Cần thiết lập lại Chi cục An toàn thực phẩm cấp tỉnh

Đây là kiến nghị của ĐBQH Lê Thị Hoài Chung (Nghệ An) tại phiên thảo luận Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp) về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn thực phẩm.

Cần có đầu mối chuyên trách đủ năng lực quản lý an toàn thực phẩm

Góp ý về trách nhiệm quản lý nhà nước đối với an toàn thực phẩm, ĐBQH Lê Thị Hoài Chung cho rằng, an toàn thực phẩm là vấn đề liên quan đến toàn bộ chuỗi, từ sản xuất, chế biến, lưu thông đến tiêu dùng. Nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể phát sinh ở bất kỳ khâu nào. Do đó, bên cạnh việc giao trách nhiệm chính cho ngành Y tế, cần xác định rõ trách nhiệm của các ngành liên quan như nông nghiệp, công thương, công an…; đồng thời cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là phát huy ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân, mỗi gia đình và toàn xã hội.

ĐBQH Lê Thị Hoài Chung (Nghệ An) phát biểu

Theo đại biểu, để bảo đảm tính thống nhất trong quản lý chuyên ngành từ Trung ương đến địa phương, trên cơ sở việc giao Bộ Y tế làm cơ quan chủ quản ở Trung ương, cấp tỉnh cần phân công Sở Y tế chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan như nông nghiệp, công thương, công an và các đơn vị khác để quản lý các nhóm sản phẩm, chuỗi sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm theo từng lĩnh vực.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu cho biết, trước đây, Nghệ An cũng như nhiều tỉnh, thành phố có Chi cục An toàn thực phẩm, trong khi Thành phố Hồ Chí Minh có Sở An toàn thực phẩm. Tuy nhiên, sau quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, tại Nghệ An và nhiều địa phương, Chi cục An toàn thực phẩm đã được tổ chức lại thành một phòng thuộc Sở Y tế.

Đại biểu Lê Thị Hoài Chung cho rằng, với đặc thù công tác quản lý an toàn thực phẩm liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, nếu chỉ tổ chức một phòng thuộc Sở Y tế thì nguồn lực về tổ chức không bảo đảm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Từ đó, đại biểu đề nghị thiết lập lại đầu mối chuyên trách cấp tỉnh theo mô hình Chi cục An toàn thực phẩm, với đội ngũ chuyên môn thuộc các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, môi trường, công thương, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý an toàn thực phẩm.

Phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa cấp tỉnh và cấp xã

Góp ý đối với Điều 71 của dự thảo Luật về trách nhiệm quản lý nhà nước của UBND các cấp, ĐBQH Lê Thị Hoài Chung đề nghị bổ sung từ “cấp” tại khoản 1 và khoản 2, thống nhất cách gọi “UBND cấp tỉnh”, “UBND cấp xã” thay cho “UBND tỉnh”, “UBND xã”.

Đại biểu cũng cho rằng, một số nhiệm vụ được quy định tại các điểm b, g và m khoản 1 Điều 71 còn quá cụ thể đối với UBND cấp tỉnh, chưa phù hợp với yêu cầu phân định trách nhiệm quản lý giữa các cấp chính quyền địa phương.

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An, Đồng Tháp).

Cụ thể, tại điểm b, dự thảo quy định UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm quản lý điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố; điểm g quy định về tuyên truyền, giáo dục, tổ chức nâng cao nhận thức; điểm m quy định trách nhiệm quản lý hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố trên địa bàn.

Theo đại biểu, những nhiệm vụ mang tính quản lý trực tiếp tại cơ sở cần được xem xét giao cho UBND cấp xã. Trong khi đó, UBND cấp tỉnh nên tập trung quản lý ở cấp độ chiến lược, với 5 nhóm nhiệm vụ chủ yếu.

Thứ nhất, quản lý thống nhất, chịu trách nhiệm toàn diện về công tác quản lý nhà nước đối với an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh; ban hành các kế hoạch, quy định, tổ chức phối hợp liên ngành và bố trí nguồn lực thực hiện.

Thứ hai, quản lý chuyên ngành, phân công Sở Y tế chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan để quản lý các nhóm sản phẩm, chuỗi sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm theo lĩnh vực. Việc phân công này xuất phát từ đặc thù thực phẩm phải trải qua nhiều khâu, từ nuôi trồng, chế biến đến vận chuyển, cung ứng, không thể chỉ do riêng ngành y tế quản lý.

Thứ ba, quản lý các cơ sở quy mô lớn, bao gồm nhà máy, cơ sở chế biến tập trung, cơ sở cung ứng thực phẩm có quy mô lớn, phạm vi hoạt động liên xã, liên vùng hoặc có nguy cơ cao về mất an toàn thực phẩm, thay vì tập trung vào các cơ sở nhỏ lẻ.

Thứ tư, kiểm soát nguy cơ, tổ chức giám sát, đánh giá nguy cơ, kiểm nghiệm thực phẩm theo các nguyên tắc của Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex); điều tra, xử lý các vụ ngộ độc thực phẩm.

Thứ năm, thanh tra, kiểm tra hoạt động bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An dự thảo luận tổ.

Trên cơ sở đó, đại biểu kiến nghị chuyển những nhiệm vụ cụ thể được đề cập tại các điểm b, g và m khoản 1 Điều 71 mang tính quản lý trực tiếp ở cơ sở xuống khoản 2, quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước của UBND cấp xã.

Bên cạnh kiến nghị phân định trách nhiệm quản lý, đại biểu Lê Thị Hoài Chung đánh giá cao cách tiếp cận phân tích, phòng ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa trong dự thảo Luật, phù hợp với nguyên tắc của Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và xu hướng quản lý an toàn thực phẩm trên thế giới.

“Mục tiêu cuối cùng không phải là kiểm tra được bao nhiêu cơ sở, mà là ngăn ngừa được bao nhiêu nguy cơ gây hại cho sức khỏe người dân”, đại biểu nhấn mạnh.

Đề cập trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm, đại biểu cho rằng, dự thảo Luật đã khẳng định rõ đây không phải là trách nhiệm của riêng cơ quan, tổ chức hay cá nhân nào, mà là trách nhiệm của mỗi người dân, mỗi gia đình, các cấp chính quyền, các tổ chức và toàn xã hội.

Đại biểu dẫn chứng, ngay cả khi nhà sản xuất đã bảo đảm an toàn đối với sản phẩm, nhưng sau khi mua về, việc chế biến, bảo quản không đúng cách vẫn có thể dẫn đến mất an toàn thực phẩm trong gia đình. Do đó, ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân có vai trò hết sức quan trọng.

Chia sẻ từ chuyến học tập tại Nhật Bản năm 2015, đại biểu Lê Thị Hoài Chung cho biết, đại biểu ấn tượng với ý thức bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường của người dân nơi đây. Chẳng hạn, sau khi chế biến thịt sống, nếu chưa đến thời điểm thu gom rác, họ có thể bảo quản khay, bao bì đựng thịt trong tủ lạnh hoặc tủ đông, chờ đến giờ quy định mới mang đi bỏ, nhằm bảo đảm vệ sinh và hạn chế ảnh hưởng đến môi trường.

Qua dẫn chứng này, đại biểu nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của mỗi người dân, mỗi gia đình trong bảo quản, chế biến thực phẩm và giữ gìn vệ sinh môi trường, góp phần bảo đảm an toàn thực phẩm ngay từ sinh hoạt hằng ngày.

Diệp Anh; ảnh: Khánh Duy