Cấm AI 'làm hộ' học sinh trong cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật quốc gia

Ảnh minh họa

Một điểm đáng chú ý là danh mục lĩnh vực dự thi được chuẩn hóa còn 16 lĩnh vực. Tên gọi một số lĩnh vực được điều chỉnh để thống nhất với danh mục nhóm ngành đào tạo tại Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, tạo sự liên thông giữa kết quả Cuộc thi với chính sách học bổng và tuyển sinh đại học.

Dự thảo cũng xây dựng lại tiêu chí đánh giá theo hướng chi tiết hóa thành 20 tiêu chí, chia thành 5 nhóm tương ứng với cấu trúc đánh giá của Hội thi khoa học và kỹ thuật quốc tế (Regeneron ISEF). Tổng điểm 100, gồm: câu hỏi/vấn đề nghiên cứu 10 điểm; thiết kế và phương pháp nghiên cứu 15 điểm; thực hiện 20 điểm; tính sáng tạo và tác động tiềm năng 20 điểm; trình bày 35 điểm.

Người hướng dẫn, nhà trường bị liên đới trách nhiệm

Dự thảo dành nhiều nội dung cho yêu cầu về tính nguyên gốc, trung thực và trách nhiệm trong nghiên cứu. Dự án phải bảo đảm không gian lận, giả mạo, sao chép trái phép hoặc chiếm đoạt kết quả của người khác; kết quả phải phản ánh đúng mức độ đóng góp của từng thành viên.

Đáng chú ý, dự án được phân thành 3 mức độ an toàn: mức cấm tuyệt đối, mức phê duyệt rủi ro và mức an toàn. Học sinh đồng thời phải lập nhật ký nghiên cứu liên tục, bằng bản viết hoặc điện tử, ghi rõ thời gian, công việc, phương pháp và vai trò của từng thành viên; nhật ký có xác nhận định kỳ của giáo viên hướng dẫn.

Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được quy định cụ thể. Học sinh có thể sử dụng AI để tra cứu hoặc mô phỏng nhưng phải kê khai mục đích, phạm vi sử dụng. Dự thảo nghiêm cấm sử dụng AI để giả mạo quá trình nghiên cứu, tạo dữ liệu sai lệch hoặc thay thế hoạt động phân tích, sáng tạo của học sinh.

Bên cạnh đó, trách nhiệm của giáo viên hướng dẫn và cơ sở giáo dục được tăng cường. Người hướng dẫn không được làm thay các nội dung cốt lõi và phải chịu trách nhiệm liên đới nếu để xảy ra vi phạm. Nhà trường thiếu giám sát dẫn đến sai phạm sẽ bị xem xét trách nhiệm người đứng đầu.

Dự thảo cũng quy định công khai danh sách dự án, báo cáo tóm tắt và poster; thiết lập cơ chế tiếp nhận, xác minh phản ánh về tính nguyên gốc trong thời hạn 7 ngày làm việc.

Đối với vi phạm, học sinh làm giả hồ sơ, nhật ký hoặc dữ liệu gốc có thể bị hủy kết quả và cấm dự thi từ 1-2 năm. Người hướng dẫn có thể bị cấm hướng dẫn từ 1-2 chu kỳ thi tiếp theo và bị xử lý theo quy định pháp luật. Giải thưởng của dự án vi phạm liêm chính khoa học cũng sẽ bị thu hồi và công bố công khai.

B.N - Ảnh: Bộ GD-ĐT