Cách mạng tháng Tám năm 1945 - Những bài học còn nguyên giá trị trong kỷ nguyên mới

Mùa Thu năm 1945 - bản lĩnh nắm bắt thời cơ của dân tộc

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một trong những dấu mốc vĩ đại nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Chỉ trong một thời gian ngắn, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta đã nhất tề đứng lên giành chính quyền trên phạm vi cả nước, đập tan ách thống trị của thực dân, phát xít và chế độ phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.

Thắng lợi ấy là kết quả của cả một quá trình chuẩn bị lâu dài, kiên trì, chủ động và sáng tạo; là sự kết hợp giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại; đặc biệt là nghệ thuật nhận định tình hình, xác định đúng thời cơ và hành động hết sức quyết đoán khi thời cơ xuất hiện.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Trung tướng Trần Đức Thuận

Tháng 8/1945, khi phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, bộ máy thống trị của Nhật và tay sai rơi vào khủng hoảng, thời cơ cách mạng xuất hiện. Đảng đã kịp thời phát động Tổng khởi nghĩa. Chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, Hội nghị toàn quốc của Đảng, Quốc dân Đại hội Tân Trào và lời kêu gọi Tổng khởi nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tạo nên sự thống nhất cao về nhận thức và hành động.

Bài học lớn ở đây là: thời cơ không tự biến thành thắng lợi. Thời cơ chỉ có ý nghĩa khi được nhận diện đúng, chuẩn bị đầy đủ và hành động kịp thời. Đối với công cuộc phát triển đất nước hiện nay, bài học đó vẫn mang tính thời sự sâu sắc.

Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội chưa từng có: cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng, những không gian phát triển mới, sự dịch chuyển của các chuỗi cung ứng toàn cầu và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Nhưng cơ hội luôn đi cùng thách thức. Nếu chậm đổi mới, chậm cải cách thể chế, chậm chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chậm ứng dụng khoa học – công nghệ thì cơ hội có thể nhanh chóng trở thành khoảng cách phát triển.

Bởi vậy, tinh thần của mùa Thu năm 1945 cần được chuyển hóa thành tinh thần chủ động kiến tạo tương lai: nhìn xa, đánh giá đúng, quyết đoán, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung của đất nước và nhân dân.

Sức mạnh của Nhân dân – cội nguồn của mọi thắng lợi

Một trong những bài học sâu sắc nhất của Cách mạng Tháng Tám là bài học về Nhân dân. Cách mạng không phải là sự nghiệp của một nhóm người mà là sự nghiệp của toàn dân. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, hàng triệu người Việt Nam, từ công nhân, nông dân, trí thức đến thanh niên, phụ nữ, đồng bào các dân tộc, các tầng lớp xã hội đã cùng chung một mục tiêu giành độc lập, tự do cho dân tộc.

Sức mạnh ấy được hình thành từ sự gắn bó giữa Đảng với Nhân dân, từ khát vọng độc lập của cả dân tộc và từ khả năng tập hợp, tổ chức, phát huy sức mạnh của mọi tầng lớp nhân dân. Trong kỷ nguyên vươn mình, bài học ấy càng cần được nhận thức đầy đủ hơn.

Mục tiêu phát triển đất nước không chỉ được đo bằng những con số về tăng trưởng kinh tế, mà trước hết phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, quyền làm chủ và hạnh phúc của Nhân dân. Mọi chủ trương, chính sách nếu được Nhân dân đồng tình, ủng hộ và tham gia thực hiện sẽ tạo ra nguồn lực rất lớn.

Ngược lại, nếu chính sách xa rời thực tiễn, không giải quyết được những vấn đề thiết thân của người dân, doanh nghiệp và xã hội thì khó có thể tạo thành động lực phát triển bền vững.

Vì vậy, trong quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách, cần tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của sự phát triển; lắng nghe Nhân dân, tôn trọng Nhân dân, dựa vào Nhân dân và phát huy trí tuệ của Nhân dân. Đó cũng chính là cách thiết thực nhất để biến khát vọng phát triển đất nước thành sức mạnh vật chất của toàn dân tộc.

Đại đoàn kết - sức mạnh để vượt qua mọi thử thách

Cách mạng Tháng Tám còn để lại một bài học đặc biệt quan trọng: đoàn kết là nguồn sức mạnh vô cùng to lớn của dân tộc Việt Nam.

Trong hoàn cảnh đất nước đứng trước những thử thách sinh tử, các tầng lớp nhân dân đã vượt qua những khác biệt về nghề nghiệp, địa vị xã hội, tôn giáo, dân tộc để cùng hướng tới mục tiêu chung là độc lập dân tộc.

Ngày nay, đất nước đã bước vào một giai đoạn phát triển mới. Muốn xây dựng một nước Việt Nam phát triển, có thu nhập cao, có nền kinh tế hiện đại, tự chủ, có vị thế và uy tín ngày càng cao trên trường quốc tế, không thể thiếu sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đoàn kết hôm nay không chỉ là đoàn kết trong gian khó, mà còn phải là đoàn kết để phát triển; đoàn kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; đoàn kết giữa các vùng, miền; đoàn kết giữa các thế hệ; đoàn kết giữa người Việt Nam trong nước và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Trong đó, cần tạo dựng một môi trường mà mọi người dân, mọi doanh nghiệp, mọi tài năng đều có cơ hội đóng góp cho đất nước; lợi ích chính đáng được tôn trọng; thành quả phát triển được chia sẻ công bằng; không để ai bị bỏ lại phía sau.

Một đất nước muốn đi xa phải tạo được sự đồng thuận xã hội cao. Một dân tộc muốn vươn lên mạnh mẽ phải biết quy tụ và phát huy mọi nguồn lực.

Độc lập, tự chủ đi đôi với chủ động, tích cực hội nhập

Cách mạng Tháng Tám đã mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc. Từ đó đến nay, độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ luôn là những giá trị thiêng liêng mà các thế hệ người Việt Nam đã phải đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, xương máu để bảo vệ.

Trong điều kiện mới, độc lập, tự chủ không có nghĩa là khép mình, mà phải đi đôi với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước.

Thế giới ngày nay có sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càng sâu sắc. Không quốc gia nào có thể phát triển nếu đứng ngoài các dòng chảy của kinh tế, khoa học - công nghệ, thương mại và hợp tác quốc tế.

Đất nước muốn vươn mình cần một thế hệ công dân có tri thức, bản lĩnh, trách nhiệm, có năng lực làm chủ khoa học - công nghệ, có ý thức phụng sự Tổ quốc và cộng đồng.

Tinh thần yêu nước trong thời đại mới không chỉ thể hiện ở những thời khắc gian nguy. Yêu nước còn là làm tốt công việc của mình; tôn trọng pháp luật; sống có trách nhiệm; sáng tạo trong lao động; dám khởi nghiệp; dám đổi mới; bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và sẵn sàng cống hiến khi Tổ quốc cần. Đó chính là cách thế hệ hôm nay viết tiếp câu chuyện của mùa Thu năm 1945.

Từ bài học Tháng Tám đến khát vọng vươn mình

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã chứng minh một chân lý: khi một dân tộc có khát vọng độc lập, có sự lãnh đạo đúng đắn, có sức mạnh đoàn kết và biết nắm bắt thời cơ thì có thể tạo nên những bước ngoặt lịch sử.

Khát vọng hôm nay không chỉ là giữ vững nền độc lập mà còn phải xây dựng một Việt Nam giàu mạnh, văn minh, hiện đại; có năng lực tự chủ chiến lược; có nền kinh tế đủ sức cạnh tranh; có khoa học – công nghệ tiên tiến; quốc phòng, an ninh vững mạnh; đối ngoại chủ động, tích cực; đời sống nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Muốn đạt được mục tiêu đó, chúng ta cần tiếp tục phát huy những giá trị đã làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám: kiên định mục tiêu, giữ vững độc lập, tự chủ; lấy nhân dân làm trung tâm; củng cố đại đoàn kết toàn dân tộc; chủ động nhận diện và tận dụng thời cơ; phát huy nội lực gắn với tranh thủ ngoại lực; xây dựng bộ máy Nhà nước trong sạch, hiệu lực, hiệu quả; khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến của mỗi người Việt Nam.

Mùa Thu năm 1945 đã mở ra một kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc. Mùa Thu hôm nay nhắc nhở chúng ta về một trách nhiệm mới: biến thành quả của độc lập thành sức mạnh phát triển; biến khát vọng thành hành động; biến thời cơ thành những thành tựu cụ thể để đưa đất nước tiến lên.

Cách mạng Tháng Tám đã trở thành một phần bất tử trong lịch sử dân tộc. Nhưng những bài học của Cách mạng tháng Tám vẫn đang hiện diện trong từng quyết sách phát triển, trong từng công việc của mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và mỗi người dân.

Nếu thế hệ năm 1945 đã làm nên một cuộc đổi đời cho dân tộc bằng ý chí “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”, thì thế hệ hôm nay cần tiếp nối bằng trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng và tinh thần đổi mới để đưa Việt Nam bước vào một kỷ nguyên phát triển mạnh mẽ, tự tin và vững vàng hơn trên con đường vươn mình của dân tộc. Đó chính là cách thiết thực nhất để tri ân lịch sử, gìn giữ thành quả của cha ông và viết tiếp những trang sử mới của đất nước Việt Nam.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Trung tướng Trần Đức Thuận