Căng thẳng Trung Đông thổi bùng 'cuộc chiến chi phí' trên đồng ruộng Việt

Giá phân bón tăng cao do tác động bởi căng thẳng ở Trung Đông. Ảnh: Trung Chánh

Hoạt động sản xuất nông nghiệp nói chung và lúa gạo ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng sử dụng lượng phân bón rất lớn. Trong khi đó, mặt hàng này đang bị “đẩy” giá lên cao do tác động từ căng thẳng chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran.

Phân bón tăng “dựng đứng”

Theo tìm hiểu của KTSG Online, trong vòng một tuần trở lại đây, giá phân bón đã được các nhà máy điều chỉnh tăng khá mạnh, khiến giá bán đến tay người nông dân cũng tăng theo.

Vào cuối tháng 2-2026, giá đại lý nhập vào đối với đạm (ure) Cà Mau là khoảng 670.000 đồng/bao 50 kg và đạm Phú Mỹ khoảng 640.000 đồng/bao. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, giá nhập đạm Cà Mau đã lên 720.000 đồng/bao 50kg và đạm Phú Mỹ là 690.000 đồng/bao, tức tăng khoảng 50.000 đồng/bao 50kg.

Giá nhập của đại lý tăng kéo theo giá bán đến tay nông dân cũng tăng mạnh. Cụ thể, đạm Cà Mau từ mức 690.000 đồng/bao vào cuối tháng 2-2026 đã tăng lên khoảng 750.000 đồng/bao; đạm Phú Mỹ cũng tăng từ 660.000 đồng lên khoảng 720.000 đồng/bao, tức tăng khoảng 60.000 đồng/bao.

Thông tin từ các đại lý kinh doanh phân bón ở khu vực ĐBSCL, cho biết các loại phân khác như: DAP, NPK và Kali cũng đang có xu hướng tăng giá do căng thẳng xuất phát từ cuộc chiến tại khu vực Trung Đông.

Trao đổi với KTSG Online, ông Vũ Duy Hải, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Vinacam, nói: “Nó (phân bón) tăng dựng đứng”.

Theo ông, căng thẳng chiến sự tại khu vực Trung Đông khiến dòng hàng hóa qua eo biển Hormuz suy giảm nghiêm trọng, trong đó, có mặt hàng phân bón. “Một số nhà máy sản xuất phân bón lớn ở Trung Đông đóng cửa, trong đó, nguồn cung phân bón lớn của Iran cũng không xuất được, khiến giá ure trong vòng một tuần qua tăng hơn 100 đô la Mỹ/tấn”, ông Hải cho biết.

Theo ông, giá phân đạm nhập khẩu mới về Việt Nam hiện đã lên xấp xỉ 15 triệu đồng/tấn, trong khi trước Tết chỉ khoảng 12-12,5 triệu đồng/tấn. “Khả năng sẽ còn tăng nữa”, ông dự báo.

Vậy, liệu thời gian tới nguồn cung phân bón cho sản xuất có bị “đứt gãy”?

Trả lời câu hỏi nêu trên của KTSG Online, ông Hải nói không ai có thể biết trước, nhưng hiện giá phân nhập khẩu đang cao hơn giá trong nước nên các đơn vị nhập khẩu rất dè dặt vì rủi ro thua lỗ. Trong khi đó, doanh nghiệp sản xuất trong nước lại tăng cường xuất khẩu, khiến nguồn cung hạn chế hơn là điều chắc chắn.

"Vụ hè thu sắp bắt đầu, trong khi cung ít hơn cầu, giá đương nhiên sẽ tăng. Ngoài ra phía Trung Quốc đang có chính sách cấm xuất khẩu phân bón đến tháng 8-2026. Đây là những chỉ dấu cho thấy giá phân bón sẽ còn bất ổn và có xu hướng tăng mạnh”, ông nhấn mạnh.

Chi phía sản xuất tăng cao, bào mòn lợi nhuận nông dân do căng thẳng ở Trung Đông làm giá phân tăng cao. Ảnh: Trung Chánh

Chi phí sản xuất tăng "bào mòn" lợi nhuận của nông dân?

Mỗi năm, Việt Nam cần khoảng 11 triệu tấn phân bón các loại phục vụ sản xuất nông nghiệp, trong đó, vụ hè thu thường có nhu cầu sử dụng cao. Vì vậy, giá phân bón tăng đang tạo áp lực lớn lên chi phí sản xuất của nông dân.

Trao đổi với KTSG Online, ông Nguyễn Văn Đời, Giám đốc hợp tác xã nông nghiệp Bình Thành (Đồng Tháp), cho biết vụ đông xuân 2025-2026 đang trong giai đoạn thu hoạch nên việc tăng giá phân không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, nếu chiến sự ở Trung Đông kéo dài, nông dân sẽ gặp khó khăn do giá phân có thể tiếp tục tăng trong vụ mùa sắp tới.

Theo ông Đời, vụ đông xuân 2025-2026, bình quân mỗi công đất (1.000m2) sử dụng khoảng 50 kg phân bón, trong khi ở vụ hè thu lượng phân cần sử dụng dự kiến lên đến 60-70kg, tương đương 600-700kg/héc ta. “Bây giờ làm lúa nặng phân lắm”, ông nói.

Vị giám đốc hợp tác xã Bình Thành, cho biết chi phí sản xuất còn phụ thuộc năng suất, nhưng ở vụ đông xuân 2025-2026 này ít nhất cũng phải khoảng 4.000 đồng/kg lúa. “Còn vụ hè thu, ít nhất cũng khoảng 5.500 đồng/kg giá thành sản xuất”, ông cho biết và nói rằng, nếu giá phân tiếp tục tăng thì giá thành sẽ còn cao hơn.

Riêng với cây lúa, diện tích xuống giống vụ hè thu 2026 ở ĐBSCL dự kiến khoảng 1,3 triệu héc ta. Như vậy, với nhu cầu sử dụng khoảng 700kg/héc ta, tổng lượng phân cần dùng khoảng 910.000 tấn, tương đương khoảng 18,2 triệu bao loại 50kg.

Những ngày qua, giá phân tăng khoảng 50.000 đồng/bao 50kg. Như vậy, tính một cách tương đối, chi phí sản xuất riêng với cây lúa đã tăng thêm khoảng 910 tỉ đồng. Đây là khoản chi phí mà nông dân sản xuất phải gánh từ hệ lụy giá phân bón tăng. Con số này có thể còn cao hơn nếu giá phân tiếp tục “leo thang”.

Dĩ nhiên, khi chi phí tăng lên, lợi nhuận của nông dân sẽ bị “bào mòn”, thậm chí có thể thua lỗ. Điều này, không chỉ tác động đến xuất khẩu mà còn làm gia tăng nguy cơ lạm phát lương thực. Nhìn rộng hơn, với toàn ngành nông nghiệp, chi phí người nông dân phải gánh từ hệ lụy giá phân bón tăng do chiến sự ở Trung Đông sẽ còn lớn hơn rất nhiều…

Trung Chánh