Các nước tăng cường biện pháp ứng phó khủng hoảng năng lượng

Tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng cập cảng ở Gujarat, Ấn Độ sau khi băng qua eo biển Hormuz, ngày 17/3/2026. Ảnh: ANI/TTXVN

Theo Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, đây là biện pháp chủ động nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu và đảm bảo tính bền vững của nguồn cung năng lượng quốc gia trong bối cảnh cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang diễn biến phức tạp. Ông nhấn mạnh, căng thẳng địa chính trị tại Tây Á đã gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, buộc Malaysia phải có những phản ứng phù hợp để không rơi vào thế bị động.

Thủ tướng Anwar cảnh báo tình hình bất ổn tại Trung Đông dự kiến còn kéo dài và sự ổn định khu vực có thể trở nên tồi tệ hơn trước khi có dấu hiệu phục hồi. Ông nhấn mạnh, Malaysia phải chấp nhận thực tế đây không phải là thời điểm bình thường và chính phủ cần hành động quyết liệt, tuân thủ nghiêm ngặt các kế hoạch chiến lược để bảo vệ an ninh năng lượng.

Bên cạnh việc thúc đẩy làm việc tại nhà, Chính phủ Malaysia đang triển khai nhiều biện pháp khác để kiểm soát việc sử dụng nhiên liệu, như đa dạng hóa nguồn cung, duy trì chuỗi cung ứng và kỷ luật tài chính thông qua việc tiết kiệm và thận trọng trong chi tiêu công. Chính phủ Malaysia cho biết các thông tin chi tiết về hướng dẫn thực hiện chính sách làm việc tại nhà sẽ tiếp tục được công bố trong thời gian tới.

Cùng ngày, theo phóng viên TTXVN tại Paris, Chính phủ Pháp đang thúc đẩy kế hoạch điện khí hóa nền kinh tế và từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông. Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu ngày 1/4 đã chỉ đạo các bộ ngành xác định các biện pháp ưu tiên nhằm thúc đẩy điện khí hóa các lĩnh vực then chốt, đồng thời đề xuất sử dụng phần tăng thu ngân sách từ thuế nhiên liệu để tài trợ cho các chính sách này.

Ông Lecorrnu đã giao Bộ trưởng phụ trách ngân sách David Amiel nghiên cứu phân bổ nguồn thu bổ sung từ giá nhiên liệu tăng để triển khai các biện pháp ưu tiên trong kế hoạch điện khí hóa. Các bộ ngành được yêu cầu báo cáo trước ngày 8/4, trước khi Chính phủ công bố kế hoạch tổng thể vào tuần tới.

Chính phủ Pháp đặt mục tiêu giảm tỷ lệ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch từ mức 60% hiện nay xuống còn 40% vào năm 2030, thông qua việc mở rộng sử dụng xe điện và thay thế hệ thống sưởi bằng các thiết bị điện như bơm nhiệt. Thủ tướng Lecornu nhấn mạnh việc đẩy nhanh tiến trình này không chỉ vì mục tiêu khí hậu mà còn liên quan trực tiếp đến lợi ích quốc gia.

Trong các biện pháp cụ thể, Bộ trưởng Kinh tế Roland Lescure được giao xây dựng lộ trình giảm phụ thuộc năng lượng, với các mốc năm 2030 và 2035. Bộ này cũng được giao triển khai chương trình cho thuê xe điện dành riêng cho một số ngành nghề sử dụng nhiều phương tiện di chuyển như y tá tư nhân hay nhân viên chăm sóc.

Chính phủ cũng dự kiến huy động thêm các nguồn vốn thay thế, từ Quỹ Tiền gửi và Ký thác và hệ thống ngân hàng, nhằm hỗ trợ các ngành nghề như thợ làm bánh trong quá trình chuyển đổi sang thiết bị sử dụng điện.

Trong lĩnh vực giao thông, Bộ trưởng Quy hoạch lãnh thổ Françoise Gatel và Bộ trưởng Giao thông Philippe Tabarot được giao đề xuất các giải pháp giảm phát thải hoàn toàn đối với vận tải đường bộ tại một số khu vực thí điểm. Trong lĩnh vực nhà ở, Bộ trưởng Nhà ở Vincent Jeanbrun được giao xây dựng lộ trình chấm dứt sử dụng khí đốt trong các công trình mới và nhà ở xã hội, đồng thời thúc đẩy các chương trình hỗ trợ cải tạo nhằm chuyển đổi sang hệ thống sưởi và nước nóng sử dụng điện.

Quốc vụ khanh phụ trách biển Catherine Chabaud được giao đề xuất các giải pháp công nghệ nhằm giảm phát thải cho đội tàu đánh bắt, trong khi Bộ trưởng Công nghiệp Sébastien Martin có nhiệm vụ xác định các quy trình sản xuất có thể khử carbon hoàn toàn từ nay đến năm 2030 hoặc 2035, cũng như đánh giá năng lực sản xuất trong nước đối với các thiết bị như bơm nhiệt, xe điện và thiết bị điện chuyên dụng.

Trong khi đó, theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, nhiều quốc gia trong châu lục đã đồng loạt tăng giá nhiên liệu từ đầu tháng 4, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn và giá dầu thế giới leo thang mạnh. Diễn biến này được dự báo sẽ làm tăng chi phí vận tải, đẩy giá hàng hóa thiết yếu đi lên và gây thêm sức ép đối với các nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu xăng dầu.

Đợt điều chỉnh lần này diễn ra trên diện rộng, từ miền Nam đến Tây Phi và Đông Phi, với các nước như Nam Phi, Ghana, Malawi, Tanzania, Mauritania và Gambia đều áp dụng mức giá mới. Điều đó cho thấy tác động của cú sốc năng lượng toàn cầu đang lan rộng nhanh trên toàn lục địa.

Tại Nam Phi, giá xăng tăng 3,06 rand/l (0,18 USD/l) từ ngày 1/4, trong khi giá dầu diesel tăng từ 7,37 rand đến 7,51 rand/l. Nhà chức trách cho biết mức tăng này xuất phát từ việc giá dầu Brent bình quân tăng mạnh, chi phí vận chuyển leo thang và đồng rand suy yếu so với USD.

Để giảm bớt tác động trước mắt, Chính phủ Nam Phi đã áp dụng biện pháp giảm tạm thời 3 rand/l đối với khoản thuế nhiên liệu chung trong giai đoạn từ ngày 1/4 đến ngày 5/5/2026. Tuy nhiên, áp lực chi phí vẫn lớn do một số khoản thu khác trong cơ cấu giá tiếp tục được điều chỉnh tăng.

Ở Tây Phi, Ghana nâng giá sàn tối thiểu cho kỳ điều hành đầu tháng 4, khiến giá xăng tăng khoảng 15% lên 13,30 cedi/l (1,22 USD/l) và giá diesel tăng khoảng 19% lên 17,10 cedi/l. Mauritania cũng tăng giá xăng 15,3% và dầu diesel 10%, đồng thời phải tính tới các biện pháp hỗ trợ cho nhóm thu nhập thấp.

Tại Malawi, giá xăng tăng 34% lên 6.672 kwacha/l (3,9 USD/l) và giá diesel tăng 35% lên 6.687 kwacha/l. Ở Tanzania, giá trần xăng tại Dar es Salaam tăng 33% so với tháng trước, trong khi giá diesel cũng tăng với tỷ lệ tương tự.

Giới quan sát nhận định làn sóng tăng giá nhiên liệu lần này có thể nhanh chóng lan sang giá lương thực, logistics và chi phí sản xuất. Trong bối cảnh thị trường dầu mỏ toàn cầu còn nhiều biến động, kiểm soát lạm phát và ổn định đời sống dân sinh sẽ tiếp tục là thách thức lớn đối với nhiều chính phủ châu Phi trong thời gian tới.

Bùi Hoàn – Hữu Chiến – Trung Kiên (TTXVN)