốt xuất huyết” - BS Tiến nhấn mạnh.

Phun hóa chất diệt muỗi tại ấp Đồng Chinh, xã Phước Hòa, để xử lý ổ dịch sốt xuất huyết. Ảnh: HCDC

Ngoài ra, người dân cần ngủ mùng, mặc quần áo dài tay để tránh muỗi đốt; các trường học tăng cường vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm và duy trì các chiến dịch diệt lăng quăng định kỳ.

BS Tiến cũng lưu ý hiện đã có vaccine phòng sốt xuất huyết cho trẻ từ 4 tuổi trở lên với phác đồ 2 mũi cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ cao, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nặng.

Sốt xuất huyết không chỉ bùng phát vào mùa mưa

Theo ThS.BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc HCDC, trước đây các đợt dịch sốt xuất huyết quy mô lớn thường lặp lại theo chu kỳ khoảng 5 năm. Tuy nhiên, những năm gần đây quy luật này đã thay đổi, khoảng cách giữa các đợt bùng phát ngày càng ngắn, chỉ còn khoảng 3-4 năm.

Thực tế tại TP.HCM cho thấy, năm 2016 ghi nhận một đợt dịch lớn, đến năm 2019 tiếp tục xuất hiện đỉnh dịch mới và năm 2022 lại xảy ra một đợt bùng phát khác. Theo chu kỳ này, chuyên gia dự báo năm 2026, TP.HCM cùng nhiều tỉnh, thành khu vực phía Nam có nguy cơ đối mặt với một đợt bùng phát sốt xuất huyết trên diện rộng.

BS Nga nhận định biến đổi khí hậu là một trong những nguyên nhân quan trọng làm thay đổi quy luật dịch tễ của bệnh. Nhiệt độ tăng, mùa mưa kéo dài và thời tiết diễn biến thất thường tạo điều kiện thuận lợi để muỗi truyền bệnh phát triển quanh năm. Cạnh đó, quá trình đô thị hóa nhanh tại các TP lớn cũng khiến việc kiểm soát nguồn lây gặp nhiều khó khăn hơn.

ThS.BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM. Ảnh: LÊ THOA

Đáng chú ý, trong năm nay, nhóm người từ 15 tuổi trở lên chiếm hơn 50% tổng số ca mắc sốt xuất huyết. Tỉ lệ mắc bệnh cao tập trung ở nhóm thanh thiếu niên và người từ 16-30 tuổi. Đây là nhóm thường xuyên học tập, làm việc và di chuyển trong môi trường đông người nhưng lại có tâm lý chủ quan, ít thực hiện các biện pháp phòng chống muỗi đốt, đồng thời dễ nhầm lẫn sốt xuất huyết với cảm cúm thông thường.

Theo chuyên gia, không ít trường hợp bệnh nhân nhập viện khi bệnh đã chuyển nặng do tự điều trị hoặc đến cơ sở y tế muộn. Một số ca diễn tiến nghiêm trọng dẫn đến suy đa tạng. Ngoài những di chứng có thể gặp sau mắc bệnh, chi phí điều trị đối với các trường hợp nguy kịch có thể dao động từ 120 triệu đồng đến 720 triệu đồng, tạo gánh nặng đáng kể cho gia đình người bệnh.

BS Nga cũng lưu ý bất kỳ ai cũng có nguy cơ mắc và tái mắc sốt xuất huyết. Nguyên nhân là virus Dengue gây bệnh có 4 chủng khác nhau, khiến một người có thể mắc bệnh nhiều lần trong đời. Đáng lo ngại, những lần tái nhiễm sau có thể làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng so với lần mắc trước.

Trước diễn biến gia tăng số ca bệnh và nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng trong năm 2026, ngành y tế khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống muỗi đốt, thường xuyên loại bỏ các vật chứa nước đọng quanh nhà và đến cơ sở y tế sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc sốt xuất huyết để được theo dõi, điều trị kịp thời.

THẢO PHƯƠNG