Cách hãng chip nhớ 'xác sống' vượt Samsung trở thành đối tác AI chiến lược của Nvidia

Trong nhiều năm qua, ước mơ nghề nghiệp phổ biến nhất của giới trẻ Hàn Quốc là được làm việc tại Samsung. Tuy nhiên, một khảo sát gần đây cho thấy công ty được nhiều người trẻ khao khát nhất hiện nay đã thay đổi, đó là SK Hynix.

Lim Hee-jin, sinh viên Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc), gọi SK Hynix là “một công ty thực sự tốt với tiềm năng tương lai rất lớn”.

“Nếu một người bạn được tuyển vào đó, tôi sẽ nói: Bạn đã vào được một nơi tuyệt vời, tôi thật sự ghen tị”, Lim Hee-jin cho hay.

SK Hynix đang trải qua giai đoạn thành công nhất lịch sử nhờ thống lĩnh một trong những công nghệ quan trọng bậc nhất của kinh tế toàn cầu: chip nhớ băng thông cao (HBM) - thành phần đang cung cấp sức mạnh cho làn sóng phát triển AI.

SK Hynix đã vượt qua các tên tuổi nổi tiếng hơn, gồm cả đối thủ truyền kiếp Samsung, để nắm giữ hơn một nửa thị phần toàn cầu chip HBM. Loại chip này cho phép lượng dữ liệu khổng lồ của AI được truyền tải với tốc độ cực cao. SK Hynix hiện là nhà cung cấp HBM chủ lực cho Nvidia và gần đây cũng được Microsoft lựa chọn cung ứng cho các chip AI mà gã khổng lồ phần mềm Mỹ tự phát triển.

Tình trạng thiếu hụt HBM cũng như các loại bộ nhớ cấp thấp hơn như DRAM và NAND đang đẩy giá lên cao, mang lại lợi ích lớn cho SK Hynix. Doanh thu quý 4/2025 của công ty cao hơn 66% so với cùng kỳ năm trước, trong khi biên lợi nhuận hoạt động đạt 58%, thậm chí vượt cả TSMC (hãng sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới của Đài Loan).

Vốn hóa thị trường của SK Hynix đã tăng 340% trong 12 tháng qua, lên 640.000 tỉ won (438 tỉ USD).

SK Hynix hiện nắm giữ hơn một nửa thị phần toàn cầu chip HBM - Ảnh: FT

“Từ kẻ theo sau đến người định hình ngành chip”

Giáo sư Kwon Seok-joon của Đại học Sungkyunkwan (Hàn Quốc) nhận định, từ chỗ từng là “kẻ theo sau”, SK Hynix giờ đây đã trở thành “người định hình” ngành chip.

“SK Hynix đã biến hạn chế về nguồn cung bộ nhớ thành lợi thế của mình”, ông nói.

SK Hynix đang chuẩn bị đặt cược mạnh hơn nữa vào AI, không chỉ dừng lại ở sản xuất chip mà cam kết đầu tư 10 tỉ USD để xây dựng một “công ty giải pháp AI”.

Theo Chủ tịch Chey Tae-won, AI sẽ là “bước nhảy vọt lượng tử thứ tư” của SK Group - tập đoàn gia đình khổng lồ mà SK Hynix là một phần trong đó.

SK Hynix đã trở thành “viên ngọc quý trên vương miện” của SK Group, vốn khởi đầu là công ty dệt may và tăng trưởng nhờ mua lại Korea Oil Corporation năm 1980, rồi Korea Mobile Telecommunications năm 1994 (sau đổi tên thành SK Telecom và trở thành “con gà đẻ trứng vàng” của tập đoàn).

Thương vụ mang tính chuyển đổi thứ ba là SK Hynix. Thế nhưng, SK Hynix đạt được thành công như hiện tại từng là điều khó tưởng tượng trong phần lớn lịch sử của hãng. Được thành lập dưới sự bảo trợ của Hyundai năm 1983, SK Hynix từng là một doanh nghiệp “xác sống” thuộc sở hữu chủ nợ trong nhiều năm sau khủng hoảng tài chính châu Á 1997-1998 và tình trạng dư thừa DRAM đầu những năm 2000.

“Xác sống” trong kinh tế dùng để chỉ một doanh nghiệp gần như không còn khả năng tự đứng vững, hoạt động cầm chừng và tồn tại chủ yếu nhờ cứu trợ, tái cấu trúc nợ hoặc sự hỗ trợ từ ngân hàng/chủ nợ.

Nhiều bên từng ngỏ ý mua lại SK Hynix, gồm cả Micron Technology (hãng chip nhớ số 1 Mỹ).

Micron Technology đã ra giá 3,2 tỉ USD vào năm 2002 nhưng không đồng ý gánh khoản nợ 6 tỷ USD của SK Hynix. Hội đồng quản trị SK Hynix đã từ chối thương vụ này. Phải đến năm 2011, SK Group mới can thiệp, chi 3.400 tỉ won để chấm dứt điều được gọi là “lời nguyền SK Hynix”.

Nhiều người trong nội bộ SK Group phản đối kịch liệt ý tưởng thâu tóm SK Hynix. “Đã có sự phản đối dữ dội trong SK Telecom. Họ nói: Nếu mua công ty đó, chúng ta sẽ thất bại. Chúng ta chỉ đổ tiền vào rồi cũng sẽ sụp đổ theo”, theo Lee In-sook, Giám đốc công ty tư vấn Platform 9¾ và đồng tác giả cuốn sách Super Momentum (Siêu động lực) về SK Hynix xuất bản tháng trước.

Tập trung vào HBM khi ít ai tin tưởng

Chỉ hai tháng sau khi thương vụ hoàn tất, Chey Tae-won bị truy tố vì tội biển thủ 49,7 tỉ won từ các công ty thành viên của SK Group để bù lỗ đầu tư chứng khoán. Chủ tịch SK Group sau đó phải ngồi tù hơn hai năm trước khi được Tổng thống Hàn Quốc ân xá.

Tuy nhiên, Chey Tae-won đã đưa ra một quyết định sáng suốt: Bổ nhiệm kỹ sư lâu năm của SK Hynix là Park Sung-wook làm giám đốc điều hành. Nhân viên SK Hynix tin tưởng Park Sung-wook.

“Với nền tảng kỹ thuật của Park Sung-wook, bạn không cần phải giải thích điều gì và cũng không thể nói dối ông ấy”, Lee In-sook cho biết.

Khi nhiều nhân viên đã rời bỏ SK Hynix trong những năm tháng bất ổn, những người ở lại đã hình thành nên tinh thần "sống còn, bất khuất”. Trong các buổi tiệc của công ty, nhân viên thường hô: “Đi thì đi, ở thì ở”.

Park Sung-wook (rời ghế giám đốc điều hành SK Hynix năm 2019) khuyến khích đội ngũ ưu tiên nghiên cứu dài hạn thay vì thành tích tài chính ngắn hạn. Họ tập trung vào công nghệ HBM vào thời điểm ít ai tin tưởng. Ứng dụng đầu tiên của HBM là trong một card đồ họa đắt đỏ dành cho game thủ. SK Hynix vẫn kiên trì tiến bước, tăng chi tiêu nghiên cứu và phát triển trung bình 14% mỗi năm từ 2010 đến 2024.

Trong nhiều năm, HBM dường như là giải pháp đi tìm vấn đề, cho đến khi AI bùng nổ. “Lượng công việc AI đòi hỏi lượng bộ nhớ rất lớn… Chỉ đến khi ChatGPT ra mắt, thúc đẩy nhu cầu máy chủ AI bùng nổ, khoản đặt cược kéo dài nhiều năm của Hynix mới thực sự sinh lời”, Chris Miller, tác giả cuốn Chip War (Cuộc chiến chip), nhận định.

Theo một báo cáo nghiên cứu của tập đoàn dịch vụ tài chính HSBC, thị trường HBM đã tăng từ 1 tỉ USD năm 2022 lên 16 tỉ USD năm 2024, và đến năm 2027 có thể đạt 87 tỉ USD. Doanh thu của SK Hynix đã tăng từ 44.600 tỉ won lên 97.100 tỉ won trong ba năm qua.

Giáo sư Kwon Seok-joon cho rằng tình trạng thiếu bộ nhớ có thể kéo dài đến quý 4/2027. “Công suất sản xuất trong tương lai đã được đặt trước từ rất sớm… Mọi người đều đồng ý rằng bộ nhớ hiện là điểm nghẽn”, ông nói.

Nhiều mối đe dọa

Dù vị thế của SK Hynix trong sản xuất HBM là kết quả của “quá trình tích lũy tri thức hàng thập kỷ”, vẫn tồn tại nhiều mối đe dọa, gồm cả từ đối thủ truyền kiếp Samsung - vốn chậm chân hơn trong thị trường AI và HBM nhưng đã phát triển năng lực đáng gờm.

Ray Wang, nhà phân tích tại hãng SemiAnalysis, cho rằng sự cải thiện của Samsung đồng nghĩa SK Hynix có thể phải đối mặt với “môi trường cạnh tranh khốc liệt hơn” ở thế hệ HBM tiếp theo.

Kwon Seok-joon tin rằng sức mạnh của các khách hàng chủ chốt như Nvidia mới là mối lo dài hạn lớn hơn. Nvidia chiếm 85% thị phần GPU - bộ xử lý đồ họa sử dụng HBM để vận hành AI. Khi SK Hynix, Samsung và Micron Technology cạnh tranh cung ứng HBM, Nvidia có thể yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng cao và chip tùy biến riêng.

Các đối thủ Trung Quốc cũng đang tiến vào phân khúc giá rẻ hơn: Công ty CXMT gần đây tuyên bố nắm 5% thị phần DRAM.

Ngoài ra, SK Hynix có nguy cơ bị cuốn vào căng thẳng địa chính trị xung quanh nguồn cung bán dẫn, gồm cả mong muốn của Tổng thống Donald Trump về việc sản xuất nhiều chip hơn tại Mỹ. SK Hynix đã khéo léo ứng phó với sự cạnh tranh giữa các cường quốc bằng cách duy trì cơ sở tại thành phố Vô Tích (Trung Quốc), nơi sản xuất khoảng 40% DRAM, đồng thời công bố đầu tư 10 tỉ USD vào một công ty con ở Mỹ tập trung vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick trong tháng này cảnh báo các nhà sản xuất chip nhớ Hàn Quốc chỉ có hai lựa chọn: “Trả thuế quan 100%, hoặc xây dựng nhà máy tại Mỹ”.

Thị trường cũng như Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung dường như phớt lờ cảnh báo này. “Nếu áp thuế 100%, giá bán dẫn tại Mỹ có thể tăng gấp đôi”, ông Lee Jae-myung nói với báo giới trong một cuộc họp báo gần đây.

Chey Tae-won, Chủ tịch SK Group, cho biết SK Hynix sẽ "xây dựng cơ sở hạ tầng AI hiệu quả nhất" - Ảnh: Bloomberg

Nỗi lo lớn nhất, về sự sụp đổ của AI sau giai đoạn bùng nổ, dường như chưa thực sự tới trụ sở SK Group. Mùa hè năm ngoái, các công ty thành viên của SK Group, gồm cả SK Hynix, đã động thổ xây dựng trung tâm dữ liệu AI lớn nhất Hàn Quốc. Đó là dự án 7.000 tỉ won tại thành phố Ulsan ven biển. “SK Hynix sẽ xây dựng hạ tầng AI hiệu quả nhất bằng cách cung cấp mọi thứ từ bán dẫn đến giải pháp năng lượng”, Chủ tịch Chey Tae-won phát biểu tại một sự kiện năm ngoái.

Trong cuốn sách của Lee In-sook, Chey Tae-won nói rằng thập kỷ qua là hành trình “giúp SK Hynix đủ sức chiến đấu trên chiến trường”.

“10 năm tới sẽ là việc thay đổi chính chiến trường đó. Tôi muốn tận dụng sự bùng nổ của AI như một động lực để đưa SK Hynix lên vị trí trung tâm toàn cầu”, ông nhấn mạnh.

Sơn Vân