Campuchia tăng tốc 'giải phẫu' lừa đảo mạng: trong 16 ngày phá 14 ổ nhóm, bắt 162 nghi phạm

Trong 16 ngày, Campuchia đã bắt 162 nghi phạm thuộc 14 ổ nhóm lừa đảo qua mạng viễn thông. Ảnh: Singtao.

Cuộc trấn áp mạng lưới lừa đảo viễn thông tại Campuchia, vốn từng là “vùng xám” phức tạp nhất khu vực Đông Nam Á, đang bước sang giai đoạn tăng tốc. Sau khi trùm lừa đảo Trần Chí (Chen Zhi) và nhân vật quyền lực Hoàng Kế Mậu lần lượt bị bắt giữ và dẫn giải về Trung Quốc, chính quyền Phnom Penh đã kích hoạt chiến dịch truy quét quy mô lớn, hướng thẳng vào các “điểm nóng” tội phạm xuyên biên giới từng được cộng đồng quốc tế đánh dấu trong nhiều báo cáo an ninh mạng.

Theo thông tin từ Ban Thư ký Ủy ban chống lừa đảo mạng Campuchia, chỉ trong 16 ngày đầu của năm 2026, lực lượng thực thi pháp luật nước này đã triệt phá 14 ổ lừa đảo, bắt giữ 162 nghi phạm mang quốc tịch Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Nepal, Lào và một số khu vực khác. Cơ cấu quốc tịch cho thấy tính chất quốc tế hóa và phân mảnh của mô hình tội phạm, vốn không còn gói trong phạm vi “Trung Quốc + Khu vực Mekong” như giai đoạn 2019–2022 nữa.

Một ổ nhóm lừa đảo bị bắt tại thủ đô Phnom Penh. Ảnh: Singtao.

Thủ đô Phnom Penh trở thành tâm điểm

Ngày 16/1, chiến dịch lớn diễn ra tại thủ đô Phnom Penh với hai điểm truy quét đồng thời. Tại khách sạn Seven Haven (quận Makara), cảnh sát bắt giữ 39 người, gồm 26 người mang quốc tịch Pakistan, 11 Ấn Độ và 2 Bangladesh. Tại khách sạn C8 (quận Sensok): bắt 36 người, gồm 25 người Ấn Độ (4 nữ) và 11 người Bangladesh.

Đây là tín hiệu đáng chú ý cho thấy Pakistan và Ấn Độ nổi lên trong cơ cấu nhân lực tội phạm mạng tại Campuchia, khác biệt so với mô hình “nhóm làm việc người Trung Quốc + hạ tầng Campuchia” từng chi phối trước đại dịch COVID-19.

Trong tuần từ 11–16/1, có thêm 4 điểm tại thủ đô Phnom Penh và tỉnh Battambang bị triệt phá, với 123 nghi phạm bị bắt, trong đó 46 công dân Trung Quốc, 27 Pakistan, 36 Ấn Độ và nhiều quốc tịch khác.

Cộng dồn từ ngày 1–16/1, lực lượng thực thi pháp luật Campuchia đã bắt giữ 162 người, trong đó bao gồm công dân các nước Trung Quốc (50), Hàn Quốc (32), Ấn Độ (36), Pakistan (27), Bangladesh (13), Nepal (3), Lào (1).

Ông chủ Royal Park Sihanoukville Hoàng Kế Mậu bị bắt. Ảnh: Singtao.

Con số này khiến giới phân tích tin rằng chiến dịch không còn ở dạng “trấn an quốc tế”, mà là đợt tái cấu trúc thực chất, nhằm thanh lọc vùng xám kinh tế từng gây ảnh hưởng nặng nề đến hình ảnh quốc gia Campuchia trên quốc tế.

Kết thúc một chu kỳ “mô hình GDP xám”

Trong giai đoạn từ 2017–2023, thành phố cảng Sihanoukville từng được mô tả như “Silicon Valley của tội phạm mạng” trong các báo cáo của Interpol không phải vì năng lực công nghệ, mà vì hệ thống vận hành hoàn chỉnh với kịch bản lừa đảo – trung tâm vận hành – giam giữ quản lý – đường dây chuyển tiền – bộ phận rửa tiền – logistics – bảo kê pháp lý.

Cấu trúc này từng đóng góp đến 5–7% GDP địa phương, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động và chảy vào bất động sản, casino, hạ tầng du lịch. Nhiều học giả quốc tế gọi đây là mô hình “GDP xám”, tức phụ thuộc nguồn thu phi chính thức để bù đắp thiếu hụt của kinh tế chính quy.

Theo phân tích của các chuyên gia, việc Campuchia dường như đã quay đầu có ba nhân tố then chốt:

Thứ nhất, áp lực pháp lý và ngoại giao từ Trung Quốc. Theo Đại sứ quán Trung Quốc tại Campuchia, trong những ngày gần đây Đại sứ Trung Quốc tại Campuchia Uông Văn Bân đã lần lượt gặp Quốc vụ khanh kiêm Tổng thư ký Ủy ban Quốc gia Phòng chống Lừa đảo viễn thông – mạng Sar Kheng; Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Nội vụ Campuchia Sok Chenda Sophea và Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Prak Sokhonn, bày tỏ đặc biệt quan ngại về các vụ công dân Trung Quốc mất liên lạc và mất tích tại Campuchia gần đây.

Ông Uông Văn Bân thúc giục phía Campuchia mạnh tay trấn áp hành vi giam giữ trái phép, bạo lực gây thương tích đối với công dân Trung Quốc và hoạt động lừa đảo trực tuyến, cũng như nâng cao hiệu quả cứu hộ và giải cứu.

Đại sứ Trung Quốc tại Campuchia Uông Văn Bân gặp Quốc vụ khanh kiêm Tổng thư ký Ủy ban Quốc gia Phòng chống Lừa đảo viễn thông – mạng Sar Kheng về các vụ công dân Trung Quốc mất liên lạc và mất tích tại Campuchia. Ảnh: Cambodia-China Times.

Từ 2023–2025, Trung Quốc đã đẩy mạnh chiến dịch truy quét “lừa đảo viễn thông xuyên biên giới”, coi đây là uy hiếp an ninh quốc gia + xã hội + tài chính gia đình Trung Quốc. Nhiều trùm lừa đảo mạng viễn thông ở nước ngoài đã bị bắt đưa về quy án tại Hàng Châu, Phúc Châu, Ninh Ba.

Thứ hai, áp lực danh tiếng quốc tế. Các báo cáo của UNODC (United Nations Office on Drugs and Crime, tức Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm), FATF (Financial Action Task Force - Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính), Interpol và EUROPOL đều nhắc đến Campuchia cùng Myanmar, Lào và Philippines trong danh sách các vùng xám tội phạm công nghệ.

Thứ ba, lo ngại rủi ro FATF và FDI. Nguy cơ bị đưa vào danh sách giám sát rửa tiền của FATF đe dọa dòng vốn FDI, đặc biệt vốn của Trung Quốc và Hàn Quốc. Campuchia dường như nhận thức rõ: giữ “GDP xám” đồng nghĩa với đánh đổi tương lai tài chính – đầu tư – ngân hàng.

Điểm quan trọng cần lưu ý: mô hình lừa đảo mạng viễn thông ở Campuchia không phải lừa đảo nhỏ lẻ, mà là ngành công nghiệp xuyên biên giới, với các đơn vị chức năng gồm: Bộ phận vận hành kịch bản, nhân sự đa ngôn ngữ, OSINT (thu thập – xác minh – phân tích thông tin từ các nguồn hợp pháp, công khai trên Internet hoặc ngoài mạng) truy vết mục tiêu, bộ phận tài chính tiền ảo, rửa tiền, hạ tầng lưu trú + bảo vệ, tuyển dụng xuyên quốc gia và công nghệ AI hỗ trợ Call Center.

Một nhóm trong số 162 nghi phạm bị bắt. Ảnh: Singtao.

Trong báo cáo năm 2025 của Interpol, số lượng vụ lừa đảo “romance scam + pig-butchering” tăng 78% so với năm 2022 và lan sang Trung Đông, châu Âu và Nam Á.

Điều này lý giải tại sao đội ngũ nghi phạm tại Campuchia giờ đây mang đa quốc tịch, không còn là “người Trung Quốc chiếm đa số tuyệt đối” như thế hệ đầu tiên nữa.

Campuchia đang tái định vị chiến lược: từ “điểm xám” sang trung tâm tài chính hợp pháp. Việc Campuchia chuyển đổi được cho là có ba động cơ: Chuẩn bị nâng cấp hợp tác với Trung Quốc về “quản trị dữ liệu và an ninh mạng”; mở đường cho vốn Hàn – Nhật – EU trong logistics và năng lượng; ứng phó nguy cơ FATF và đánh giá AML (chống rửa tiền) quốc tế.

Giới quan sát nhận định: Campuchia đang muốn cắt đứt hộp Pandora của thời kỳ Sihanoukville, để bước vào mô hình “kỹ nghệ hợp pháp hóa và tài chính hóa”.

Diễn biến tại Campuchia cho thấy cuộc chiến chống lừa đảo viễn thông đã rời khỏi mô hình cảnh sát – tội phạm truyền thống, để bước sang giai đoạn an ninh mạng + ngoại giao + tài chính quốc tế + pháp trị xuyên biên giới.

Trong 16 ngày bắt 162 nghi phạm, không chỉ có ý nghĩa trấn áp, mà còn là tín hiệu chính sách cho thấy Campuchia muốn rời khỏi vị thế bị gắn nhãn tội phạm, xây dựng một hình ảnh mới trên quốc tế.

Theo Singtao, HK01

Thu Thủy