Cà Mau: Chủ động nguồn nước, hạn chế sụt lún chia cắt giao thông mùa khô

Trong mùa khô, việc tích trữ nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt, đồng thời hạn chế tình trạng sụt lún, sạt lở đất gây ảnh hưởng đến việc đi lại, giao thương của người dân là vấn đề cấp bách ở Cà Mau.

Tình trạng sụt lún đất, nguy cơ ảnh hưởng đến đường giao thông nông thôn trên địa bàn xã Khánh Bình (tỉnh Cà Mau).

Nguy cơ thiếu nước, sụt lún chia cắt giao thông

Tỉnh Cà Mau hiện có hệ thống hàng nghìn tuyến kênh lớn nhỏ, tổng trữ lượng khoảng 275 triệu m³. Đây là hạ tầng quan trọng giúp tích trữ và điều tiết nước phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh.

Tuy nhiên, hệ thống cấp nước tập trung tại khu vực nông thôn vẫn còn nhiều hạn chế. Toàn tỉnh hiện có 364 công trình cấp nước tập trung nhưng chỉ khoảng 42,86% hoạt động bền vững, gần 25% công trình đã ngừng hoạt động. Bên cạnh đó, trên địa bàn có hơn 285.000 giếng khoan đang khai thác với tổng lưu lượng khoảng 590.506 m³ mỗi ngày.

Hiện nay, khu vực nông thôn của tỉnh chỉ có khoảng 50% dân số sử dụng nước từ hệ thống cấp nước tập trung; 48% sử dụng nước từ giếng khoan hộ gia đình; khoảng 2% dân số sống tại những khu vực không có nguồn nước để khai thác nên phải phụ thuộc vào nước mưa.

Bà Nguyễn Thị Phụng (ngụ ấp Ông Bích, xã Khánh Bình, tỉnh Cà Mau) cho biết: "Rút kinh nghiệm từ những đợt hạn mặn trước đây, người dân đã chủ động tích trữ nước phục vụ sinh hoạt. Hiện nguồn nước sinh hoạt của gia đình tôi và các hộ xung quanh vẫn đảm bảo, chưa xảy ra tình trạng thiếu nước".

Người dân trên địa bàn xã Phước Long (tỉnh Cà Mau) gia cố bờ kênh nhằm hạn chế sạt lở đất trong mùa khô.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, vào mùa hạn mặn, một số khu vực nông thôn của tỉnh Cà Mau vẫn thường xảy ra tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Điển hình như tại các xã U Minh, Nguyễn Phích, Biển Bạch… người dân sống phân tán trong vùng rừng sản xuất, không có nguồn nước ngầm ngọt; nước mặt lại nhiễm phèn nên chủ yếu phải trữ nước mưa để sử dụng.

Tại xã Gành Hào, đến nay vẫn chưa có trạm cấp nước tập trung, người dân phải khoan giếng nhỏ lẻ phục vụ nhu cầu sinh hoạt.

Tại xã Khánh Bình, tính đến cuối tháng 2/2026 đã ghi nhận khoảng 13 điểm sạt lở với tổng chiều dài ảnh hưởng khoảng 364m. Trong đó, sạt lở đất lộ 1,5m dài 254m; sạt lở đất lộ bê tông 3m dài 80m trên tuyến kênh 1/5 (ấp Minh Hà A) và 30m tại kênh Xóm 10 (ấp Tư).

Theo Phòng Kinh tế xã Khánh Bình, nguyên nhân sụt lún, sạt lở chủ yếu do thời tiết diễn biến phức tạp, nắng hạn kéo dài. Bên cạnh đó, việc bơm tát nước phục vụ sản xuất nông nghiệp khiến nhiều tuyến kênh rạch vùng ngọt bị khô cạn, mất áp lực nước. Trong khi đó, đáy kênh sâu và chênh lệch cao độ lớn giữa mặt đường với mực nước hiện tại làm gia tăng nguy cơ sạt lở.

Chính quyền địa phương giăng dây cảnh báo tại các vị trí có nguy cơ sạt lở, nhằm hạn chế nguy cơ chia cắt giao thông nông thôn.

Ngoài ra, khoảng lưu không từ mép mặt đường đến mép kênh hẹp cũng là nguyên nhân dẫn đến sụt lún, sạt lở đất, làm hư hỏng nhiều tuyến đường giao thông nông thôn tại các ấp vùng ngọt, ảnh hưởng đến đời sống và hoạt động sản xuất của người dân.

Ứng phó linh hoạt, hạn chế thiệt hại

Trước diễn biến ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu, tỉnh Cà Mau đã xây dựng và triển khai phương án ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô 2025 - 2026 theo các cấp độ rủi ro thiên tai, nhằm chủ động phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại, đảm bảo ổn định đời sống và sản xuất của người dân.

Ông Lê Văn Sử, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh đang theo dõi sát lịch cấp nước phục vụ tưới tiêu; đồng thời tăng cường điều tiết và nạo vét kênh mương để khơi thông dòng chảy.

Cùng với đó, các địa phương thường xuyên kiểm tra, duy tu, sửa chữa và vận hành hiệu quả các cống đầu mối, trạm bơm nội đồng nhằm hạn chế nước mặn xâm nhập vào hệ thống kênh mương thủy lợi, đảm bảo cung cấp nước kịp thời cho sản xuất, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm mùa khô từ tháng 1 - 4/2026.

Cán bộ Phòng Kinh tế xã Phước Long kiểm tra độ mặn của nước trên kênh 30/4 để chủ động khuyến cáo người dân lấy nước phục vụ nuôi trồng thủy sản.

Theo lãnh đạo tỉnh Cà Mau, hạn hán và xâm nhập mặn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất, sinh hoạt, hạ tầng giao thông cũng như hệ thống đê điều, đê biển trên địa bàn. Vì vậy, tỉnh khuyến cáo và vận động người dân chủ động gia cố bờ kênh nhằm giảm thiểu thiệt hại trong mùa khô.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, trong điều kiện hạn hán và thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nước, việc điều tiết và phân bổ nguồn nước sẽ được thực hiện theo hướng ưu tiên tối đa cho sản xuất nông nghiệp.

Đối với các diện tích nuôi trồng thủy sản có nguy cơ thiếu nước, địa phương khuyến cáo người dân giảm quy mô hoặc chuyển đổi mô hình, sử dụng các giống nuôi thích ứng với điều kiện hạn hán để hạn chế thiệt hại.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng khuyến khích phát triển các giống cây trồng thích ứng với điều kiện khô hạn, góp phần ổn định sản xuất.

UBND tỉnh Cà Mau cũng đề nghị các xã, phường khi xảy ra hạn hán, thiếu nước cần chủ động điều tiết hoạt động khai thác và sử dụng nước theo nguyên tắc ưu tiên cấp nước cho nhu cầu sinh hoạt và an sinh xã hội.

Gia Minh