Các nền kinh tế mới nổi đối mặt rủi ro từ stablecoin neo giá vào USD

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại lễ ký ban hành đạo luật GENIUS tại Nhà Trắng vào năm 2025 - Ảnh: Getty Images

Tuy nhiên, sự phát triển của những đồng stablecoin này đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ đôla hóa tại các nền kinh tế thị trường mới nổi, đồng thời tạo thêm kẽ hở cho các hoạt động phạm pháp - nhiều quan chức ngân hàng trung ương trên thế giới đưa ra cảnh báo trong thời gian gần đây.

Theo đó, giới chức lo ngại việc các stablecoin của Mỹ - tức các đồng tiền số được neo giá vào USD hoặc một đồng tiền pháp định khác - ngày càng được sử dụng nhiều trong thanh toán quốc tế có thể làm suy yếu khả năng kiểm soát dòng vốn của các nền kinh tế này.

Phát biểu tại Nhật Bản vào đầu tuần này, ông Pablo Hernandez de Cos, Tổng giám đốc Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), cho rằng stablecoin có thể gây ra "những rủi ro nghiêm trọng đối với tính liêm chính của hệ thống tài chính", đồng thời tạo thêm kẽ hở cho các hành vi lách quy định.

“Đà phổ biến nhanh của stablecoin có thể khiến việc lách các biện pháp kiểm soát vốn trở nên dễ dàng hơn tại các nền kinh tế thị trường mới nổi và các nước đang phát triển - những nơi vốn đang nỗ lực kiểm soát dòng vốn - qua đó làm gia tăng rủi ro đôla hóa nền kinh tế”, ông Hernandez de Cos phát biểu.

Ông Hernandez de Cos cũng cảnh báo việc stablecoin ngày càng phổ biến có thể tạo thêm kẽ hở cho hành vi trốn thuế. Ông dẫn một số ước tính cho thấy stablecoin hiện chiếm phần lớn các giao dịch phi pháp trong hệ sinh thái tiền số.

Tại kỳ họp mùa xuân của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) ở Washington tuần trước, một số nhà hoạch định chính sách tài chính hàng đầu cũng bày tỏ lo ngại rằng việc các stablecoin định danh bằng USD ngày càng được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu có thể đe dọa ổn định tài chính tại các nền kinh tế thị trường mới nổi.

“Điều quan trọng nhất là mức độ stablecoin thay thế đồng nội tệ trong nền kinh tế”, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) Andrew Bailey phát biểu tại một sự kiện của ngành tài chính ở Washington gần đây.

Ông Bailey, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB) - cơ quan gồm các nhà quản lý tài chính trên toàn cầu - cho biết tiến độ xây dựng các quy định quốc tế đối với stablecoin đang chậm lại.

Theo các nhà phân tích, đà tăng mạnh của stablecoin thời gian qua có sự hỗ trợ lớn từ quan điểm ủng hộ tài sản số của ông Trump. Năm ngoái, Quốc hội Mỹ đã thông qua Đạo luật Genius để đưa lĩnh vực này vào khuôn khổ quản lý chính thức của hệ thống tài chính. Hiện khoảng 98% thị trường stablecoin toàn cầu, với quy mô 315 tỷ USD, là các đồng tiền được neo vào USD.

Ông Dan Katz, cựu Chánh văn phòng Bộ Tài chính Mỹ và hiện là quan chức cấp cao tại IMF, cho rằng stablecoin đang làm gia tăng cạnh tranh và giúp giảm chi phí thanh toán. Theo ông, để giảm nguy cơ nền kinh tế bị đôla hóa mạnh hơn, các quốc gia cần củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô.

Brazil gần đây đã sửa luật để siết quản lý hoạt động của các nhà cung cấp stablecoin, buộc họ phải tuân thủ quy định chống rửa tiền tương tự như ngân hàng. Sau thay đổi này, nhiều giao dịch chuyển tiền ra nước ngoài bằng stablecoin tại Brazil bị áp hạn mức 100.000 USD.

Ông Tobias Adrian, Giám đốc Bộ phận Thị trường Tiền tệ và Vốn của IMF, cho biết tại một số nền kinh tế thị trường mới nổi, các stablecoin neo giá vào USD hiện đã chiếm một phần đáng kể trong hoạt động thanh toán, kể cả thanh toán xuyên biên giới.

“Stablecoin có thể giúp thanh toán xuyên biên giới diễn ra nhanh hơn và rẻ hơn. Tuy nhiên, rủi ro đi kèm cũng đáng kể. Mối lo lớn nhất là xu hướng đôla hóa gia tăng, qua đó có thể làm suy yếu quyền kiểm soát tiền tệ của các ngân hàng trung ương”, ông Adrian nhận xét với tờ báo Financial Times.

Tại một số nền kinh tế mới nổi, ngày càng nhiều người dân nắm giữ stablecoin neo giá vào USD để bảo vệ giá trị tài sản trước lạm phát cao, thuận tiện hơn khi thanh toán quốc tế và giảm rủi ro đồng nội tệ mất giá so với USD.

Các nhà phân tích của ngân hàng Standard Chartered dự báo lượng tiền tiết kiệm mà người dân tại các quốc gia này nắm giữ dưới dạng stablecoin neo giá vào USD sẽ tăng mạnh, từ 173 tỷ USD vào cuối năm ngoái lên 1,22 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2028. Tuy nhiên, ngay cả khi tăng lên như vậy, quy mô đó vẫn chỉ tương đương khoảng 2% tổng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng của các nước này.

Theo Standard Chartered, stablecoin neo giá vào USD được dự báo sẽ tăng mạnh nhất tại những quốc gia từng rơi vào khủng hoảng cán cân thanh toán trong thời gian gần đây hoặc các nước đang tham gia các chương trình ổn định tài chính của IMF như Ai Cập, Pakistan và Bangladesh.

“Tôi cực kỳ lo ngại trước bất kỳ yếu tố nào làm suy yếu các biện pháp kiểm soát vốn”, ông Reza Baqir, cựu Thống đốc ngân hàng trung ương Pakistan, hiện là cố vấn cho các chính phủ tại công ty tư vấn Alvarez & Marsal, nhận xét.

Trong khi đó, BIS - tổ chức tập hợp nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới để thảo luận và phối hợp về các vấn đề tài chính, đồng thời hỗ trợ quản lý dự trữ ngoại hối - từ lâu đã tỏ ra hoài nghi với stablecoin.

Hiện BIS đang phối hợp với nhiều ngân hàng trung ương lớn và các ngân hàng thương mại để xây dựng một phương án thay thế stablecoin. Hướng đi là số hóa các khoản tiền gửi trong hệ thống ngân hàng thông qua một cơ chế gọi là tiền gửi được token hóa, qua đó giúp việc chuyển tiền diễn ra liền mạch hơn.

Trong một báo cáo công bố vào tháng 3, Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính (FATF) cảnh báo stablecoin có nguy cơ bị lợi dụng cho các hoạt động phạm pháp. Cơ quan này cho biết tiền ảo đang ngày càng được giới tội phạm sử dụng để rửa tiền thu được từ mã độc tống tiền, lừa đảo trực tuyến và nhiều loại tội phạm mạng khác.

Hoài Thu