Cài đặt Windows, Office 'lậu': Án phạt có thể cao nhất tới 1 tỷ đồng mà nhiều người không biết

Hơn 1.400 vụ vi phạm sở hữu trí tuệ đã bị phát hiện

Việc cài đặt Windows hoặc Microsoft Office không có bản quyền từng diễn ra khá phổ biến tại nhiều cửa hàng sửa chữa, kinh doanh máy tính. Không ít người coi đây là dịch vụ thông thường nhằm hỗ trợ khách hàng tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, cơ quan chức năng đang tăng cường xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có việc thương mại hóa phần mềm bẻ khóa (crack).

Đáng chú ý, Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án đầu tiên trên cả nước liên quan đến hành vi sử dụng Windows và Microsoft Office không bản quyền để kinh doanh. Đây được xem là động thái cho thấy việc quản lý, xử lý các hành vi vi phạm bản quyền phần mềm đang ngày càng được siết chặt.

Theo số liệu thống kê đến cuối tháng 5/2026, các cơ quan chức năng trên cả nước đã phát hiện và xử lý hơn 1.400 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trong đó, gần 1.200 vụ bị xử phạt hành chính và hàng chục vụ việc bị khởi tố hình sự. Tổng số tiền xử phạt lên tới gần 13 tỷ đồng, còn giá trị hàng hóa vi phạm được xác định khoảng 36 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy các hành vi liên quan đến xâm phạm quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ đang được cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Cài đặt Windows hoặc Microsoft Office không có bản quyền là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Án phạt như nào khi vi phạm?

Theo quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự về "Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan", hành vi tự ý sao chép, cài đặt phần mềm Windows hoặc Office không có bản quyền nhằm mục đích kinh doanh, thu lợi bất chính có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng các điều kiện theo luật định.

Tùy tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, người thực hiện hành vi có thể phải đối mặt với các khung hình phạt khác nhau.

Đối với các trường hợp nghiêm trọng thuộc khung tăng nặng, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm theo quy định của pháp luật.

Ngoài hình phạt chính, cá nhân phạm tội còn có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung như phạt tiền từ 20 đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong thời hạn từ 1 đến 5 năm.

Không phải mọi trường hợp cài đặt phần mềm lậu đều bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, nếu hành vi vi phạm chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm vẫn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định.

Theo Điều 16 Nghị định 341/2025/NĐ-CP, mức xử phạt đối với cá nhân có thể dao động từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, tùy theo số lợi bất hợp pháp thu được hoặc giá trị hàng hóa vi phạm.

Cụ thể, mức phạt tăng dần theo quy mô vi phạm. Trường hợp có số lợi bất hợp pháp hoặc giá trị vi phạm lớn hơn sẽ phải chịu mức phạt cao hơn theo khung quy định.

Đối với tổ chức, doanh nghiệp hoặc các đơn vị kinh doanh máy tính, mức phạt sẽ tăng gấp đôi so với mức áp dụng cho cá nhân thực hiện cùng hành vi vi phạm.

Ngoài việc bị xử phạt bằng tiền, cá nhân và tổ chức vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Cụ thể, các bản sao phần mềm không có bản quyền phải được gỡ bỏ, xóa khỏi môi trường mạng viễn thông và Internet. Đồng thời, toàn bộ khoản lợi nhuận thu được từ hoạt động cài đặt phần mềm lậu cũng có thể bị tịch thu và buộc hoàn trả cho chủ thể sở hữu quyền tác giả hợp pháp.

Người dùng cần lưu ý gì?

Các quy định nêu trên chủ yếu hướng đến hành vi sao chép, cài đặt Windows, Microsoft Office không bản quyền để kinh doanh, cung cấp dịch vụ hoặc thu lợi bất chính. Vì vậy, các cửa hàng máy tính, đơn vị sửa chữa thiết bị công nghệ và những người cung cấp dịch vụ cài đặt phần mềm cần đặc biệt lưu ý.

Trong bối cảnh cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ, việc sử dụng phần mềm có bản quyền không chỉ giúp bảo đảm tuân thủ pháp luật mà còn hạn chế các rủi ro về bảo mật, mất dữ liệu và mã độc thường gặp ở các phiên bản phần mềm bẻ khóa.

Một thao tác tưởng như quen thuộc tại nhiều cửa hàng máy tính trong nhiều năm qua giờ đây có thể kéo theo những hậu quả pháp lý rất lớn nếu vượt quá giới hạn mà pháp luật cho phép.

Kỳ Anh