Camera AI phạt nguội lấn chiếm vỉa hè, đổ rác trộm

Bài học từ một quán cà phê phố cổ

Ngày 24/2, tại quán cà phê Jian số 35 phố Hàng Lược (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội), đại diện Công an phường bất ngờ xuất hiện và thông báo cơ sở đã bị phát hiện vi phạm sử dụng trái phép vỉa hè để kinh doanh. Kèm theo thông báo là hình ảnh được trích xuất từ hệ thống camera AI do công an thành phố gửi về - bằng chứng rõ ràng, khách quan về hành vi vi phạm.

Hình ảnh vi phạm trật tự đô thị được ghi nhận qua hệ thống camera AI.

Ông Lê Lân, chủ quán chia sẻ, gia đình ông mới tiếp quản hoạt động kinh doanh tại đây. Quán đã tồn tại hàng chục năm, chủ yếu phục vụ khách quen, nhiều người có thói quen ngồi cà phê vỉa hè theo nhóm 4-5 người, ngồi lâu hàng giờ và thường chọn vị trí quen thuộc.

Dù lực lượng chức năng thường xuyên nhắc nhở không lấn chiếm vỉa hè và cơ sở đã nghiêm túc thực hiện, song dịp Tết vừa qua, khi tuyến phố diễn ra chợ hoa xuân, nhiều khách tự ý kéo ghế ra ngồi ngắm cảnh, chụp ảnh nên phát sinh vi phạm.

"Tôi đã nghiêm chỉnh chấp hành việc nộp phạt. Số tiền 2,5 triệu đồng tuy không lớn, nhưng với tờ hóa đơn nộp phạt này, tôi có cơ sở để trao đổi với khách hàng, để khách thông cảm và hợp tác", ông Lân chia sẻ.

Trong hai ngày 24 và 25/2, riêng địa bàn phường Hoàn Kiếm đã ghi nhận 32 trường hợp vi phạm trật tự đô thị qua hình ảnh "phạt nguội". Trước đó, trong ba ngày 15, 16, 17/2 (tức 28, 29 và mùng 1 tết Âm lịch), toàn phường có 37 trường hợp vi phạm và được ghi nhận là một trong những địa bàn có số lượng vi phạm nhiều.

"Mắt thần" hỗ trợ lực lượng cơ sở

Thực tế cho thấy, dù TP Hà Nội đã triển khai Kế hoạch số 332/KH-UBND ngày 10/12/2025 về tăng cường bảo đảm trật tự, mỹ quan đô thị, song nhiều hành vi như lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, buôn bán; đặt biển quảng cáo, bục bệ sai quy định; tổ chức trông giữ phương tiện trái phép; tập kết vật liệu xây dựng gây mất mỹ quan… vẫn tái diễn, nhất là khi vắng bóng lực lượng chức năng.

Từ thực tế đó, Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội đã tham mưu Ban Giám đốc Công an thành phố ban hành Công văn số 54 ngày 13/1/2026, hướng dẫn xử lý vi phạm hành chính "phạt nguội" về trật tự đô thị và vệ sinh môi trường. Công an Hà Nội tổ chức thí điểm 2 Trung tâm giám sát camera tại phường Ô Chợ Dừa và Tây Hồ.

Trung tá Nguyễn Thành Lâm, Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an TP Hà Nội cho biết, chỉ trong thời gian rất ngắn, hình ảnh vi phạm do camera AI ghi nhận tại Trung tâm thông tin chỉ huy được truyền đến công an cấp xã, phường để tổ chức kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền.

Thông qua camera AI, các hành vi lấn chiếm lòng đường, vỉa hè; bày bán hàng hóa trái quy định; dừng, đỗ, để xe trên đường, vỉa hè; vứt rác, đổ nước thải sai quy định, vệ sinh cá nhân không đúng nơi quy định… đều được ghi nhận.

Theo trung tá Nguyễn Thành Lâm, việc giám sát liên tục, không phụ thuộc thời gian, thời tiết của hệ thống camera giúp chuyển biến hành vi từ "chấp hành đối phó" sang "chấp hành tự giác", là yếu tố cốt lõi trong xây dựng nếp sống văn minh đô thị.

Trao đổi với Báo Xây dựng, trung tá Đậu Khánh Hoàn, Phó trưởng Công an phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết, hiện dữ liệu hình ảnh được tổng hợp ở cấp thành phố, rồi chuyển về phường để xử lý.

"Lực lượng công an phường không thể duy trì tuần tra 24/24h, trong khi yêu cầu xử lý rất lớn. Camera AI giúp tăng cường giám sát liên tục, kịp thời phát hiện vi phạm khi lực lượng mỏng hoặc không có mặt tại hiện trường", trung tá Hoàn nhấn mạnh.

Không chỉ tại các quận nội thành, việc ứng dụng camera AI cũng đang được triển khai thí điểm tại nhiều địa bàn ngoại thành. Tại xã Đại Thanh, gần 200 "mắt thần" đã được đưa vào vận hành thử nghiệm dưới sự điều hành từ Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) đặt tại trụ sở UBND xã.

Chủ tịch UBND xã Đại Thanh Nguyễn Văn Hưng cho biết, hiện địa phương đang trong giai đoạn vận hành thử, chưa áp dụng xử phạt ngay. Dự kiến từ tháng tới, khi hệ thống vận hành ổn định, việc phạt nguội mới được triển khai chính thức.

Chuyển biến tích cực

Trong hai ngày 14 và 15/1 - thời điểm bắt đầu triển khai xử lý phạt nguội - Công an Hà Nội đã xử lý 48 trường hợp, tổng số tiền phạt hơn 58 triệu đồng; trong đó, thông qua camera AI phát hiện 5 trường hợp vi phạm với tổng số tiền 12,5 triệu đồng.

Sau một tuần triển khai, diện mạo đô thị tại một số tuyến phố đã có chuyển biến rõ rệt. Riêng ngày 25/1, cơ quan chức năng phát hiện 332 trường hợp đủ căn cứ xác định vi phạm về trật tự đô thị, trật tự công cộng và vệ sinh môi trường. Trong đó, 51 trường hợp được phát hiện qua hệ thống camera giám sát.

Hai ngày 18 và 19/2 tiếp tục ghi nhận 115 trường hợp vi phạm. Cao điểm ngày 20/2 (mùng 4 Tết), toàn thành phố ghi nhận 130 trường hợp vi phạm qua hình thức phạt nguội, trong đó 21 trường hợp qua camera AI và 109 trường hợp từ phản ánh của người dân tại 16 xã, phường.

Theo thống kê, các địa bàn ghi nhận nhiều vi phạm gồm phường Yên Hòa (26 trường hợp), phường Cầu Giấy (22 trường hợp), xã Kiều Phú (20 trường hợp).

Mới nhất, sáng 1/3, Công an thành phố thông báo đã ghi nhận tổng cộng 306 trường hợp vi phạm trật tự đô thị qua hình thức phạt nguội bằng hình ảnh. Trong đó, 32 trường hợp phát hiện qua hệ thống camera AI và 274 trường hợp do cá nhân, tổ chức phản ánh tại 39 xã, phường.

Mai Thu