Căng thẳng nguồn cung xăng dầu, đề xuất sớm đưa xăng sinh học ra thị trường

Tại Hội nghị phổ biến lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống trong thời kỳ mới, do Bộ Công Thương tổ chức ngày 9/3 tại Hà Nội, đại diện Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) thông tin, hiện nay cả nước đã có 12/26 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu có cơ sở pha chế, phối trộn xăng sinh học. Trong đó có 3/12 thương nhân đã được Bộ KH&CN cấp giấy phép pha chế, phối trộn xăng sinh học E10; 9/12 thương nhân đủ vốn và đang xin thủ tục cấp phép pha chế, phối trộn.

“Tại TP Hà Nội, TP.HCM và TP. Hải Phòng, Petrolimex và PVOil đã thực hiện bán xăng sinh học E10 từ ngày 1/8/2025. Tuy chưa chiếm tỷ trọng lớn so với xăng khoáng, song xăng sinh học đã dần được người tiêu dùng quan tâm và yên tâm sử dụng”, vị đại diện cho biết.

Hội nghị phổ biến lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống trong thời kỳ mới

Khẳng định bài toán về nhiên liệu sinh học không chỉ giải quyết vấn đề môi trường, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội nhiên liệu sinh học Việt Nam (VBFA) cho rằng, nhiên liệu sinh học còn là bài toán tổng thể về chủ động năng lượng, tránh phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch chủ yếu ở khu vực Trung Đông. Ngoài ra, nhiên liệu sinh học còn giải quyết được đầu ra cho lĩnh vực nông nghiệp.

Thực hiện chủ trương này, lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học đã được Việt Nam quan tâm từ đầu năm 2010 với hàng loạt các chiến lược, văn bản quy phạm pháp luật để định hình thị trường. Trên thực tế, quá trình triển khai thị trường nhiên liệu sinh học còn nhiều hạn chế và khiếm khuyết, do đó vừa qua, Chính phủ và Bộ Công Thương đã chuẩn hóa những văn bản để xây dựng hành lang pháp lý, tạo tiền đề cho phát triển nhiên liệu sinh học một cách toàn diện, thực sự gợi mở những hướng phát triển mới trong ngành nhiên liệu sinh học, giúp khôi phục lại các nhà máy đã xây dựng có cơ hội hoạt động sản xuất.

“Phát triển nhiên liệu sinh học còn có thể tạo ra làn sóng xây dựng nhà máy chế biến Ethanol, khi Việt Nam là đất nước nông nghiệp giàu tiềm năng về nguyên liệu Ethanol như ngô, sắn, mía… Nếu dư địa thị trường đủ lớn, sẽ kích thích các nhà đầu tư để tạo ra không chỉ xăng sinh học E10, còn có thể nghiên cứu phát triển ra xăng E20, đảm bảo chủ động được 20% nguồn cung xăng dầu hiện còn thiếu”, ông Tuấn nêu cơ hội.

Để đảm bảo nguồn cung cho quá trình pha trộn xăng sinh học và đưa ra thị trường theo lộ trình từ ngày 1/6/2026, ông Tuấn cho nhận định, nếu Việt Nam chuẩn bị sớm và kịp thời nguồn nhập khẩu Ethanol từ Mỹ, sẽ đảm bảo đủ nguồn nguyên liệu cho quá trình phối trộn, đồng thời khi xăng sinh học ra thị trường sớm, Việt Nam sẽ không chịu ảnh hưởng và thách thức từ nguồn nhập khẩu xăng dầu bởi chiến sự khu vực Trung Đông.

Đặc biệt, các phụ phẩm sản xuất Ethanol mặc dù có biến động song không cùng nhịp với biến động của giá xăng dầu. Đơn cử như thời điểm hiện tại, giá dầu thô và xăng MOGAS83 đã tăng khoảng 50% nhưng giá Ethanol mới tăng 4%, nên Ethanol đang là “cứu cánh” cho vấn đề giá xăng dầu. Đồng thời, hành lang vận chuyển Ethanol sẽ không chịu ảnh hưởng bởi chiến tranh Trung Đông, giải quyết được công tác đảm bảo nguồn cung cho lĩnh vực xăng dầu nói chung và lĩnh vực Ethanol nói riêng là vấn đề cần phải hoạch định một cách chiến lược.

“Cả nước hiện nay có nhu cầu sử dụng tối thiểu 1 triệu mét khối xăng dầu mỗi tháng, do đó cần phải có từ 92.000 - 100.000m3 Ethanol do khối lượng xăng sinh học E5 hiện nay đang chiếm khoảng 15% nguồn cung của thị trường. Trong khi trong nước hiện có 5 nhà máy Ethanol sẵn sàng hoạt động nhưng ở mức độ cầm chừng khi chưa có thị trường. Nếu chủ động được nguồn cung Ethanol trong nước, Việt Nam sẽ không phải nhập khẩu nguyên liệu này từ Mỹ giúp việc sản suất xăng sinh học trở nên thuận lợi hơn”, ông Tuấn phân tích.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, ngày 7/11/2025, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT quy định áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam thay thế cho lộ trình quy định tại Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg ngày 22/11/2012 của Thủ tướng Chính phủ. Để triển khai các nội dung của Thông tư số 50 một cách đồng bộ, hiệu quả, ngày 26/2/2026, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 07/CT-TTg về việc đẩy mạnh việc sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng nhiên liệu sinh học tại Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, việc thúc đẩy sử dụng xăng sinh học E5, E10 không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính so với xăng khoáng truyền thống, góp phần bảo vệ môi trường, còn thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, tạo đầu ra ổn định cho sản xuất nông nghiệp, tạo việc làm và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội. Xăng sinh học còn góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng thế giới luôn tiềm ẩn nhiều biến động do xung đột vũ trang và cạnh tranh địa chính trị.

“Phát triển và mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học là xu thế tất yếu trong quá trình chuyển dịch năng lượng trên thế giới. Đối với Việt Nam, đây không chỉ là giải pháp góp phần giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện các cam kết quốc tế về ứng phó biến đổi khí hậu, còn là hướng đi quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn”, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nêu rõ.

Nhiều chuyên gia cho rằng, Việt Nam có nhiều tiềm năng và điều kiện thuận lợi để phát triển ngành nhiên liệu sinh học. Nguồn nguyên liệu nông nghiệp phong phú, hệ thống cơ sở sản xuất Ethanol đã được đầu tư trong những năm qua, cùng với mạng lưới phân phối xăng dầu rộng khắp trên toàn quốc là những yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển thị trường nhiên liệu sinh học.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả các lợi thế này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các Bộ, ngành, địa phương, các cơ sở nghiên cứu khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trong việc phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao năng lực sản xuất, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và tổ chức thị trường.

Nguyễn Quỳnh/VOV.VN