Các tỉnh thành nhanh chóng chủ động ứng phó giảm thiểu thiệt hại do dông lốc, mưa đá

Sẵn sàng ứng phó khi có thiên tai dông lốc, mưa đá

Ngày 31/3, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia có văn bản gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trên cả nước về việc chủ động ứng phó với dông, lốc, sét, mưa đá trong thời kỳ chuyển mùa.

Theo đó, thời gian vừa qua, dông lốc, sét, mưa đá đã xảy ra trên diện rộng gây thiệt hại về người và tài sản, nhất là vào ngày 29-30/3. Theo bản tin dự báo, cảnh báo khí hậu thời hạn mùa của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, trong thời gian tới trên phạm vi cả nước có khả năng xảy ra các hiện tượng thời tiết nguy hiểm dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, đặc biệt trong thời kỳ chuyển mùa (tập trung trong tháng 4-5/2026).

Để chủ động ứng phó với dông, lốc, sét, mưa đá, hạn chế tối đa thiệt hại, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố huy động nguồn lực hỗ trợ người dân khẩn trương khắc phục hậu quả dông lốc, mưa đá trong thời gian vừa qua để sớm ổn định cuộc sống, phục hồi sản xuất.

Mưa dông giai đoạn chuyển mùa có thể kèm theo các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thường xuyên cập nhật, theo dõi chặt chẽ diễn biến tình hình dông, lốc, sét, mưa đá để thông báo, hướng dẫn kịp thời cho chính quyền cơ sở, nhân dân chủ động phòng tránh; tổ chức kiểm tra rà soát an toàn nơi ở của người dân, sẵn sàng các phương án ứng phó, tránh bị động khi có tình huống thiên tai xảy ra.

Tăng cường công tác thông tin truyền thông, đặc biệt là tuyến thông tin cơ sở để cập nhật thông tin, tuyên truyền, phổ biến hướng dẫn nhân dân kỹ năng ứng phó dông, lốc, sét, mưa đá để chủ động phòng, tránh, giảm thiểu thiệt hại.

Trực ban nghiêm túc, thường xuyên báo cáo về Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia (qua Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai - Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Thông tin từ Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết theo báo cáo nhanh của các tỉnh Lào Cai, Cao Bằng, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Sơn La, Phú Thọ, Hà Nội, tính đến 17 giờ 30 chiều nay, mưa, mưa đá kèm dông lốc, sét xảy ra trong ngày 29-30/3 đã khiến 4 người bị chết, 9 người bị thương; 6.564 nhà bị sập đổ, tốc mái, hư hỏng; nhiều cột điện, công trình phụ trợ bị gãy đổ, hư hỏng.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, mưa đá, dông lốc xảy ra tập trung ở miền Bắc trong giai đoạn từ tháng 3 - tháng 5 là do giai đoạn này miền Bắc chịu tác động đồng thời từ hai luồng khí đối lập: không khí nóng và không khí lạnh.

Khi các khối khí nóng đang bắt đầu phát triển mạnh dần lên từ phía nam và phía tây (áp thấp nóng phía tây). Trong khi đó, các đợt không khí lạnh từ phía bắc vẫn còn tràn xuống nhưng với cường độ yếu và biến tính.

Khi hai khối khí có tính chất trái ngược hoàn toàn (một nóng ẩm, một lạnh khô) gặp nhau sẽ tạo ra một vùng xung đột mạnh mẽ, đẩy không khí lên cao rất nhanh và hình thành các đám mây đối lưu cực mạnh (mây vũ tích). Khi hơi nước được đẩy lên độ cao từ 5 - 10 km, nơi nhiệt độ dưới 0 độ C, các hạt nước sẽ đóng băng thành những viên đá nhỏ.

Trong đó, các tỉnh miền núi và trung du có địa hình đồi núi phức tạp, góp phần đẩy luồng khí ẩm lên cao nhanh hơn, làm gia tăng cường độ của các cơn dông khiến mưa đá ở vùng núi (Lào Cai, Hà Giang, Sơn La...) thường xuất hiện nhiều và kích thước hạt đá to hơn ở đồng bằng.

Miền Bắc sắp đón không khí lạnh, đề phòng mưa đá trở lại

Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, thông tin về nguyên nhân của 2 đợt mưa dông, mưa đá liên tiếp xảy ra ở các tỉnh miền Bắc và dự báo khối không khí lạnh yếu tác động đến thời tiết miền miền Bắc, Bắc Trung bộ những ngày cuối tháng 3, đầu tháng 4.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia ghi nhận, mưa giông xảy ra ở nhiều nơi, lượng mưa đo được từ 19 giờ ngày 29/3 đến đầu giờ chiều ngày 30/3 tại một số trạm vượt 50 mm như: Bến Tạm (Hải Phòng) 72,4 mm; Cổ Pháp (Bắc Ninh) 70,4 mm; Bưởi (Hà Nội) 54,3 mm Trong thời gian nói trên, một số tỉnh, thành phố như: Hà Nội, Lào Cai, Phú Thọ, Sơn La đã xảy ra hiện tượng mưa đá, giông lốc gây ra thiệt hại về tài sản, hoa màu.

Ông Hoàng Phúc Lâm cho biết, nguyên nhân của đợt mưa dông mạnh kèm mưa đá đầu mùa là do một vùng hội tụ gió di chuyển từ khu vực thượng Lào sang miền Bắc. Khi tới miền Bắc, vùng hội tụ gió này gặp nền nhiệt độ đang cao (do ảnh hưởng của vùng áp thấp nóng phía tây), làm cho mây dông phát triển rất mạnh, từ đó gây ra mưa giông mạnh và xuất hiện mưa đá.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, dự báo thời tiết từ đêm ngày 31/3 đến ngày 1/4, miền Bắc có thể chịu ảnh hưởng của một đợt không khí lạnh yếu. Theo đó, trong 2 ngày đầu tháng 4, thời tiết miền Bắc sẽ mát mẻ, vùng núi se lạnh.

Ông Hoàng Phúc Lâm cho rằng, mưa dông mạnh kèm mưa đá, lốc xoáy là hiện tượng vẫn thường xảy ra trong giai đoạn giao mùa do tác động của khối không khí nóng và không khí lạnh. Theo đó, trong những ngày tới, vùng núi Bắc Bộ và Bắc Trung bộ vẫn có khả năng xảy ra giông lốc mạnh, kèm theo nguy cơ sét đánh, mưa đá, gió giật mạnh.

"Những hiện tượng thời tiết như dông lốc, mưa đá, gió giật mạnh... thường xảy ra nhanh, bất ngờ có thể gây tốc mái nhà, gãy đổ cây cối và ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất và tính mạng của người dân. Để đảm bảo an toàn, giảm thiểu thiệt hại, người dân cần theo dõi sát các bản tin thời tiết, hạn chế ra ngoài khi có dông, chủ động chằng chống nhà cửa, bảo vệ tài sản và phương tiện", ông Lâm khuyến cáo.

Tô Hội