Các địa phương 'hiến kế' phát triển hệ sinh thái kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Đẩy mạnh triển khai trung tâm tài chính quốc tế

Tham luận tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài do Bộ Chính trị tổ chức sáng 30/6 về nội dung "Đẩy mạnh triển khai Trung tâm tài chính quốc tế, tạo không gian phát triển mới để thu hút dòng vốn chất lượng cao, thế hệ mới", đồng chí Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Tính đến nay, Thành phố Hồ Chí Minh có 20.259 dự án FDI, với tổng vốn gần 142 tỷ USD từ 152 quốc gia, vùng lãnh thổ và trong nửa đầu năm 2026, Thành phố đã thu hút thành công hơn 6,8 tỷ USD vốn FDI, đạt 62% kế hoạch năm.

Khu vực FDI chiếm khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và hơn 50% kim ngạch xuất khẩu, là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng suất lao động và hội nhập quốc tế của Thành phố.

Tuy nhiên, những dư địa phát triển dựa trên thâm dụng lao động, đất đai và ưu đãi thuế truyền thống đã chạm trần. Các quốc gia ngày càng chuyển sang cạnh tranh về thể chế, chất lượng môi trường kinh doanh và năng lực đổi mới sáng tạo, nếu không tạo ra một không gian phát triển mới, Thành phố sẽ rất khó đón được làn sóng đầu tư chiến lược của giai đoạn tới.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Quang Vinh

Từ thực tiễn đó, lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất ba vấn đề liên quan đến việc triển khai Trung tâm tài chính quốc tế để thu hút dòng vốn chất lượng cao và thế hệ mới.

Thứ nhất, chuyển mạnh từ tư duy "thu hút dự án" sang "kiến tạo hệ sinh thái" để thu hút dòng vốn chất lượng cao. Theo Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, FDI thế hệ mới không còn tìm kiếm nơi có chi phí thấp nhất, mà lựa chọn nơi có thể chế minh bạch, thị trường vốn phát triển, nguồn nhân lực chất lượng cao, khả năng bảo vệ tài sản, môi trường đổi mới sáng tạo và năng lực kết nối với mạng lưới tài chính quốc tế.

Cạnh tranh thu hút FDI trong giai đoạn mới không còn là cạnh tranh giữa các dự án, mà là cạnh tranh giữa các hệ sinh thái phát triển; không chỉ là ưu đãi đầu tư, mà trước hết là năng lực kiến tạo thể chế. Đó cũng chính là tinh thần cốt lõi mà Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra và cũng là yêu cầu khách quan đối với Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Thứ hai, phát triển Trung tâm tài chính quốc tế chính là giải pháp chiến lược để hiện thực hóa phương thức thu hút FDI mới của Việt Nam. Trong giai đoạn 2026 - 2035, Việt Nam cần khoảng 1.500 - 1.600 tỷ USD vốn đầu tư toàn xã hội để thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2026 cần huy động trên 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, trong đó khoảng 7,8 tỷ USD từ khu vực nước ngoài để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số. Điều đó đặt ra yêu cầu phải hình thành một thiết chế tài chính hiện đại có khả năng huy động, phân bổ và dẫn dắt các dòng vốn quốc tế.

Do đó, thông qua Trung tâm tài chính quốc tế sẽ giải quyết 3 vấn đề:

Một, nơi đặt đại bản doanh của các quỹ đầu tư toàn cầu, ngân hàng đầu tư, các công ty quản lý tài sản và các trung tâm tài chính công nghệ. Đây chính là những chủ thể có khả năng điều phối, dẫn dắt dòng vốn dài hạn vào các hạ tầng chiến lược, năng lượng tái tạo và công nghệ cao của Việt Nam.

Hai, tiếp nhận "phần giá trị vô hình" của FDI: Đi cùng với dòng vốn là công nghệ tài chính, năng lực quản trị tiên tiến, chuẩn mực minh bạch quốc tế, hệ thống dữ liệu, mạng lưới chuyên gia và khả năng kết nối với các chuỗi giá trị toàn cầu. Đây mới là nguồn lực có ý nghĩa quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn.

Ba, IFC sẽ mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp các nguồn vốn toàn cầu với chi phí hợp lý, đa dạng hóa các công cụ huy động vốn, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp quy mô khu vực và từng bước đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

“Thành phố Hồ Chí Minh cam kết tiên phong triển khai Trung tâm tài chính quốc tế với tinh thần phụng sự lợi ích quốc gia và phát triển vì cả nước.

Thành phố Hồ Chí Minh xác định đây không phải là dự án của riêng Thành phố, mà là một thiết chế tài chính quốc gia, phục vụ sự phát triển của cả nền kinh tế, cầu nối để các địa phương, các doanh nghiệp Việt Nam và các ngành kinh tế chiến lược tiếp cận hiệu quả hơn với các dòng vốn quốc tế”, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh.

Nhân lực chất lượng cao - lợi thế để Hà Nội thu hút FDI

Trong khi đó, với Hà Nội, tham luận nội dung "Giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tạo nền tảng thu hút đầu tư vào lĩnh vực khoa học, công nghệ, nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số", đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội cho biết, để triển khai Nghị quyết, Thành phố ưu tiên các nhiệm vụ:

Thứ nhất, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi trong thu hút FDI thế hệ mới.

Quan điểm của Hà Nội là chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao không chỉ dừng ở thu hút và đãi ngộ, mà phải tạo dựng môi trường để người tài nghiên cứu, sáng tạo, hợp tác quốc tế và phát triển lâu dài. Thành phố sẽ tăng cường cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ, giao nhiệm vụ cho các nhóm nghiên cứu mạnh, hỗ trợ chuyên gia tham gia giải quyết các vấn đề lớn của Thủ đô.

Đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội tham luận tại hội nghị. Ảnh: Quang Vinh

Thứ hai, đào tạo nguồn nhân lực theo nhu cầu của doanh nghiệp FDI và các ngành công nghệ chiến lược.

Hà Nội sẽ thúc đẩy mạnh hơn mô hình liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; chuyển từ đào tạo theo khả năng cung ứng của cơ sở đào tạo sang đào tạo theo nhu cầu của thị trường, doanh nghiệp và các ngành công nghệ tương lai.

Thành phố khuyến khích doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp công nghệ và các tập đoàn lớn tham gia xây dựng chương trình đào tạo, đặt hàng đào tạo, tổ chức thực tập, đào tạo lại, bồi dưỡng kỹ năng và tiếp nhận nhân lực sau đào tạo.

Thứ ba, phát triển hệ sinh thái nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo theo mô hình mạng lưới mở, tạo nền tảng thu hút các trung tâm R&D và các dự án FDI công nghệ cao.

Hà Nội xác định nguồn nhân lực chất lượng cao chỉ có thể phát triển bền vững khi được đặt trong một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động và có khả năng kết nối quốc tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Hà Nội sẽ phát huy hiệu quả các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quy hoạch Thủ đô, từng bước hình thành mạng lưới kết nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm, doanh nghiệp công nghệ và các trung tâm đổi mới sáng tạo; tạo nền tảng phát triển hệ sinh thái nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo mang tầm quốc gia, từng bước vươn ra khu vực.

Thành phố sẽ tập trung xây dựng và phát triển các trung tâm nghiên cứu phát triển, phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian thử nghiệm công nghệ, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số hiện đại; đồng thời hình thành các cơ chế liên kết chặt chẽ giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước.

Thứ tư, phát triển mạnh nguồn nhân lực số, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển kinh tế số.

Thứ năm, xây dựng Hà Nội trở thành nơi hội tụ nhân tài, công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Thành phố sẽ triển khai hiệu quả Luật Thủ đô, cụ thể hóa Quy hoạch Thủ đô và các cơ chế đặc thù để hình thành những không gian phát triển mới dành cho giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và kinh tế số; phát triển hệ thống hạ tầng đồng bộ, các dịch vụ giáo dục, y tế, văn hóa chất lượng cao và môi trường sống an toàn, hiện đại, có khả năng kết nối quốc tế.

Mục tiêu của Hà Nội là xây dựng một môi trường phát triển mà ở đó các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà đầu tư có thể cùng hợp tác, sáng tạo và phát triển lâu dài; qua đó hình thành các cực tăng trưởng mới dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thu hút dòng vốn chất lượng cao, gắn với phát triển khu thương mại tự do

Đại diện lãnh đạo thành phố Đà Nẵng, đồng chí Hồ Kỳ Minh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng trình bày tham luận về "Giải pháp thu hút dòng vốn chất lượng cao gắn với phát triển Khu thương mại tự do tạo động lực tăng trưởng vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung".

Đồng chí Hồ Kỳ Minh đề xuất: Phát triển Khu thương mại tự do theo mô hình thế hệ mới để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao; chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn nhà đầu tư chiến lược và các ngành có giá trị gia tăng cao; xây dựng hệ sinh thái đầu tư đồng bộ để giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh của môi trường đầu tư; phát huy vai trò của Trung tâm tài chính quốc tế trong thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Khu thương mại tự do; phát huy vai trò dẫn dắt liên kết vùng, tạo không gian phát triển chung cho khu vực Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung.

Đồng chí Hồ Kỳ Minh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng tham luận về "Giải pháp thu hút dòng vốn chất lượng cao gắn với phát triển Khu thương mại tự do tạo động lực tăng trưởng vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung". Ảnh: Quang Vinh

Trong thời gian tới, thành phố Đà Nẵng đổi mới mạnh mẽ mô hình thu hút đầu tư theo hướng lựa chọn dòng vốn FDI chất lượng cao, lấy đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và giá trị gia tăng làm trọng tâm, gắn với phát triển Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế. Ngoài ra, đổi mới hình thức xúc tiến đầu tư tại các thị trường trọng điểm như Mỹ, Nhật Bản, EU… Ưu tiên các hình thức tiếp xúc, làm việc trực tiếp với các nhà đầu tư quan tâm là tập đoàn xuyên quốc gia; nhất là các doanh nghiệp trong danh sách Fortune 500 hoặc các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Đồng thời, việc lựa chọn nhà đầu tư không chỉ căn cứ vào quy mô vốn mà tập trung đánh giá năng lực công nghệ, năng lực quản trị, khả năng nghiên cứu phát triển, mức độ chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, sử dụng năng lượng xanh và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Lãnh đạo UBND thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh, một trong những điểm nổi bật của Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị là vượt ra khỏi tư duy phát triển dựa trên địa giới hành chính truyền thống để hướng tới tổ chức không gian phát triển theo các hệ sinh thái kinh tế liên kết; thu hút đầu tư sẽ gắn với việc hình thành các cực tăng trưởng chuyên sâu, các vùng phát triển chuyên biệt dựa trên lợi thế địa kinh tế, hạ tầng, nguồn nhân lực, khả năng kết nối chuỗi giá trị của từng khu vực.

Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được kết nối với gần 35.000 điểm cầu ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp xã, cơ quan, đơn vị, quân khu, quân chủng, quân đoàn trên toàn quốc; với gần 2,1 triệu đại biểu tham dự Hội nghị tại các điểm cầu. Đồng thời, được truyền hình, phát thanh trực tiếp, phát sóng trên các nền tảng số và 34/34 tỉnh, thành phố tiếp sóng phục vụ cán bộ, nhân dân theo dõi.

Hoàng Hòa