Bước tiến trong tư duy lãnh đạo về phát triển văn hóa của Đảng trong kỷ nguyên mới

Trong bối cảnh hiện nay, các dòng chảy văn hóa ngoại lai lan truyền nhanh chóng trên không gian mạng, yêu cầu xác lập, bồi đắp và phát huy hệ giá trị văn hóa dân tộc trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Do đó, văn hóa phải thực sự trở thành “điểm tựa mềm” nhưng bền chắc, giúp con người Việt Nam giữ vững bản sắc, củng cố niềm tin và khát vọng phát triển, tạo động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước.

LAN TỎA HỆ GIÁ TRỊ VĂN HÓA, CHUẨN MỰC CON NGƯỜI VIỆT NAM THỜI KỲ MỚI

Nghị quyết số 80-NQ/TW đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tư duy lý luận và phương thức lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực văn hóa.

Cùng với công tác bảo tồn, Đồng Tháp đẩy mạnh khai thác, phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa để phát triển du lịch theo hướng bền vững. Trong ảnh: Di tích quốc gia đặc biệt Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút thu hút đông đảo du khách đến tham quan, học tập. Nguồn: Đảng ủy UBND tỉnh Đồng Tháp.

Nghị quyết số 80-NQ/TW đã cụ thể hóa quan điểm “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”; đồng thời, đặt ra yêu cầu lan tỏa sâu rộng hệ giá trị văn hóa Việt Nam, khơi dậy mạnh mẽ sức mạnh nội sinh của dân tộc, tạo nền tảng tinh thần cho phát triển bền vững đất nước.

Điểm mới nổi bật của Nghị quyết số 80-NQ/TW là lần đầu tiên xác định đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho phát triển bền vững, đầu tư cho tương lai lâu dài của dân tộc, và nội dung này được đặt ở tầm quan điểm chỉ đạo chiến lược.

Nghị quyết số 80-NQ/TW nhấn mạnh: “Đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực để phát triển văn hóa, trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt; nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân là động lực quan trọng; thể chế đóng vai trò then chốt, nhất là cơ chế, chính sách đột phá để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư cho văn hóa, thu hút, trọng dụng nhân tài. Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tạo dựng không gian mới, xung lực mới cho phát triển văn hóa”.

"Theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, tỉnh Đồng Tháp có nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp nhận và vận dụng hiệu quả các định hướng lớn về phát triển văn hóa.

Là địa phương thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Đồng Tháp giữ vị trí quan trọng trong không gian kinh tế và văn hóa phía Nam, vừa là cửa ngõ giao thương, vừa là vùng giao thoa văn hóa đa dạng.

Những điều kiện tự nhiên, lịch sử và xã hội ấy tạo nền tảng vững chắc để văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, đồng hành cùng quá trình phát triển bền vững của địa phương”.

TIẾN SĨ VÕ VĂN SƠN, TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP

Đây là sự tiếp nối nhất quán tư tưởng của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng.

Cách đây 80 năm, tại Đại hội Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ở Hà Nội ngày 24-11-1946, Người đã nêu luận điểm có ý nghĩa mở đường và định hướng lâu dài cho tiến trình phát triển dân tộc: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi… đem văn hóa lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường và tự chủ”.

Tinh thần ấy đã được kế thừa và phát triển ở tầm cao mới, văn hóa không chỉ được khẳng định về vị thế, mà còn được nhìn nhận bằng một tư duy đổi mới.

Văn hóa không còn là lĩnh vực “bổ trợ”, mà trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, giữ vai trò ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội trong chiến lược phát triển bền vững của đất nước.

Mới đây, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh 5 nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung triển khai trong thời gian tới.

Trong đó, nhiệm vụ đầu tiên và có ý nghĩa nền tảng là phải xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới. Đây được xác định là trục xuyên suốt, giữ vai trò định hướng cho toàn bộ quá trình phát triển.

Đồng thời, phải coi xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh là nhiệm vụ mang tính nền tảng.

Trong kỷ nguyên số, môi trường văn hóa mở rộng sang không gian mạng, nơi thông tin lan truyền nhanh, cảm xúc bị kích động dễ dàng và độc hại có thể “đầu độc”.

Cùng với đó, phải đặt trọng tâm vào giáo dục và phát triển con người, coi đây là trục xuyên suốt của chấn hưng văn hóa. Chấn hưng văn hóa phải bắt đầu từ những điều gần gũi nhất: tôn trọng pháp luật, tôn trọng người khác, trung thực, tử tế, trách nhiệm và tinh thần phụng sự cộng đồng.

Phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế, vừa là sức mạnh mềm của quốc gia; thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa.

Bên cạnh đó, xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị và coi đây là gốc của niềm tin xã hội.

Văn hóa trong Đảng, trong bộ máy công quyền phải là văn hóa gương mẫu, nói đi đôi với làm, trọng danh dự, trọng kỷ luật và tận tụy phục vụ Nhân dân…

XÂY DỰNG CON NGƯỜI LÀ TRUNG TÂM, CỐT LÕI

Từ xác lập, lan tỏa hệ giá trị và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới, một nội dung có ý nghĩa cốt lõi được đặt ra trong Nghị quyết số 80-NQ/TW là xác định con người vừa là trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển.

Nghi thức rước anh linh nhân tại Lễ tưởng niệm 150 năm Ngày Anh hùng dân tộc Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân hy sinh (1875 - 2025) tại xã Mỹ Tịnh An, tỉnh Đồng Tháp là một trong những nghi thức đặc trưng văn hóa tiêu biểu của địa phương.

Đây không chỉ là sự điều chỉnh về mặt nhận thức, mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy chiến lược về phát triển văn hóa của Đảng.

Theo Tiến sĩ Võ Văn Sơn, Giảng viên chính Khoa Văn hóa - Du lịch và Công tác xã hội, Trường Đại học Đồng Tháp, Nghị quyết số 80-NQ/TW thể hiện rõ bước tiến mới khi xác lập văn hóa như một trụ cột phát triển ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội.

Văn hóa không chỉ được nhìn nhận ở phương diện đời sống tinh thần, mà còn đóng vai trò điều tiết, định hướng sự phát triển hài hòa trên các lĩnh vực kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Cách tiếp cận này khẳng định một nguyên lý quan trọng. Đó là, tăng trưởng kinh tế nếu thiếu nền tảng văn hóa sẽ khó bảo đảm tính bền vững, ổn định và chiều sâu trong dài hạn.

Do đó, xây dựng con người với hệ giá trị vững vàng, nhân cách toàn diện và năng lực thích ứng cao chính là yếu tố cốt lõi để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Một điểm nhấn đặc biệt của Nghị quyết số 80-NQ/TW là việc đặt con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển văn hóa.

Theo đó, phát triển văn hóa phải gắn chặt với xây dựng con người Việt Nam toàn diện, hướng đến các giá trị chân - thiện - mỹ; giàu lòng yêu nước, tinh thần tự cường và khát vọng cống hiến cho cộng đồng, cho đất nước.

Quan điểm này khẳng định rõ, con người vừa là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa, vừa là mục tiêu cao nhất mà mọi chính sách phát triển hướng tới.

Khi con người được chăm lo, bồi dưỡng và phát huy đầy đủ tiềm năng, văn hóa sẽ trở thành nền tảng xã hội bền vững, tạo động lực nội sinh mạnh mẽ cho sự phát triển lâu dài của đất nước.

Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã gắn kết 3 thành tố có ý nghĩa then chốt đối với phát triển văn hóa trong một nhiệm vụ trọng tâm, gồm: phát triển hạ tầng văn hóa; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa.

Đây là cách tiếp cận toàn diện, bảo đảm sự phát triển đồng bộ cả về điều kiện vật chất lẫn yếu tố con người.

Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, đội ngũ cán bộ cấp chiến lược.

Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng phải được thực hiện bài bản, nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ lãnh đạo, quản lý, công chức, viên chức, người lao động và cán bộ chủ chốt ở địa phương.

Đồng thời, cần chú trọng xây dựng, phát triển mạng lưới chuyên gia trong và ngoài nước về văn hóa; bảo đảm tính tiên tiến, hiện đại và đặc thù trong công tác đào tạo, nghiên cứu về văn hóa và văn minh Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

LÊ NGUYÊN