Các hãng pin Mỹ rời bỏ Trung Quốc, chuyển sang láng giềng

Các hãng pin Mỹ rời Trung Quốc sang Hàn Quốc

Đứng trước "tối hậu thư" từ Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA), văn bản sẽ cấm hoàn toàn Bộ Quốc phòng Mỹ mua pin sản xuất tại Trung Quốc bắt đầu từ tháng 10.2027, các ông lớn trong ngành pin như SES AI và Amprius Technologies đang ồ ạt chuyển hướng sang Hàn Quốc.

Động thái này không chỉ đơn thuần là bài toán kinh tế, mà là một bước đi sống còn nhằm phục vụ cho tham vọng tự chủ ngành công nghiệp máy bay không người lái (drone) và taxi bay điện (eVTOL) của Washington. Hàn Quốc, với nền tảng công nghệ pin vững chắc và vị thế đồng minh tin cậy, đang trở thành "hậu phương" mới cho các thiết bị bay tiên tiến của quân đội Mỹ, thay thế vai trò công xưởng giá rẻ của Trung Quốc trước đây.

Hiệu ứng "Hegseth" và cái giá của sự an toàn: Đắt gấp đôi nhưng vẫn phải làm

Quyết định dứt áo ra đi khỏi công trường Trung Quốc được thúc đẩy mạnh mẽ bởi những thay đổi chính sách quyết liệt từ Washington. Tháng 7 năm ngoái (2025), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp yêu cầu các cơ quan liên bang phải đẩy nhanh quy trình phê duyệt cho các nhà sản xuất drone nội địa, đồng thời dựng lên hàng rào bảo vệ chuỗi cung ứng khỏi "ảnh hưởng nước ngoài". Cùng với đó, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth được xem là người đã "cởi trói" cho sự tăng trưởng thần tốc của ngành công nghiệp này, tạo ra một làn sóng nhu cầu khổng lồ về các linh kiện tuân thủ chuẩn NDAA.

SES AI, một công ty pin có trụ sở tại Boston, là ví dụ điển hình nhất cho sự chuyển mình này. Nhận thấy cơ hội từ chính sách mới, SES AI đã quyết định chuyển đổi công năng nhà máy của họ tại Chungju (Hàn Quốc). Vốn được xây dựng vào năm 2021 để sản xuất pin cho xe điện (EV), dây chuyền tại Chungju giờ đây được cải tạo để tập trung chủ yếu vào pin cho drone và các phương tiện cất hạ cánh thẳng đứng bằng điện (eVTOL).

Mục tiêu của SES AI là sản xuất khoảng 1 triệu tế bào pin mỗi năm tại Hàn Quốc, với tham vọng nâng công suất lên 1 gigawatt giờ (GWh), ngang ngửa với năng lực sản xuất của họ tại Trung Quốc. Khoảng 1/10 sản lượng này sẽ được dành riêng cho các khách hàng eVTOL, trong đó có tập đoàn Hyundai.

Tuy nhiên, sự dịch chuyển này đi kèm với một cái giá không hề rẻ. Ông Qichao Hu, nhà sáng lập SES AI, thừa nhận một thực tế đắng lòng: Chi phí sản xuất một tế bào pin dạng túi (pouch cell) tại Hàn Quốc đắt gấp đôi so với làm tại Trung Quốc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị hiện tại, giá cả không còn là yếu tố quyết định duy nhất. "Dù chi phí cao hơn, nhưng nhu cầu về pin tuân thủ chuẩn NDAA đang tăng vọt. Các sản phẩm từ nhà máy Hàn Quốc dự kiến sẽ chiếm gần một nửa doanh số của chúng tôi trong năm nay," ông Hu chia sẻ.

Chiến lược của SES AI rất rõ ràng: Nhà máy tại Hàn Quốc sẽ phục vụ các nhà thầu quốc phòng Mỹ và các khách hàng yêu cầu tuân thủ NDAA, trong khi nhà máy tại Trung Quốc vẫn tiếp tục hoạt động để phục vụ các khách hàng dân sự không nằm trong diện hạn chế của chính phủ Mỹ. Đây là cách họ "đi trên dây" để vừa giữ thị phần thương mại, vừa nắm bắt cơ hội từ ngân sách quốc phòng.

Bài học từ Skydio và sự trỗi dậy của liên minh pin Mỹ - Hàn

Sự lo ngại của các giám đốc điều hành drone Mỹ không phải là vô căn cứ. Bài học nhãn tiền từ Skydio, nhà sản xuất drone lớn nhất của Mỹ, vẫn còn nóng hổi. Tháng 4 năm ngoái, sau khi bị Bắc Kinh đưa vào danh sách "thực thể không đáng tin cậy", Skydio và BRINC Drones đã bị cấm mua linh kiện từ các công ty Trung Quốc. Hậu quả là Skydio đã phải bắt đầu phân phối pin theo định mức (ration batteries) cho khách hàng vì nguồn cung bị cắt đột ngột, trong khi cuống cuồng tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế.

Sự kiện này là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả ngành công nghiệp Mỹ vốn đang ở giai đoạn sơ khai và phụ thuộc nặng nề vào chuỗi cung ứng châu Á. So với gã khổng lồ DJI của Trung Quốc, kẻ đang nắm giữ tới 70% thị phần drone thương mại toàn cầu, ngành drone Mỹ vẫn còn non trẻ và cần nhiều thời gian cũng như vốn liếng để bắt kịp. Việc phụ thuộc vào nguồn pin từ chính đối thủ cạnh tranh (Trung Quốc) được xem là tử huyệt an ninh quốc gia.

Đó là lý do Amprius Technologies, một tên tuổi khác trong làng pin Mỹ, cũng đang nối gót SES AI. Vào tháng 12 vừa qua, Amprius thông báo mở rộng sản xuất tại Hàn Quốc sau khi chứng kiến doanh số tại Mỹ tăng trưởng mạnh trong quý 3 năm ngoái. Công ty này đã bổ sung thêm ba đối tác gia công Hàn Quốc vào danh sách của mình, nâng số lượng đối tác tại xứ sở kim chi lên ngang bằng với số lượng tại Trung Quốc.

Tom Stepien, CEO của Amprius, nhận định rằng xu hướng này là không thể đảo ngược. "Tôi kỳ vọng tiếng trống thúc giục tuân thủ NDAA chắc chắn sẽ ngày càng dồn dập hơn," ông nói. Đáng chú ý, dù nhà máy tại Hàn Quốc hiện chỉ phục vụ các khách hàng làm việc với chính phủ Mỹ, Amprius đã bắt đầu nhận thấy sự quan tâm ngày càng lớn từ các khách hàng dân sự khác, những người cũng muốn đa dạng hóa nguồn cung và tránh rủi ro từ Trung Quốc.

Một chi tiết thú vị là trong khi đẩy mạnh đầu tư sang Hàn Quốc, Amprius lại không có kế hoạch hồi sinh dự án nhà máy tại Colorado (Mỹ) vốn đã bị đình chỉ vào năm ngoái do triển vọng thị trường xe điện (EV) ảm đạm. Điều này cho thấy, trong ngắn hạn và trung hạn, Mỹ vẫn chưa thể tự chủ hoàn toàn việc sản xuất pin trong nước mà buộc phải dựa vào các đồng minh thân cận như Hàn Quốc để lấp đầy khoảng trống mà Trung Quốc để lại. Liên minh pin Mỹ - Hàn, vì thế, đang trở thành chốt chặn quan trọng nhất để Washington hiện thực hóa giấc mơ tự chủ về công nghệ drone và hàng không quân sự trong thập kỷ tới.

Bùi Tú