Các chuyên gia luật nêu ý kiến về sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai 2024

PGS.TS. Trần Việt Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM phát biểu tại Hội thảo

Hội thảo nhằm trao đổi, đánh giá toàn diện việc thi hành Luật Đất đai năm 2024, đồng thời đề xuất các định hướng sửa đổi, bổ sung phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Trần Việt Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM nhấn mạnh, đất đai luôn là nguồn lực chiến lược, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và ổn định chính trị.

Luật Đất đai năm 2024 đã tạo ra nhiều đổi mới quan trọng trong quản lí, sử dụng đất, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện cũng cho thấy nhiều vấn đề mới phát sinh liên quan đến quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giá đất, tiếp cận đất đai của doanh nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai.

Theo PGS.TS. Trần Việt Dũng, trong bối cảnh Chính phủ đã trình đề xuất bổ sung Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào Chương trình lập pháp năm 2026, việc tổ chức Hội thảo có ý nghĩa quan trọng không chỉ ở góc độ tổng kết thực tiễn thi hành luật mà còn góp phần cung cấp các luận cứ khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật đất đai trong thời gian tới.

Các ý kiến thảo luận tại Hội thảo

Trình bày về yếu tố thị trường trong quan hệ đất đai giữa Nhà nước và người sử dụng đất - định hướng sửa đổi Luật Đất đai, PGS.TS. Lưu Quốc Thái, giảng viên cao cấp Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật TP.HCM nhấn mạnh yêu cầu đặt yếu tố thị trường vào vị trí trung tâm trong quá trình hoàn thiện pháp luật đất đai.

Ông cho rằng đất đai không chỉ là tài nguyên mà còn là tài sản, hàng hóa và tư liệu sản xuất quan trọng; quan hệ giữa Nhà nước và người sử dụng đất cần được xây dựng trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng giá trị thị trường của quyền sử dụng đất.

PGS. Lưu Quốc Thái đề xuất tăng cường cơ chế thương lượng trong các giao dịch đất đai, coi biện pháp thu hồi đất bằng quyết định hành chính là giải pháp cuối cùng, qua đó hướng tới xây dựng thị trường quyền sử dụng đất vận hành minh bạch, lành mạnh và hiệu quả hơn.

Báo cáo “Những điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ trong quy định về thu hồi đất trong giai đoạn hiện nay”, nhóm nghiên cứu đến từ Khoa Luật, Đại học Cần Thơ nhận diện ba nhóm vấn đề nổi bật cần tiếp tục hoàn thiện gồm: căn cứ thu hồi đất trong bối cảnh không còn kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện; việc xác định mục đích thu hồi đất nhằm phân biệt rõ lợi ích công cộng với lợi ích thương mại; và các quy định về trình tự, thủ tục, đặc biệt là hiệu lực thông báo thu hồi đất.

Các tác giả đồng thời đặt ra nhiều vấn đề mới liên quan đến khoảng trống pháp lí trong quản lí đất đai khi thay đổi mô hình quy hoạch, quyền tham gia của người dân trong quá trình điều chỉnh quy hoạch và yêu cầu hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền lợi của người có đất bị thu hồi theo hướng minh bạch, công bằng và bền vững hơn.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Tại Hội thảo, các chuyên gia cũng tập trung vào những vấn đề trọng tâm trong quản lí và sử dụng đất đai hiện nay, gồm cơ chế xác định và áp dụng giá đất theo quy định mới của Luật Đất đai 2024; thực trạng, giải pháp bảo đảm tái định cư gắn với ổn định đời sống và sinh kế cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất;...

Cùng với đó là những vấn đề pháp lí liên quan đến hoạt động trao quyền sử dụng đất, đấu giá quyền sử dụng đất và yêu cầu vận hành thị trường đất đai theo hướng minh bạch, cạnh tranh, phù hợp cơ chế thị trường.

Các ý kiến cũng đề xuất tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả quản lí, khai thác nguồn lực đất đai và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan.

ANH HUY; ảnh: BTC