Cảnh báo đỏ với các nhà xuất bản sách phi hư cấu

Ảnh minh họa. Nguồn: New York Magazine.

Steven Rosenbaum bắt đầu viết cuốn sách The Future of Truth: How AI Reshapes Reality vào năm 2022, khoảng thời gian ChatGPT ra mắt.

Vào tháng 5, tờ New York Times đưa tin rằng Rosenbaum đã đưa vào cuốn sách này hơn nửa tá trích dẫn sai nguồn hoặc bịa đặt.

Rosenbaum, một doanh nhân trong lĩnh vực truyền thông, trước đó thừa nhận rằng ông đã sử dụng các công cụ AI trong quá trình nghiên cứu, viết và biên tập. Tuy nhiên, cuộc điều tra của tờ Times đã khiến Rosenbaum và nhà xuất bản của ông, Simon & Schuster, phải xấu hổ.

Giới xuất bản bất lực với tin giả AI

Hiện tại, sự phổ biến của nội dung do AI viết ra đang khiến ngành xuất bản sách phi hư cấu đặc biệt dễ bị tổn thương. Lý do là giới sách phi hư cấu từ lâu đã bỏ bê việc kiểm tra và xác thực thông tin.

“Những người ngoài ngành không hiểu rằng, theo hợp đồng, các nhà xuất bản không có nghĩa vụ phải kiểm chứng sự thật”, Paul Bogaards, giám đốc điều hành tiếp thị và quảng bá tại nhà xuất bản Knopf, cho biết.

Trên thực tế, việc kiểm chứng thông tin rất tốn kém. Việc thuê người kiểm chứng bên ngoài có thể tốn từ 7.000 đến 10.000 USD cho mỗi cuốn sách, hoặc thậm chí nhiều hơn tùy theo độ dài của sách.

Một biên tập viên cao cấp về sách phi hư cấu tại một nhà xuất bản lớn cho biết: “Tôi đã nêu vấn đề kiểm chứng năm ngoái vì tôi phát hiện ra rất nhiều lỗi trong những cuốn sách mà tôi đang biên tập. Tuy nhiên, tôi được đáp lại rằng “nhà xuất bản không chịu trách nhiệm kiểm chứng thông tin hoặc thuê người kiểm chứng thông tin một cách tự do vì nếu làm vậy, trách nhiệm kiểm chứng sẽ bị chuyển sang cho chúng tôi”.

Trong khi các tác giả khó có thể chi ra một số tiền lớn để tự kiểm chứng sách của mình, thì giới xuất bản cho tới nay vẫn chưa có giải pháp nào. “Chúng tôi không có hệ thống nào được thiết lập sẵn”, Alia Hanna Habib, một đại diện văn học, cho biết.

“Với mỗi hợp đồng xuất bản đều có một cuộc thảo luận về vấn đề này. Nhưng dường như không ai có câu trả lời”, một biên tập viên tại một nhà xuất bản lớn cho biết.

Không có quy định nào cho tác giả về AI

Về phía tác giả, Rosenbaum khẳng định: “Bất kỳ nhà văn nào đang làm việc ngày nay, khi ngồi trước máy tính, dù viết dài, viết ngắn hay viết bài cho các tạp chí, và bất kể nhịp độ công việc của bạn như thế nào, bạn đều đang sử dụng AI theo cách này hay cách khác. Một phần lí do là nó hấp dẫn và phần khác là vì nó rất có ích”.

Cuốn sách The Future of Truth đang gây tranh luận cùng tác giả sách. Ảnh: Times Now.

Trong khi có không ít nhà văn bác bỏ ý kiến trên, sự bất đồng ý kiến của họ cho thấy rằng không có tiêu chuẩn chung nào trong ngành về việc sử dụng AI.

Todd Shuster, đồng sáng lập của công ty đại diện văn học Aevitas, cho biết: “Nhiều tác giả ban đầu sử dụng AI một cách thiện chí vì họ không muốn dựa vào AI và sau đó nói rằng tác phẩm đó là của riêng mình. Họ chỉ dùng công nghệ này để nghiên cứu hoặc lên ý tưởng về cấu trúc và dàn ý cho cuốn sách. Và sau đó, các tác giả bị cuốn vào. Họ phủ nhận hoặc che giấu mức độ mà họ đã dựa vào AI. Và trước khi kịp nhận ra, họ đã tìm đến AI không chỉ để được hỗ trợ, mà còn để thực sự tạo ra nội dung cho bản thảo của mình”.

Trong khi đó, Habib nói: “Hiện tại, hầu hết nhà xuất bản không có nội dung hợp đồng cụ thể liên quan đến các vấn đề về AI”.

“Tôi luôn cảm thấy cần phải có một cuộc thảo luận sâu rộng hơn về những nội dung mà AI tuyệt đối không được phép tham gia. Nhưng dường như không ai sẵn lòng thảo luận về điều đó”, một biên tập viên tại một nhà xuất bản lớn cho biết.

Một biên tập viên tại một nhà xuất bản khác cho biết công ty của họ gửi cho các tác giả một hướng dẫn về việc không sử dụng AI theo những cách nhất định, “nhưng nó không có tính ràng buộc pháp lý. Một khi cuốn sách đã ở giai đoạn biên tập, về cơ bản đây chỉ là về lòng tin”, người này cho biết.

Tại công ty Gernert, người đại diện văn học Chris Parris-Lamb cho biết họ đã “thảo luận về việc đưa ra thông báo rằng họ không đại diện cho bất kỳ tác phẩm nào sử dụng AI để tạo ra văn bản, toàn bộ hoặc một phần. Tuy nhiên, chúng tôi không yêu cầu mọi người ký vào bản cam kết khi gửi bản thảo của họ”.

Các công cụ phát hiện AI đã trở nên hiệu quả hơn qua nhiều năm nhưng vẫn chưa hoàn toàn đáng tin cậy.

Trong thời gian tới, toàn ngành xuất bản dường như chưa thể tìm ra giải pháp nào khả thi để đối phó với nội dung sai lệch do AI tạo ra, đặc biệt khi các bên vẫn đang đùn đẩy trách nhiệm cho nhau.

Minh Hoa