Căng thẳng ở Trung Đông: Xăng dầu trong nước 'đứng ngồi không yên'

Chiết khấu xăng dầu về 0 đồng, doanh nghiệp bán lẻ lo lỗ (ảnh chụp thông tin trao đổi giữa đầu mối và doanh nghiệp bán lẻ do doanh nghiệp cung cấp)

TS Giang Chấn Tây- Giám đốc Công ty TNHH Bội Ngọc cho biết, xung đột vũ trang giữa Hoa Kỳ - Israel và Iran đang leo thang đã lập tức tạo ra những rung chấn mạnh đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Iran đã chính thức thông báo phong tỏa eo biển Hormuz- nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu nên giá dầu có thể tăng mạnh do lo ngại rủi ro. Đáng chú ý là trong nhiều trường hợp, giá tăng trước cả khi có bất kỳ sự thiếu hụt vật chất nào. Thị trường phản ứng theo kỳ vọng và kỳ vọng về bất ổn luôn khiến giá được “cộng thêm” một khoản gọi là phí rủi ro địa chính trị.

Việt Nam dù có sản xuất trong nước, nhưng với mặt hàng xăng dầu, chúng ta vẫn phải nhập khẩu một lượng đáng kể dầu thô và xăng dầu thành phẩm.

“Hormuz bị phong tỏa không chỉ là chuyện của Trung Đông, mà là cú sốc năng lượng có thể kéo theo giá dầu và xăng dầu tăng mạnh; Chi phí vận tải, sản xuất tăng; Lạm phát theo đó cổ vũ và gây áp lực tăng trưởng và đời sống người dân.

Dù khoảng cách địa lý xa, Việt Nam vẫn chịu tác động gián tiếp qua giá nhập khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu. Bởi vì nếu vận chuyển vòng qua Nam Phi thì giá thành sẽ đội lên rất cao gây nên tác động toàn bộ giá dầu thế giới, trong đó có việc ảnh hưởng đến giá nhập khẩu của Việt Nam”- ông Giang Chấn Tây nói.

Theo ông Nguyễn Xuân Thắng- Giám đốc Công ty TNHH Xăng dầu Hải Âu Phát, Trung Đông là nguồn cung cấp dầu thô quan trọng của Việt Nam. Bất ổn chính trị ở khu vực Trung Đông sẽ gây ảnh hưởng tới Việt Nam.

“Trong tháng 3, giá xăng dầu sẽ tăng cao nhưng nguồn cung có thể vẫn đảm bảo. Bắt đầu từ nửa đầu tháng 4, nguy cơ có thể xảy ra đứt gãy. Nếu chiến sự lan sang các nước lân cận thì tình hình còn căng thẳng hơn”- ông Nguyễn Xuân Thắng nhận định.

Đáng chú ý, những ngày sắp tới, khi nắng nóng gia tăng, nhu cầu sử dụng xăng dầu sẽ tăng lên, gây áp lực lớn cho việc đảm bảo nguồn cung.

Xăng dầu là mặt hàng thiết yếu nên các biến động địa chính trị trên thế giới đã lập tức tác động đến thị trường trong nước những ngày qua. Theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp bán lẻ, chiết khấu doanh nghiệp đầu mối với doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu đã được điều chỉnh về 0 đồng.

“Chiết khấu bán lẻ dường như được điều chỉnh theo giờ và đã xuống đến mức 0 đồng từ ngày 2-3. Với mức chiết khấu này thì càng bán chúng tôi càng lỗ. Cùng với đó, việc nhập hàng cũng trở nên khó khăn hơn, số lượng có hạn”- đại diện một doanh nghiệp bán lẻ cho hay.

Đồng quan điểm này, đại diện một nhà bán lẻ xăng dầu khác cho rằng doanh nghiệp đầu mối cần đàm phán lại hợp đồng với nhà bán lẻ (vì chiết khấu là do các doanh nghiệp tự thỏa thuận) để đảm bảo nguồn cung xăng dầu thường xuyên, liên tục cho thị trường trong nước.

“Doanh nghiệp đầu mối vừa quyết định nguồn cung, vừa giữ chiết khấu là chưa hợp lý. Cần cơ chế chiết khấu minh bạch hơn”- đại diện doanh nghiệp nói.

Theo Nghị định 95/2021/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu, thương nhân đầu mối kinh doanh và sản xuất xăng dầu phải dự trữ bắt buộc tối thiểu 20 ngày, còn thương nhân phân phối là 5 ngày cung ứng. Do đó, trước mắt, nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được đảm bảo.

Về dài hạn, theo TS Giang Chấn Tây, Việt Nam cần đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường dự trữ chiến lược. Có thể nghiên cứu nâng mức dự trữ bắt buộc trong những giai đoạn nhạy cảm, thay vì cố định ở 20 ngày thì linh hoạt nâng lên 30 ngày khi rủi ro gia tăng. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, tăng tỉ trọng nhiên liệu sinh học như E10 để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Việt Nam

Giám đốc Công ty TNHH Xăng dầu Hải Âu Phát, ông Nguyễn Xuân Thắng cũng cho rằng cần đa dạng hóa nguồn nhập khẩu từ các thị trường khác như: Nga, Trung Quốc hoặc khu vực ít bị ảnh hưởng bởi xung đột. Đồng thời, cần có các chính sách linh hoạt hơn để hỗ trợ doanh nghiệp đảm bảo nguồn hàng.

An Bình