Cà Mau khẩn cấp tìm giải pháp phục hồi hệ sinh thái tại Vườn quốc gia U Minh Hạ

Một góc rừng tràm xám xịt vì cây chết khô, đe dọa trực tiếp đến phân khu bảo tồn hệ sinh thái trên đất than bùn tại Vườn quốc gia U Minh Hạ.

Trước đó, như Báo Nhân Dân đã phản ánh “Hàng trăm ha rừng tràm bị suy kiệt nghiêm trọng”, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của Vườn quốc gia U Minh Hạ đang đối mặt với làn sóng suy thoái đáng ngại.

Theo ông Lê Thanh Dũng, Phó Giám đốc vườn, có khoảng 300ha rừng đã bị suy thoái (tập trung tại Tiểu khu 1 và Tiểu khu 4) và 467ha khác đang có dấu hiệu suy kiệt nặng nề.

Hàng loạt thân cây tràm già cỗi bị chết đứng trơ trọi giữa vùng lõi bảo tồn nghiêm ngặt của Vườn quốc gia U Minh Hạ, tỉnh Cà Mau.

Ghi nhận thực tế cho thấy, nhiều vạt rừng tràm xanh tốt đã biến thành những trảng trống đầy cỏ sậy, thân cây già cỗi chết đứng hoặc đổ ngã ngổn ngang.

Những thân tràm đặc dụng ngả rạp xuống lớp bùn đất ngập úng, đẩy nhanh quá trình suy kiệt của hệ sinh thái tràm bản địa tại Vườn quốc gia U Minh Hạ.

Nguyên nhân được xác định bước đầu là do quy luật sinh học khi cây tràm đã quá tuổi thành thục. Bên cạnh đó, yếu tố môi trường đóng vai trò tiêu cực, việc duy trì mực nước ngập sâu kéo dài (hơn 6 tháng/năm) nhằm phòng cháy, chữa cháy rừng đã vô tình làm rửa trôi tầng đất, khiến rễ cây úng phèn, giảm tính kết dính của lớp nền than bùn.

Khi mùa khô tới, lớp than bùn bị rỗng chân, mất chỗ dựa khiến cây tràm rất dễ bị gió lốc quật đổ, triệt tiêu khả năng tái sinh tự nhiên.

Hiện trạng diễn thế tự nhiên theo hướng tiêu cực khi tràm bản địa chết dần, nhường chỗ cho cỏ hoang, năng, sậy phát triển mạnh mẽ.

Trước thực trạng cấp bách nêu trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh chấp thuận chủ trương giao Vườn quốc gia U Minh Hạ phối hợp Trường đại học Nông lâm Thành phố Hồ Chí Minh và các đơn vị có liên quan thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học chuyên sâu.

Chương trình sẽ tập trung khảo sát hiện trạng đất than bùn, thu thập dữ liệu vi sinh vật, nguồn nước và đề xuất giải pháp phục hồi dựa trên tài nguyên đa dạng sinh học bản địa. Kết quả từ nghiên cứu sẽ là cơ sở khoa học cốt lõi để nhận diện sớm nguy cơ và thiết lập cơ chế quản lý, điều tiết nước hợp lý.

Hiện tại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị liên quan chủ động bắt tay cùng các viện, trường đại học triển khai các giải pháp bền vững. Việc tìm ra sự cân bằng giữa công tác phòng cháy và bảo tồn sinh thái được xem là chìa khóa sống còn để hồi sinh lá phổi xanh U Minh Hạ.

Vườn quốc gia U Minh Hạ là một trong ba điểm bảo tồn đất ngập nước quan trọng nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đã được UNESCO công nhận là vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau. Do đó, việc suy kiệt rừng tràm không chỉ là tổn thất của địa phương mà còn đe dọa đến an ninh sinh thái cấp quốc gia.

Tuy nhiên, theo Luật Lâm nghiệp 2017, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt bắt buộc phải duy trì cấu trúc tự nhiên, hạn chế tác động con người, gây ra không ít rào cản cho việc triển khai các biện pháp can thiệp, phục hồi.

HỮU TÙNG