Canada ký thỏa thuận cung cấp uranium gần 2 tỷ USD với Ấn Độ

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tiếp Thủ tướng Canada Mark Carney tại New Delhi ngày 2/3 - Ảnh: Reuters

Theo thông báo từ văn phòng Thủ tướng Canada Mark Carney, vào ngày thứ Hai (2/3), công ty uranium Cameco Corp. của Canada đã ký thỏa thuận cung ứng uranium trị giá 2,6 tỷ đôla Canada, tương đương 1,9 tỷ USD, với Ấn Độ.

Thỏa thuận được công bố trong chuyến thăm chính thức đầu tiên của ông Carney tới Ấn Độ trên cương vị Thủ tướng.

Theo thỏa thuận, Cameco sẽ cung cấp cho Ấn Độ khoảng 11.000 tấn uranium để sử dụng cho lò phản ứng hạt nhân trong giai đoạn 2027-2035. Hai nước cũng nhất trí mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực như khí tự nhiên hóa lỏng, khoáng sản thiết yếu, năng lượng mặt trời và hydrogen.

Thỏa thuận này cho thấy quan hệ Canada - Ấn Độ đang từng bước được cải thiện sau giai đoạn căng thẳng. Theo hãng tin Bloomberg, năm 2023, Ottawa cáo buộc một số cá nhân có liên hệ với Chính phủ Ấn Độ tham gia các hành vi bạo lực nhằm vào công dân Canada, trong khi New Delhi bác bỏ mạnh mẽ các cáo buộc này.

Về phía Ấn Độ, thỏa thuận với Cameco được ký chưa đầy 2 tháng sau khi New Delhi chấm dứt thế độc quyền của nhà nước trong lĩnh vực phát điện hạt nhân và nới lỏng một số quy định về trách nhiệm pháp lý gây tranh cãi nhằm thu hút thêm nhà đầu tư tư nhân.

Động thái này nằm trong chiến lược của Chính phủ Ấn Độ nhằm nâng công suất điện hạt nhân lên 100 gigawatt vào năm 2047, cao gấp hơn 11 lần mức hiện tại. Kế hoạch này đồng nghĩa nhu cầu uranium của nước này sẽ tăng mạnh trong những năm tới, trong khi nguồn tài nguyên trong nước không đủ để đáp ứng.

Hợp tác hạt nhân giữa Canada và Ấn Độ bắt đầu từ thập niên 1950. Tuy nhiên, sau vụ thử hạt nhân đầu tiên vào năm 1974, New Delhi gần như bị cô lập khỏi lĩnh vực hạt nhân toàn cầu trong nhiều thập kỷ. Bước ngoặt xảy ra vào năm 2008, khi Ấn Độ ký thỏa thuận với Mỹ, qua đó khôi phục khả năng tiếp cận nhiên liệu và công nghệ lò phản ứng trên thị trường quốc tế.

Hai năm sau đó, Canada và Ấn Độ ký thỏa thuận hợp tác hạt nhân, mở đường cho hợp đồng cung ứng uranium giữa Cameco - công ty có trụ sở tại Saskatchewan - với Ấn Độ vào năm 2015. Hợp đồng đó hiện đã hết hiệu lực.

Theo phát biểu của Bộ trưởng Năng lượng Nguyên tử Ấn Độ Jitendra Singh trước Quốc hội vào tháng 3/2025, New Delhi hiện vẫn có một hợp đồng nhập khẩu uranium còn hiệu lực với Uzbekistan. Công suất điện hạt nhân của Ấn Độ hiện ở mức 8,8 gigawatt, chiếm chưa tới 2% tổng công suất điện của nước này.

Ngoài lĩnh vực năng lượng, văn phòng Thủ tướng Carney cho biết hai nước dự kiến hoàn tất Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện mới trong năm nay, nhằm phục vụ mục tiêu của Ottawa là tăng gấp đôi kim ngạch thương mại song phương với Ấn Độ vào năm 2030.

Canada và Ấn Độ cũng nhất trí mở rộng hợp tác trong lĩnh vực không gian, đồng thời ký một thỏa thuận ban đầu về phát triển và triển khai trí tuệ nhân tạo (AI) trong khuôn khổ Quan hệ Đối tác Công nghệ và Đổi mới Australia - Canada - Ấn Độ.

Theo văn phòng Tủ tướng Canada, công ty phần mềm HCL Technologies của Ấn Độ sẽ mở rộng hoạt động tại Canada, qua đó có thể nâng số lượng nhân sự tại nước này thêm 75% vào năm 2030.

“Chúng tôi đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 50 tỷ USD vào năm 2030. Ưu tiên của chúng tôi là phát huy đầy đủ tiềm năng hợp tác kinh tế giữa hai nước. Vì vậy, hai bên đã quyết định sớm hoàn tất Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện. Thỏa thuận này sẽ mở ra thêm cơ hội đầu tư và việc làm cho cả hai nước”, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi phát biểu trong cuộc gặp báo chí chung với Thủ tướng Carney, ngày 2/3.

Năm 2024, kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa Ấn Độ và Canada đạt 23,66 tỷ USD, trong đó thương mại hàng hóa chiếm gần 9 tỷ USD.

Chuyến thăm Ấn Độ là lần thứ hai trong khoảng 2 tháng Thủ tướng Canada Mark Carney thúc đẩy quan hệ với một cường quốc châu Á, trong bối cảnh quan hệ giữa Canada và Mỹ thiếu ổn định dưới thời chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trước đó, vào giữa tháng 1, ông Carney đã thăm Trung Quốc nhằm cải thiện quan hệ với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Đức Anh