Cách mạng Tháng Tám - Sự thật và giá trị lịch sử không thể xuyên tạc

Mỗi mùa thu tháng Tám trở về, lịch sử dân tộc lại được đánh thức bằng những ký ức không thể phai mờ về một cuộc cách mạng “long trời, lở đất” của cả dân tộc vốn đã chịu đựng biết bao đau thương, mất mát để giành lấy quyền sống, quyền tự quyết và quyền làm chủ vận mệnh của mình. Dòng chảy lịch sử đã 81 năm kể từ mùa thu năm ấy nhưng ý nghĩa của Cách mạng Tháng Tám không hề phai mờ, thời gian càng lùi xa càng thấy rõ tầm vóc của một cuộc cách mạng đã làm thay đổi căn bản vận mệnh đất nước, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do.

Đội du kích Ba Tơ tiến về thị xã Quảng Ngãi, cùng nhân dân tiến hành giành chính quyền, tháng 8/1945. Ảnh tư liệu Bảo tàng lịch sử quốc gia.

Không thể bóp méo sự thật lịch sử

Thế nhưng, trái ngược với sự thật lịch sử ấy, trên không gian mạng thời gian qua tiếp tục xuất hiện những tiếng nói cố tình bóp méo, xuyên tạc, phủ nhận thành quả của Cách mạng Tháng Tám. Các đối tượng cho rằng cuộc cách mạng chỉ là “chết đuối với được cọc” do phát xít Nhật đầu hàng, tạo ra một “khoảng trống quyền lực”; có luận điệu lại quy kết, hướng lái sai lệch vai trò của Việt Minh. Bằng những luận điệu sai trái, các đối tượng tìm cách phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, hạ thấp sức mạnh của quần chúng nhân dân.

Xuyên tạc Cách mạng Tháng Tám, các luận điệu chống phá cho rằng, sở dĩ Việt Minh giành được chính quyền là do Nhật đầu hàng đồng minh, tạo ra một "khoảng trống quyền lực" (vô chính phủ) tình cờ, chứ không phải do sự chuẩn bị lực lượng và lãnh đạo lâu dài. Họ đánh tráo khái niệm rằng đây là phong trào tự phát của quần chúng, Đảng Cộng sản Đông Dương chỉ "nhảy ra cướp công" vào phút chót chứ “không thể hiện vai trò lãnh đạo”. Nguy hiểm hơn, họ xuyên tạc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 “là sai lầm lịch sử”, khởi đầu cho chế độ “đảng trị” đối với dân tộc Việt Nam…

Một số tổ chức phản động lưu vong ở nước ngoài như: Tổ chức khủng bố Việt Tân, tổ chức Liên minh Việt Nam tự do, Hội Anh em dân chủ, Triều đại Việt… không ngừng câu kết với các thế lực, phần tử phản động, cơ hội chính trị trong nước mưu toan xuyên tạc lịch sử chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ ta. Nhiều phần tử suy thoái về tư tưởng chính trị cũng câu kết với các trung tâm truyền thông hải ngoại “té nước theo mưa” đăng tải những bài viết, video clip cố tình bóp méo, xuyên tạc bản chất, ý nghĩa và giá trị lịch sử của Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9/1945 với mục đích hạ thấp vai trò, uy tín của Đảng, cản trở công cuộc đổi mới của Việt Nam. Họ triệt để lợi dụng những thành tựu khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), tạo dựng nhiều video clip, thông tin bịa đặt, xuyên tạc, sai sự thật.

Trái ngược với những luận điệu xuyên tạc, bóp méo sự thật lịch sử đó, từ khi ra đời năm 1930, Đảng ta đã từng bước xác lập đường lối cách mạng phù hợp với đặc điểm Việt Nam; xây dựng tổ chức, phát triển lực lượng, gây dựng cơ sở trong quần chúng, trải qua những cuộc đấu tranh khốc liệt, chịu nhiều tổn thất, nhất là trong những năm trực tiếp chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa, lực lượng cách mạng từng bước được xây dựng, rèn luyện, tập duyệt và thử thách qua thực tiễn đầy gian khổ (như phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh, phong trào cách mạng 1936-1939, 1939-1945). Chính quá trình ấy tạo nên một lực lượng chính trị có khả năng tổ chức và lãnh đạo quần chúng khi thời cơ xuất hiện. Nếu không có sự chuẩn bị đó, biến động quốc tế dù lớn đến đâu cũng không tự động tạo ra một cuộc tổng khởi nghĩa trên phạm vi cả nước.

Cách mạng Tháng Tám liệu chỉ đơn thuần là kết quả của sự suy yếu của phát xít Nhật như các luận điệu họ rêu rao? Đây là sự đánh tráo giữa điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan. Phát xít Nhật đầu hàng tạo ra thời cơ, nhưng thời cơ không tự tạo ra thắng lợi. Thời cơ chỉ là cơ hội để thực hiện mục tiêu, nhưng chớp thời cơ đó như thế nào lại phụ thuộc vào bản lĩnh, trí tuệ, năng lực tổ chức và quyết tâm hành động của Đảng và lực lượng cách mạng. Khi tình hình chuyển biến nhanh chóng, Đảng ta không bị động chờ đợi mà chủ động phát động cao trào, thúc đẩy nhân dân giành chính quyền.

Sự nhạy bén ấy thể hiện rõ nghệ thuật kết hợp giữa chuẩn bị lâu dài và hành động quyết đoán; giữa xây dựng lực lượng với chớp thời cơ; giữa sức mạnh chính trị của quần chúng với khả năng tổ chức trên thực tế. Chính quyền cách mạng được thiết lập không phải từ một hành động cưỡng đoạt quyền lực của một nhóm người mà từ sự vùng dậy của đông đảo nhân dân trong một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc nhằm chấm dứt chế độ thuộc địa và phát xít, xác lập một chính quyền mới của nhân dân.

Trung đội Việt Nam cứu quốc quân Hải Phòng, tháng 8/1945. Ảnh tư liệu Bảo tàng lịch sử quốc gia.

Giá trị, bài học bảo vệ thành quả cách mạng, xây dựng đất nước hôm nay

Sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sau Cách mạng Tháng Tám là bằng chứng thuyết phục về sự thay đổi căn bản địa vị chính trị của người dân Việt Nam. Từ thân phận người dân mất nước, nhân dân trở thành chủ thể của một quốc gia độc lập. Đây chính là giá trị mà những cách diễn giải cố tình phủ nhận lịch sử không thể xóa bỏ.

Cách mạng Tháng Tám thành công, sự ra đời của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa được cộng đồng quốc tế tôn trọng, thừa nhận, đúng như ông Atul Khare - Phó Tổng Thư ký từng nhấn mạnh rằng: “Tinh thần độc lập, tự do và mưu cầu cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và bản Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam có sự tương đồng sâu sắc với sứ mệnh hòa bình và quyền con người của Liên hợp quốc”.

Nhà sử học người Na Uy Tonnesson khẳng định: “Cuộc cách mạng ở Việt Nam năm 1945 là một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, đó còn là một cuộc cách mạng chính trị chống lại nền quân chủ thối nát và là một cuộc cách mạng xã hội chống lại chủ đất và những người thu thuế”.

Tầm vóc, ý nghĩa thắng lợi, bài học kinh nghiệm của Cách mạng Tháng Tám còn nguyên giá trị, có sức sống lâu dài, nhất là đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Đó là những bài học về kiên định mục tiêu và lựa chọn đúng con đường cách mạng; bài học về phát huy sức mạnh nhân dân; sự chủ động chuẩn bị, không bị động trước thời cơ và thách thức; về nắm bắt và xử lý đúng thời cơ; về bảo vệ thành quả ngay từ khi nhà nước cách mạng vô sản thành lập… Chính vì lẽ đó, Quy định 19-QĐ/TW ngày 8/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng, Đảng ta chỉ rõ: Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; kiên định; kiên định lý luận về đường lối đổi mới của Đảng. Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của công cuộc đổi mới. Quán triệt sâu sắc và thực hành triệt để quan điểm “Dân là gốc”.

Đại hội XIV của Đảng xác định, đất nước bước vào kỷ nguyên mới với những thời cơ, thuận lợi lớn, đồng thời cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, có mặt gay gắt, nặng nề hơn so với trước ; nhất là biến động nhanh chóng, phức tạp, bất ổn, bất định, khó dự báo; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến đổi công nghệ, chuyển đổi số, yêu cầu phát triển xanh, biến đổi khí hậu, sức ép nâng cao năng suất và chất lượng nguồn nhân lực…đặt ra những thách thức mới đối với quá trình phát triển. Trong bối cảnh đó, thực hiện mục tiêu hai lần 100 năm (100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước) để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới, cần nhận diện đúng thách thức, tìm ra điểm nghẽn, lựa chọn khâu đột phá, huy động nguồn lực và chuyển hóa thách thức thành cơ hội phát triển.

Cách mạng Tháng Tám đã đi qua 81 năm nhưng giá trị, sức sống vẫn trường tồn trong từng bước phát triển của đất nước hôm nay. Những luận điệu xuyên tạc hòng làm nhiễu loạn thông tin nhưng không thể làm thay đổi sự thật đã được lịch sử kiểm chứng. Bảo vệ giá trị, ý nghĩa Cách mạng Tháng Tám không chỉ là trách nhiệm với quá khứ mà còn là trách nhiệm với hôm nay và mai sau; đó là bảo vệ niềm tin của nhân dân và bảo vệ những giá trị của độc lập, tự do được đánh đổi biết bao hy sinh của các thế hệ cha anh. Càng nhìn lại mùa Thu năm 1945, càng vững vàng trước những biến cố thời đại, càng quyết tâm gìn giữ, bảo vệ thành quả cách mạng và vững tin trong công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Lê Thế Cương (Học viện Chính trị CAND)