Căng thẳng Afghanistan - Pakistan gây khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng

Ngày 18/3, Pakistan thông báo sẽ tạm ngừng các hoạt động quân sự với Afghanistan kể từ ngày 19/3 đến 23/3 nhân dịp lễ Eid al-Fitr.

Hiện trường vụ tấn công vào trung tâm cai nghiện ở Kabul, Afghanistan, ngày 17/3/2026.

Bộ trưởng Thông tin Pakistan Attaullah Tarar cho biết quyết định này được đưa ra theo đề xuất của các quốc gia Hồi giáo “anh em” là Saudi Arabia, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ. Ông nhấn mạnh đây là “cử chỉ thiện chí theo chuẩn mực Hồi giáo” nhưng cảnh báo: “Nếu xảy ra bất kỳ vụ tấn công nào qua biên giới, tấn công bằng máy bay không người lái hoặc khủng bố trong lãnh thổ Pakistan, các chiến dịch sẽ ngay lập tức được nối lại với cường độ cao hơn”.

Căng thẳng hai bên gia tăng sau vụ không kích gây tranh cãi tại thủ đô Kabul ngày 16/3. Chính quyền Taliban tại Afghanistan cáo buộc Pakistan tấn công một trung tâm cai nghiện, khiến hàng trăm người thương vong. Phía Pakistan bác bỏ các cáo buộc, khẳng định mục tiêu là các cơ sở quân sự và kho đạn.

Lên án vụ không kích vào bệnh viện tại Kabul

Vào ngày 16/3, một vụ không kích tại Kabul đã đánh trúng một bệnh viện, gây thương vong cho nhiều dân thường và nhân viên y tế.

Ngày 18/3, Phó phát ngôn viên của Tổng Thư ký Liên hiệp quốc, ông Farhan Haq cho biết Tổng Thư ký Liên hiệp quốc António Guterres đã lên án mạnh mẽ hành động này, nhấn mạnh rằng theo luật nhân đạo quốc tế, bệnh nhân và các cơ sở y tế phải được tôn trọng và bảo vệ mọi lúc.

Ông Farhan Haq kêu gọi một cuộc điều tra độc lập, minh bạch và yêu cầu các bên ngay lập tức chấm dứt các hành động thù địch để bảo vệ tính mạng dân thường.

Hàng trăm nghìn người đối mặt với nạn đói và mất chỗ ở

Kể từ ngày 6/3/2026 đến nay, các cuộc không kích và tấn công xuyên biên giới đã ảnh hưởng đến ít nhất 10 tỉnh của Afghanistan.

Theo Văn phòng Điều phối Vấn đề Nhân đạo (OCHA) của Liên hiệp quốc, khoảng 115.000 người dân Afghanistan đã buộc phải đi lánh nạn và hơn 300 khu trú ẩn đã bị phá hủy hoặc hư hại. Hiện có khoảng 160.000 người dân đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ngày càng trầm trọng. Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) đã phân phối bánh quy năng lượng cho hơn 3.300 hộ gia đình và lên kế hoạch hỗ trợ lương thực trong hai tháng tới, chủ yếu thông qua hình thức chuyển tiền mặt bằng USD.

Hệ thống y tế và chuỗi cung ứng bị tê liệt

Hệ thống dịch vụ y tế tại khu vực xung đột đang chịu áp lực cực lớn khi 25 cơ sở y tế phải đóng cửa hoặc tạm ngừng hoạt động, trong đó có 10 cơ sở bị hư hại trực tiếp do không kích.

Cảnh đổ nát sau vụ tấn công vào trung tâm cai nghiện ở Kabul, Afghanistan, ngày 17/3/2026.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã điều phối 4,5 tấn vật tư y tế, trong khi Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF) cho biết chỉ đủ nguồn lực để điều trị cho hơn 50.000 trường hợp khẩn cấp. Thiếu hụt vẫn tiếp diễn do hơn 70 container hàng hóa y tế đang bị mắc kẹt vì các cửa khẩu biên giới đóng cửa.

Khó khăn về hậu cần càng gia tăng khi tuyến đường trung chuyển qua Iran bị tạm dừng do tình hình bất ổn lan rộng trong khu vực. Liên hiệp quốc kêu gọi các bên đảm bảo "tiếp cận nhân đạo an toàn", và nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về nguồn tài chính bổ sung để duy trì các hoạt động ứng phó khẩn cấp. Trong bối cảnh này, sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế là vô cùng quan trọng để ngăn chặn một thảm họa nhân đạo tồi tệ hơn.

Giao tranh giữa hai quốc gia láng giềng bùng phát dữ dội trở lại từ cuối tháng 2, sau khi Afghanistan tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới nhằm đáp trả các đợt không kích của Pakistan. Diễn biến này đã làm sụp đổ thỏa thuận ngừng bắn do Qatar làm trung gian hồi tháng 10 năm ngoái, vốn được thiết lập sau các cuộc đụng độ khiến nhiều binh sĩ và dân thường thiệt mạng.

Trước đó, Pakistan đã tuyên bố “chiến tranh công khai” với Afghanistan làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang xung đột. Tình hình càng phức tạp khi khu vực vẫn là nơi hiện diện của các tổ chức cực đoan như al-Qaeda và IS, làm gia tăng nguy cơ bất ổn an ninh trên diện rộng.

Theo TTXVN