Cần gần 500.000 tỷ đồng đầu tư hoàn chỉnh các tuyến cao tốc phân kỳ

Hơn 2.800km cao tốc đã và đang được đầu tư phân kỳ

Bộ Xây dựng cho biết, trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế và tham khảo kinh nghiệm thế giới, giai đoạn 2007 - 2023, Bộ Xây dựng và các địa phương đã nghiên cứu, báo cáo các cấp có thẩm quyền để đầu tư phân kỳ các tuyến cao tốc (quy mô 2 làn xe hoặc 4 làn xe hạn chế) trên nguyên tắc bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực.

Một đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đang được khai thác quy mô 2 làn xe.

Đến nay, có khoảng 2.801km đường cao tốc đã, đang được phân kỳ đầu tư theo phương thức đầu tư công (2.135km, chiếm 76% chiều dài) và phương thức đối tác công - tư (666km).

Trong đó, khoảng 2.107km đã đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật (548km đường 2 làn xe; 1.559km đường 4 làn xe hạn chế); đang thi công xây dựng 694km (105km đường 2 làn xe; 589km đường 4 làn xe hạn chế).

Các tuyến cao tốc chủ yếu đã GPMB theo quy mô quy hoạch 4 - 6 làn xe (khoảng 2.107km, chiếm 75% chiều dài).

Một số đoạn tuyến mới GPMB theo quy mô 2 làn xe (Hòa Lạc - Hòa Bình, Thái Nguyên - Chợ Mới, Tuyên Quang - Hà Giang, tổng chiều dài 165km) hoặc GPMB theo quy mô 4 làn hạn chế (Tuyên Quang - Phú Thọ, Đồng Đăng - Trà Lĩnh giai đoạn 1, tổng chiều dài 133km) hoặc GPMB theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh nhưng chưa theo quy mô 6 làn xe theo quy hoạch (Cam Lộ - La Sơn, La Sơn - Hòa Liên, Cần Thơ - Cà Mau, tổng chiều dài 396km).

Theo Bộ Xây dựng, bối cảnh đất nước hiện đã có sự thay đổi căn bản so với trước đây. Nhu cầu vận tải thời gian tới trên các đoạn tuyến cao tốc dự báo sẽ có xu hướng tiếp tục tăng.

Mặt khác, nguồn lực nhà nước đã có bước phát triển lớn so với thời gian trước, các nguồn lực lớn cho các dự án hạ tầng đã được bảo đảm, các cân đối lớn cho các công trình lớn được bảo đảm, việc huy động nguồn vốn đầu tư cho công trình giao thông thuận lợi hơn trước, vì vậy việc đầu tư mở rộng các tuyến cao tốc là cần thiết.

Tuyến cao tốc Bắc - Nam đoạn Cam Lâm - Vĩnh Hảo đang được khai thác quy mô 4 làn xe hạn chế.

Cần khoảng 500.000 tỷ đồng đầu tư mở rộng

Kết quả rà soát, tổng hợp của Bộ Xây dựng cho thấy, nhu cầu vốn đầu tư hoàn thiện toàn bộ các đoạn tuyến cao tốc 2 làn xe (653km) khoảng gần hơn 79.600 tỷ đồng. Nguồn vốn đã xác định khoảng gần 49.000 tỷ đồng; nhu cầu vốn ngân sách Trung ương cần bổ sung trong giai đoạn 2026 - 2030 khoảng hơn 30.600 tỷ đồng.

Cụ thể, có 5 tuyến/329km: Cam Lộ - La Sơn, La Sơn - Hòa Liên, Yên Bái - Lào Cai, Tuyên Quang - Hà Giang đoạn qua Hà Giang, Cửa khẩu Cốc Nam - Cửa khẩu Hữu Nghị) đang thi công mở rộng lên quy mô 4 làn xe. Tổng mức đầu tư mở rộng khoảng 17.669 tỷ đồng, cơ bản đã được bố trí đủ vốn.

Có một tuyến/26km là Hòa Lạc - Hòa Bình đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư theo phương thức PPP. UBND tỉnh Phú Thọ đang lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Tổng mức đầu tư mở rộng xấp xỉ 8.000 tỷ đồng.

Có 6 tuyến/298km đã được các địa phương nghiên cứu triển khai đầu tư lên 4 làn xe hoàn chỉnh, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương để mở rộng khoảng 30.667 tỷ đồng.

Trong đó, UBND tỉnh Thái Nguyên đang nghiên cứu mở rộng tuyến Thái Nguyên - Chợ Mới theo phương thức PPP (kết hợp mở rộng tuyến Hà Nội - Thái Nguyên), dự kiến không cần ngân sách nhà nước hỗ trợ.

UBND tỉnh Cao Bằng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc mở rộng tuyến Đồng Đăng - Trà Lĩnh với quy mô 4 làn xe hạn chế. Trường hợp tiếp tục mở rộng lên 4 làn xe hoàn chỉnh, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương khoảng 9.320 tỷ đồng.

UBND các tỉnh Tuyên Quang, Phú Thọ, Sơn La đề xuất mở rộng tuyến Tuyên Quang - Hà Giang, Hòa Bình - Mộc Châu, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương khoảng hơn 18.000 tỷ đồng.

UBND TP Hải Phòng nghiên cứu mở rộng tuyến cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương khoảng 3.000 tỷ đồng.

Đối với các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế (2.148km), tổng nhu cầu vốn cần huy động để mở rộng theo quy mô quy hoạch (4 - 8 làn xe) khoảng 417.460 tỷ đồng, phân chia thành 3 nhóm dự án chính.

Nhóm thứ nhất là các đoạn tuyến đang thi công mở rộng (66km) gồm: Tuyến Cao Bồ - Mai Sơn theo hình thức đầu tư công, dự kiến hoàn thành trong năm 2026, cơ bản đã bố trí đủ vốn; tuyến Trung Lương - Mỹ Thuận theo phương thức PPP, dự kiến hoàn thành năm 2028, toàn bộ vốn do nhà đầu tư huy động.

Nhóm thứ hai là các tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông (1.222km), gồm: Đoạn Lạng Sơn - Hà Nội hiện còn 2 đoạn chưa đáp ứng yêu cầu quy chuẩn đường cao tốc.

Trong đó, đoạn cửa khẩu Hữu Nghị - Chi Lăng đã thông xe kỹ thuật, quy mô 4 làn xe hạn chế, UBND tỉnh Lạng Sơn đang nghiên cứu mở rộng lên quy mô cao tốc hoàn chỉnh.

Đoạn Hà Nội - Bắc Giang đã đủ quy mô 4 làn xe cao tốc, hiện đang có nhà đầu tư quan tâm, đầu tư mở rộng. Vì vậy, việc đầu tư mở rộng các đoạn tuyến này được xem xét thành các dự án riêng.

Đoạn Hà Nội - TP.HCM đã được Bộ Xây dựng báo cáo lãnh đạo Chính phủ các phương án đầu tư mở rộng.

Trường hợp mở rộng các đoạn tuyến hướng tâm vào Thủ đô Hà Nội, TP.HCM có nhu cầu vận tải lớn với tổng chiều dài 534km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 63.500 tỷ đồng. Nhu cầu vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến khoảng 30.526 tỷ đồng.

Trường hợp mở rộng toàn tuyến tổng chiều dài khoảng 1.144km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 154.335 tỷ đồng. Nhu cầu vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến khoảng 103.193 tỷ đồng.

Việc đầu tư mở rộng sẽ được xem xét, tính toán trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi.

Một đoạn tuyến cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận.

Trên đoạn TP.HCM - Cà Mau, hiện, đoạn Trung Lương - Mỹ Thuận đang được đầu tư mở rộng theo phương thức PPP.

Đoạn Mỹ Thuận - Cần Thơ đang có nhà đầu tư quan tâm.

Đoạn Cần Thơ - Cà Mau hiện có nhu cầu vận tải chưa cao, điều kiện thi công khó khăn, nhu cầu vật liệu tại khu vực này hiện nay đang thiếu hụt, có khả năng sẽ ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện. Việc đầu tư mở rộng các đoạn tuyến này được xem xét thành các dự án riêng.

Nhóm thứ ba là các đoạn tuyến khác (860km) gồm 547km đầu tư công (Tuyên Quang - Phú Thọ, Cao Lãnh - Lộ Tẻ - Rạch Sỏi, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Mỹ An - Cao Lãnh - An Hữu, Vành đai 3 TP.HCM, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng), sơ bộ tổng mức đầu tư mở rộng khoảng hơn 143.600 tỷ đồng.

Tương tự tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, các đoạn tuyến này sẽ đề xuất phương án đầu tư trên cơ sở kết quả thu phí, đánh giá lưu lượng giao thông trên các đoạn tuyến để báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư xem xét, quyết định.

Với 313km các đoạn tuyến đầu tư theo phương thức PPP, gồm: Vành đai 4 TP Hà Nội, Dầu Giây - Tân Phú - Bảo Lộc - Liên Khương, sơ bộ tổng mức đầu tư mở rộng khoảng hơn 58.000 tỷ đồng.

Theo số liệu tổng hợp, một số địa phương đề xuất mở rộng bằng vốn đầu tư công, một số nhà đầu tư hiện hữu đề xuất tiếp tục triển khai dự án với mức vốn nhà nước hỗ trợ đến 70% sơ bộ tổng mức đầu tư phần mở rộng.

Một số đoạn tuyến có chi phí đầu tư mở rộng nhỏ so với tổng mức đầu tư được duyệt (Tân Phú - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Liên Khương) và đang trong quá trình thực hiện nên có thể xem xét phương án đầu tư mở rộng ngay.

Việc đầu tư mở rộng các tuyến cao tốc theo quy mô hoàn chỉnh được đánh giá là cần thiết, góp phần tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới.

Ưu tiên mở rộng ngay các đoạn tuyến đang triển khai, chi phí thấp

Nâng cao hiệu quả khai thác các tuyến đường bộ cao tốc, tăng cường an toàn giao thông, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của các vùng, miền trong thời gian tới, Bộ Xây dựng kiến nghị lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Thái Nguyên đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư nâng cấp, mở rộng tuyến cao tốc Thái Nguyên - Chợ Mới, sớm khởi công, hoàn thành dự án bảo đảm khai thác đồng bộ toàn tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Cao Bằng.

UBND tỉnh Phú Thọ đẩy nhanh phê duyệt dự án đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình, bố trí vốn ngân sách địa phương, bảo đảm khai thác đồng bộ toàn tuyến cao tốc Hà Nội - Phú Thọ - Sơn La - Điện Biên.

UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí vốn để thực hiện mở rộng tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tiếp tục rà soát phương án đầu tư mở rộng tuyến cao tốc bảo đảm quy chuẩn đường cao tốc.

UBND tỉnh Tuyên Quang, Sơn La, Phú Thọ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, bổ sung vốn ngân sách Trung ương đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang, Hòa Bình - Mộc Châu lên quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh.

UBND TP Hải Phòng đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án mở rộng tuyến đường bộ ven biển (đi trùng với cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng) bảo đảm hoàn thành, khai thác đồng bộ toàn tuyến cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng.

Đối với các tuyến cao tốc quy mô 4 làn xe hạn chế đầu tư theo phương thức PPP, Bộ Xây dựng kiến nghị lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo các bộ chuyên ngành, UBND các tỉnh/thành phố: Hà Nội, Lạng Sơn, Lâm Đồng nghiên cứu chi tiết phương án đầu tư, xác định tổng mức đầu tư, phương án tài chính, cơ cấu nguồn vốn để mở rộng các tuyến cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị - Chi Lăng, Dầu Giây - Tân Phú - Bảo Lộc - Liên Khương, Vành đai 4 TP Hà Nội theo quy chuẩn đường cao tốc, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Đối với các đoạn có chi phí mở rộng nhỏ so với tổng mức đầu tư đã được duyệt đang trong quá trình thực hiện, cơ quan có thẩm quyền rà soát, xem xét ưu tiên mở rộng ngay, phối hợp kịp thời với Bộ Tài chính để xem xét, đề xuất bố trí vốn ngân sách Trung ương (nếu cần thiết).

Đối với các đoạn tuyến đầu tư công, Bộ Xây dựng, các địa phương rà soát, đầu tư bổ sung đầy đủ, đồng bộ các công trình hạ tầng kỹ thuật trên tuyến cao tốc theo quy chuẩn; Đẩy nhanh hoàn thiện các thủ tục để đáp ứng đủ điều kiện thu phí theo quy định.

Trên cơ sở kết quả thu phí, các bên liên quan đánh giá lưu lượng giao thông trên các tuyến đường để nghiên cứu, đề xuất phương án đầu tư, kế hoạch, lộ trình thực hiện đầu tư hoàn chỉnh các tuyến cao tốc theo quy chuẩn.

Nam Khánh