Cần cơ chế định danh và xác thực điện tử thống nhất

Thống kê của Bộ Công thương thể hiện, trong 8 tháng của năm 2025, Việt Nam ghi nhận hơn 1.500 vụ lừa đảo trực tuyến, với thiệt hại ước tính 1.660 tỷ đồng, trong khi đó, nhiều ngân hàng, tổ chức tài chính, nhà cung cấp dịch vụ trực tuyến và hãng hàng chưa phối hợp với Bộ Công thương để triển khai các dịch vụ định danh và xác thực điện tử. Về định danh hàng hóa, trên thị trường xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm giả mạo xuất xứ, tem truy xuất giả, mã QR trùng lặp hoặc không liên kết dữ liệu thực và thiếu cơ chế xác thực định danh hàng hóa trong cả chuỗi cung ứng dẫn đến mỗi năm lực lượng chức năng phát hiện xử lý hàng chục nghìn vụ vi phạm.

Cơ chế định danh và xác thực điện tử thống nhất sẽ giúp bảo vệ lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. . ẢNH MINH HỌA.

Trong văn bản vừa được Bộ Công an gửi tới Chính phủ cho thấy, danh tính điện tử của cá nhân, tổ chức hiện nay không còn đơn thuần là một mã số, mà là sự mã hóa của quyền và nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức trong không gian số. Mọi giao dịch điện tử, từ dịch vụ công, thương mại điện tử đến các hoạt động tài chính - ngân hàng đều dựa trên nền tảng xác thực danh tính đáng tin cậy. Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao, gian lận trực tuyến và hành vi giả mạo danh tính ngày càng gia tăng, việc thiêt lập một cơ chế định danh và xác thực điện tử thống nhất, tin cậy là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Giải pháp được Bộ Công an hướng tới là thiết lập cơ chế cấp mã định danh và xác thực điện từ thống nhất, duy nhất cho chủ thể, đối tượng, không gian, dữ liệu và quá trình giao dịch trong quản lý nhà nước, kinh tế - xã hội số. Từ đó, quy định phạm vi, đối tượng định danh và xác thực điện tử điện tử theo hướng đồng bộ, thống nhất, bảo đảm mỗi đối tượng được cấp một mã định danh duy nhất để xác định danh tính điện tử, xác thực điện tử trong quản lý nhà nước và hoạt động kinh tế - xã hội.

Việc cấp mã định danh và xác thực điện tử không chỉ bao gồm cá nhân, cơ quan, tổ chức mà còn mở rộng đối với các đối tượng có liên quan như địa điểm, vị trí, không gian, đối tượng tồn tại dưới dạng vật chất, phi vật chất, các hoạt động, sự kiện, giao dịch, hành vi. Giải pháp này hướng tới việc bảo đảm mỗi đối tượng được cấp một mã định danh duy nhất, bao gồm: Định danh và xác thực điện tử đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân; Định danh và xác thực điện tử đối với đối tượng tồn tại dưới dạng vật chất; Định danh và xác thực điện tử các đối tượng tồn tại dưới dạng phi vật chất; Định danh và xác thực điện tử đối với địa điểm, không gian; Định danh và xác thực điện tử đối với các hoạt động, sự kiện, giao dịch, hành vi.

Theo Bộ Công an, mục tiêu của chính sách, thiết lập khuôn khổ định danh và xác thực điện tử hoàn thiện và toàn diện, bao quát đầy đủ các yểu tố trong hoạt động quản lý nhà nước và hoạt động kinh tế - xã hội. Tạo nền tảng pháp lý đồng bộ, thống nhất, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đồng thời bảo đảm thực thi các quyền về tài sản, quyền tự do kinh doanh và các quyền dân sự trong môi trường số. Tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế số, nâng cao tính minh bạch của giao dịch, tăng cường khả năng quản lý, truy vết, phòng, chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Góp phần đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, giảm chi phí tuân thủ và tiết kiệm nguồn lực xã hội. Ngoài ra, giải pháp cũng bảo đảm sự phân định ranh giới rõ ràng với phạm vi điều chỉnh của Luật Giao dịch điện tử, Luật Dữ liệu và Luật An ninh mạng.

Bộ Công an giải thích, đối với định hướng mở rộng định danh sang đối tượng phi vật chất và tài sản số, mọi sự mở rộng phạm vi đều được đặt dưới cơ sở bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân, áp dụng nguyên tắc giới hạn mục đích sử dụng, kiểm soát quyên lực trong khai thác hệ thống và đáp ứng các tiêu chuẩn an ninh, an toàn cùng cơ chê ứng phó sự cố ở mức cao nhất…

Sau khi nhận được tài liệu từ Bộ Công an, về phía Bộ Tư pháp cho biết, giải pháp trên phù hợp với Chỉ thị số 57-CT/TW ngày 31/12/2025 của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu; phù hợp với Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị. Nghị quyết xác định: “Phát triển các nền tảng số an toàn và tăng cường ứng dụng công nghệ số, hình thành công dân số. Phát triển một số mạng xã hội Việt Nam, xây dựng xã hội số an toàn, lành mạnh. Phát triển văn hóa số bảo đảm giữ gìn bản sắc dân tộc, xây dựng bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng, giảm thiểu tác động tiêu cực của công nghệ số đối với xă hội…”.

Khắc Hạnh